Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 9

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 9
4. mynd. Glómosi: a. greinótt eintak, b. blað og c. frumur í efri hluta blaðs með nokkrum frumuþráðumfrá smávöxnumfrumum. - Hookeria lucens: a. sparsely branched specimen, b. leafand c. cells in the upperpart ofstem leafwith uniceriate filaments producedfrom small cells. Teikning/drawings A.H.B. stöngli í tvær áttir og virðast sprotar því flatir. Blöð eru fremur þéttstæð, flöt, oftast ósamhverf, breiðegglaga og allstór, eða um 3x5 mm; þau eru snubbótt, heilrend og alveg riflaus. Frumur í blöðum eru hálfgagnsæjar og svo stórar að þær sjást við litla stækkun (10- falda). í blaðmiðju eru þær óreglulega sex- hyrndar eða tígullaga, 60-100 um á breidd, en lengdin er um tvöföld til þreföld á við breiddina; neðarlega í blaði eru frumur lítið eitt lengri en örlítið mjórri með jöðrum. Veggir frumna eru heilir og fremur þunnir. Á stöku stað eru smærri frumuhópar inni á milli, einkum framarlega í blöðum. Út úr frumum þessum vaxa oft einfaldir, grænir frumuþræðir, sem kunna að losna frá og verða að nýjum plöntum. Plöntur eru tvíkynja en egg- og frjóhirslur eru aðskildar. Tveir gróhirslustilkar, um 2 cm á lengd, voru á þeim eintökum sem var safnað en engar gróhirslur. Sennilegt er að gróhirslur þroskist ekki fyrr en síðla hausts eða í vetrarbyrjun. Mosategund þessi er fremur auðþekkt og mjög ósennilegt að menn villist á henni og einhverri annarri. í þurrki verða blöðin hvítleit og skínandi. Tegundinni hefur því verið valið nafnið glómosi, sbr. no. glókollur og so. glóa, blika, tindra, lýsa - með hliðsjón af viðurnafninu lucens, ljómandi, ljós. Glómosi heyrir til stórri ætt, glómosaætt (Hookeriaceae), en flestar aðrar tegundir innan hennar lifa í hitabeltinu. Hann vex einkum þar sem úrkoma er mikil og vetur mildir, eða í hafrænu loftslagi. Aðal- útbreiðslan er í Vestur-Evrópu og Norður- Ameríku vestanverðri. Þá vex tegundin í Makaronesíu, en það eru eyjaklasar undan vesturströnd Afríku, og í Túnis, en einnig á stöku stað í Norðaustur-Tyrklandi og Vestur-Kákasus og á allnokkru svæði í Karpatafjöllum. Annars staðar á Norður- löndum er tegundin algengust í suðvestur- hluta Noregs, hún er víða í Færeyjum, vex á einum 30 stöðum í vestanverðri Svíþjóð en ekki nema á tveimur stöðum í Danmörku (5. mynd; Bohlin, A. o.fl. 1977, Jannert, B. 1996, Jensen, C. 1901, Lawton 1971, Potier de la Varde 1949). ¦ VAXTARSTAÐUR OG VAXTARSKILYRÐI Búsvæði glómosa á Norðurlöndum eru um margt lík. í Noregi vex hann tíðast þar sem einhver rekja er, í gjótum, neðst við kletta, á 73
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.