Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1984, Blaðsíða 19

Náttúrufræðingurinn - 01.04.1984, Blaðsíða 19
Ingibjörg Svala Jónsdóttir: Áhrif beitar á gróður Auðkúluheiðar INNGANGUR Hin umfangsmikla gróður- og jarð- vegseyðing í landinu frá upphafi land- náms er staðreynd sem allir viður- kenna nú og flestir eru því sammála, að ekki sé hægt að skýra orsakir henn- ar eingöngu með virkni náttúruaflanna og versnandi veðurfari. Þessu til stað- festingar er einkum öskutímatal Sig- urðar Þórarinssonar og sú jarðvegs- og gróðureyðing sem við horfum upp á enn í dag. Jarðvegsþykknunin, sem er mælikvarði á hraða uppbiástursins, hefur verið einna örust á Miðhá- lendinu (Sigurður Þórarinsson 1961). Gamlar sagnir, skógarleifar og ekki síst frjógreiningar í íslenskum mýrum (Þorleifur Einarsson 1962) staðfesta að gróðurfar landsins hafi einnig breyst gífurlega á þessu tímabili. Kunnast er hvarf birkiskógarins og aukning gras- og mólendis, en minna er vitað um gróðurfarsbreytingar ofan skógarmarka. Gróður hálendisins hef- ur lengst af verið nýttur til sauðfjár- beitar, og þar sem aðrar nytjar hafa ekki verið umtalsverðar, verður að telja beitina meginorsök gróðurfars- breytinga þar. Ein leið til að gera sér grein fyrir upprunalegu gróðurfari hálendisins er að skoða staði sem alla tíð hafa verið friðaðir fyrir búfjárbeit. Gróðurfari nokkurra hólma í vötnum á Auðkúluheiði hefur verið lýst út frá þessu sjónarhorni, þar á meðal hólm- anum í Lómatjörnum (Hörður Krist- insson og Helgi Hallgrímsson 1977, Hörður Kristinsson 1979). Gróður þessara hólma er mjög frábrugðinn að tegundasamsetningu og áberandi gróskumeiri en gróður aðliggjandi beitilanda. Sumarið 1979 gerði ég gróðurmæl- ingar á sniðum í hólmanum í Lóma- tjörnum og til samanburðar á samsvar- andi sniðum í beitilandinu umhverfis tjarnirnar. Tilgangurinn með þessum mælingum var að bera saman gróður á beittu og óbeittu landi við mismunandi skilyrði, og reyna þannig að varpa Ijósi á náttúrulegt gróðurfar heiðarinnar, þ. e. áður en búfjárbeitar fór að gæta verulega. Hér á eftir ætla ég að gera grein fyrir helstu niðurstöðum. Nánari greinargerð er að finna í námsritgerð minni, sem ég skrifaði við Líffræðiskor Háskóla Islands (Ingibjörg Svala Jóns- dóttir 1981). STAÐHÆTTIR Auðkúluheiði liggur á hásléttu sem gengur norður frá Langjökli og Kili og lækkar síðan aflíðandi til norðurs. Náttúrufræðingurinn 53 (1-2), bls. 19-40, 1984 19
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.