Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 36

Náttúrufræðingurinn - 01.03.2000, Blaðsíða 36
88 8& -i—i—i—i—i—i—r jr~ * "-Arhringir /. :.A •>- ¦ i i_____i_____i_____i_____i- ¦ i ¦ 700 800 900 1000 1100 12 Ár e.Kr. 94 92 90 88 w 3. mynd. Kvörðunarferlar geislakolsgreininga fyrir tímabilið frá 600 til 1200. Ferill Libbys var notaður fyrstu tvo áratugi geislakolsgreininga. Ferill Ralphs, sem notaður var um árabil, er nálgunarferill sem byggðist á gisnum árhringjamœlingum. Nýjasti ferillinn, þar sem mœlipunktarnir eru sýndir, byggist á mjög nákvœmum árhringjamœlingum bestu aldursgreiningarstofanna (Stuiver og Pearson 1986). ítarlegar upplýsingar um kvörðunar- ferilinn er að finna í sérhefti af tímaritinu Radiocarbon (35/1, 1993), en það er helgað kvörðunarmælingum. Hluti ferils- ins, þ.e. fyrir tímabilið frá árinu 600 til 1200 sem er mikilvægt fyrir íslenska fornleifa- fræði, er sýndur á 3. mynd. Þar eru einnig sýndir tveir eldri kvörðunarferlar, sem rætt er um í Viðauka F, en þeir byggðust á mun gisnari og nokkuð ónákvæmari mælingum. Það eykur mjög áreiðanleika nýjasta ferilsins að mælisýnin eru úr bæði eik frá Evrópu og furu frá Bandaríkjunum, þau hafa verið mæld í nokkrum aldursgreining- arstofum og ýmist verið í vökvaformi (bensen) eða gasformi (C02). Niðurstöður mælinganna falla þétt að einum ferli. Enn er þó ekki útilokað að 0,1-0,2% munur kunni að vera í samtímagróðri frá mismunandi svæðum, t.d. milli norður- og suðurhvels jarðar. Lýsing á ákvörðun aldurs og óvissu hans getur verið allflókið mál vegna þess að kvörðunarferillinn er nokkuð óreglulegur og er því ekki ávallt einhlítt samband milli C-14 remmunnar og vaxtarskeiðs. Einnig þarf að taka tillit til óvissu í mælingu sýnisins og árhringjanna. Síðari óvissan er oftast mun minni. Landnámslagið er öskulag sem lagðist yfir stóran hluta íslands í gosi í Vatnaöldum árið 871. Þessi nákvæma tímasetning fékkst af rannsóknum á samsætum og öskulögum í ískjarna frá Grænlandsjökli (Karl Grönvold o.fl. 1995). íslenskir fornleifafræðingar nýta þetta öskulag mikið til að tímasetja forn- leifar. Hugsum okkur að C-14 remma í birki- hríslu sem fundist hefur rétt við landnáms- lagið mælist 90,5 %Ox. Af ferlinum á 3. mynd má lesa vaxtartíma hennar með því að leita á kúrfunni að ári sem gefur sama %Ox-gildi og hríslan. Farið er lárétt út frá 90,5 %Ox á 100
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.