Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 43

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 43
í raun er augljóst að tilgátan fær ekki staðist, því hin hnattræna blöndun í andrúmsloftinu er um 30 sinnum örari en samskipti milli lofts og sjávar. Höfin þekja um 85% af yfirborði jarðar og yfir þeim myndast hin ríkjandi jafnvægisremma geislakolsins í andrúmsloftinu jafnt sem sjónum. Væri tilgátan rétt myndu hafhrif einnig skerða C-14 remmuna í eikum á írlandi, en þaðan er fjöldi af mælipunktum kvörðunarferilsins kominn. Staðbundin C-14 lægð yfir fslandi af völdum hafhrifa er því óhugsandi. Af nýlegum mælingum skoskra vísindamanna má sjá að tilgáta Olssons um hafhrif er röng (Páll Theodórsson 1997). Olsson taldi einnig að hugsanlega mætti skýra hinn háa aldur með útstreymi kolsýru, sem er án geislakols, á eldfjalla- og jarðhitasvæðum; kolsýran gæti valdið staðbundinni lækkun geislakolsremmunnar (Olsson 1991). Nokkrar mælingar Olssons og ýmissa annarra vísindamanna sýna þó að áhrifa þessarar lækkunar gætir vart þegar komið er nokkur hundruð metra frá uppsprettunni (Páll Theodórsson 1997). G. ÞRÓUN AÐFERÐARINNAR OG LEIÐRÉTTINGAR Þróun aldursgreiningaraðferðarinnar tók í raun þrjá áratugi. Strax á fyrsta áratug geislakolsgreininga komu alvarlegir brestir í upphaflegar forsendur og vísindamanna beið þriggja áratuga endurbóta- og þróunarvinna. Sú saga skal nú rakin í stuttu máli, því þekking á henni er nauðsynleg til þess að skilja ýmsa þætti í hefðbundinni lýsingu á aðferðinni og mæliniðurstöðum hennar. Á fyrstu árum aldursgreininga mældi hver stofa fyrir sig C-14 remmuna í ungum gróðri til þess að finna A , en um miðjan sjötta áratuginn kom í ljós að gildin voru um 2,5% of lág vegna Suess-hrifa og varð því að leiðrétta fyrstu aldursgreiningarnar, sem þegar höfðu flestar verið sendar til viðskiptavina aldursgreiningarstofanna. Annar skekkjuvaldur kom í ljós þremur árum síðar þegar de Vries mældi sýni úr gömlum trjám og fékk aldur sem vék greinilega frá því sem talning árhringja gaf. Hann dró af þessu þá ályktun að C-14 remman í kolsýru andrúmsloftsins hefði ekki verið stöðug á liðnum öldum, eins og Libby hafði álitið, heldur hefði hún flökt nokkuð. Rannsókn de Vries var upphaf hinna umfangsmiklu mælinga á geislakolsremmu árhringja frá liðnum öldum og árþúsundum, sem rætt var um í kaflanum um kvörðunarferil geislakolsgreininga. í lok sjöunda áratugarins virtist allskýr mynd hafa fengist af kvörðunarferlinum, en mælingarnar voru gisnar og ekki eins nákvæmar og síðar varð. Á áttunda áratugnum voru notaðir ýmsir áþekkir kvörðunarferlar sem allir voru stöðugt fallandi (eða stígandi eftir stefnu á tímaás). Leiðréttingarferill Ralphs, sem er sýndur á 3. mynd, var mikið notaður um tíma. Árið 1962 kom þriðji skekkjuvaldurinn í ljós þegar nákvæmar mælingar sýndu að helmingunartími kolefnis-14 hafði verið vanmetinn; nú fékkst gildið 5730±40 ár, eða 3% hærra gildi en Libby hafði fengið. Um þessar mundir höfðu þúsundir aldursgreininga frá fjölda rannsóknarstofa verið birtar. Á alþjóðlegri ráðstefnu geislakolsfræðinga 1962 var þó samþykkt að aldur í geislakolsgreiningum skyldi enn um hríð ákvarðaður á grundvelli eldra gildis á helmingunartíma (jafna 2), því í flestum tilvikum var leiðréttingin minni en óvissan í mælingunum og enn nákvæmara gildi fyrir helmingunartímann kynni síðar að koma fram (það er reyndar ekki komið enn). Stofan í Uppsölum, þar sem meginhluti íslenskra sýna var aldursgreindur á þessum árum, gaf þó um árabil tvö gildi á „C-14 aldri" sem byggðust hvort á sínum helmingunartíma. Frá upphafi aldursgreininga var vísindamönnum ljóst að breytileg samsætuhliðrun í náttúrunni, sem rætt er um í Viðauka B og C, gæti valdið dálítilli skekkju í aldursgreiningum. Samskonar hliðrun getur reyndar einnig komið fram við tilreiðslu mælisýnanna. Massagreinar til mælinga á C13/C12-hlutfallinu voru fátíðir fyrr á árum og eru því flestar aldursgreiningar frá fyrstu tveimur áratugum C-14 aðferðarinnar án leiðréttingar vegna 107
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.