Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 20

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 20
hæðartölunum. Mynd 3a sýnir frávikin frá töflum Sjómælinganna en mynd 3b frávikin frá forriti Ólafs. Árssveiflan sem þarna kemur fram mun aðallega stafa af áhrifum veðurfars. Er svo að sjá sem viðkomandi sveiflustuðlar hjá Ólafi séu nær lagi en þeir sem áður hafa verið notaðir, því að minna ber á árssveiflunni í mynd 3b en í mynd 3a. Sá sveifluþáttur sem líklega skiptir mestu máli í þessu samhengi nefnist árleg sól- sveifla (táknuð með skammstöfuninni „Sa"), en stærð hennar er mun minni hjá Ólafi en í reikningum Sjómælinganna. Rétt er að taka fram að stundum var erfitt að lesa af riti sjávarhæðarmælisins, m.a. vegna áhrifa vissra sjávarsveiflna. Eykur það dreifingu punktanna, en jafnmikið á öllum myndunum. Stærstu frávikin stafa sennilega af þess háttar eða öðrum aflestrar- villum. Af myndunum má ljóst vera að sjávar- fallaspám er alls ekki treystandi upp á mínútu í tíma eða upp á sentimetra í hæð. Vissara er að gera ráð fyrir að tímaskekkjan geti numið 25 mínútum eða svo og hæðar- skekkjan 30 cm. Skekkjurnar stafa aðallega af áhrifum veðurs sem ekki er unnt að sjá fyrir þegar spáin er reiknuð. Vegna þessarar óvissu er sjávarhæð ekki lengur sýnd í sentimetrum, hvorki í töflum Sjómælinga íslands né í Almanaki Háskólans. Nú er látið nægja að tilgreina hæðartölur með tíu sentimetra nákvæmni (0,1 m). Töflur Sjó- mælinganna sýna hæð allra sjávarfalla en í Almanaki Háskólans hefur hæðin aðeins verið sýnd við háflóð í stórstreymi. Að lokum skal þess getið, þó að það snerti ekki meginefni þessarar greinar, að athug- anir Ólafs Guðmundssonar á sjávarhæð í Reykjavíkurhöfn árin 1956-1989 leiddu til þeirrar niðurstöðu að sjávarborð hafi hækkað jafnt og þétt um 2,4 mm á ári, eða sem svarar 24 cm á öld. Fyrri athuganir Sjómælinga íslands höfðu bent til heldur meiri breytingar, 3,5 mm á ári (35 cm á öld). ¦ ÞAKKARORÐ Gunnari Bergsteinssyni, fyirverandi for- stöðumanni Sjómælinga íslands, þakka ég margar gagnlegar ábendingar og upp- lýsingar. Sérstaklega er ég honum þakklátur fyrir að láta mér í té ljósrit af handskrifaðri skýrslu R. Hammers skipherra frá árinu 1902. Pálmi Ingólfsson las af línuritum Sjó- mælinganna 1993 og 1995 og kann ég honum þakkir fyrir þá aðstoð. ¦ HEIMILDIR Admiralty Tide Tables. Hydrographer of the Navy, Taunton. Almanak handa íslenskum fiskimönnum 1914- 1924. Stjórnarráðið, Reykjavík. Beckman, Natanael & Kristian Kálund 1914-16. Alfræði íslensk, II. bindi. Rímtöl, Kaup- mannahöfn. Den islandske Lods, 2. bindi. Det kongelige S0kaart-Archiv, Kaupmannahöfn 1898. Hammer, R. 1902. Beskrivelse af Opmaalingen under Island og Færöerne Sommeren 1901. Kaupmannahöfn. Hammer, R.G. 1904. Skrá yfir háflóð í Reykja- vík 1903. Almanak Hins íslenska þjóð- vinafélags 1904. Islenskt sjómannaalmanak 1926-. Fiskifélag íslands, Reykjavík. Löwenörn, Poul de 1788-1818. Beskrivelse over den islandske Kyst og de derværende Havne. Kaupmannahöf n. Sjávarföll við ísland 1954-. Sjómælingar íslands, Reykjavík. Sjómannaalmanak 1925. Stjórnarráðið, Reykja- vík. Töflur um flóð. Almanak Háskólans (íslands- almanakið) 1904-. PÓSTFANG HÖFUNDAR Þorsteinn Sæmundsson Raunvísindastofnun Háskólans Dunhaga 5 107 Reykjavík Netfang: halo@raunvis.hi.is 84
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.