Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 37

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 37
12 1 0 -ÍO o S 8 : ¦ ¦ ¦ - . nn i-i ¦ "... nR-^^íl nnrhríl I n ru^n, ,, 760 810 850 890 930 970 1010 1050109011301170 Ár 4. mynd. Líkindadreifing aldurs þegar rannsóknastofa gefur sýndaraldurinn 1050±50 geislakolsár (radiocarbon age 1050±50 C-14 years). lóðrétta ásnum, skurðpunkturinn við ferilinn fundinn og lesið við hvaða ár á lárétta tímaásnum hann er. Vegna hlykkja á kvörðunarferlinum felst í mörgum tilvikum einföldun í því að gefa vaxtarár og hefðbundna óvissu; hvoru tveggja verður að lýsa með líkindadreifingu sem finna má með hjálp tölvu og viðeigandi forrits, en það geymir kvörðunarmæling- arnar og óvissu gildanna. í forritinu biður tölvan um „C-14 aldurinn", sem er fundinn af jöfnu (2) í Viðauka A, og óvissuna í þessu gildi og birtast þá á skjánum mörkin fyrir eitt og tvö staðalfrávik og óvissudreifingin. 4. mynd sýnir slíkan óvissuferil. Frekari upp- lýsingar um þetta efni má t.d. finna í bókum um aldursgreiningar (Bowman 1990 og Rasmussen 1994). í samræmi við framangreinda lýsingu á geislakolsaðferðinni kysi ég frekar forrit sem kallar á %Ox-gildi sýnisins og mæli- óvissuna. Forrit af þessu tagi er ekki enn fáanlegt. ¦ GEISLAKOL í HAFI OG ALDURSGREINING SKELjA I rannsóknum í jarðfræði og fornleifafræði eru sjávarskeljar oft aldursgreindar. Lítum fyrst á geislakolsforðann í náttúrunni eins og hann var áður en röskunar af völdum manna tók að gæta (viðauki E). Dreifing geislakolsins milli andrúmslofts, plantna, yfirborðssjávar og djúpsjávar og meðal- gildi C-14 remmunnar þar er sýnd í 1. töflu. C-14 remman er miðuð við alþjóðlegan staðal, MS (Modern Standard), sem útskýrður er í Viðauka A. Blöndunartími milli lofts og yfirborðslags sjávar er um 7 ár en um 1000 ár milli yfirborðs- og djúpsjávar (Siegenthaler, Heimann og Oeschger 1980). Hitaskil, sem tefja mjög lóðrétta blöndun, eru víðast á 50-100 me- tra dýpi. C-14 remman í yfirborðslagi sjávar og í andrúmsloftinu fylgist að í megindráttum en breytingar í hafinu koma fram nokkru 101
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64