Náttúrufræðingurinn - 1939, Page 19

NÁTTÚRUFRÆÐINGURINN 111
iiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiaiiiiiiiiiiiiiiiitiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiMiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiMi'
hann sér sömu stöðu og áður. Með flóðinu skríður urtan upp í bólið
og nærir kópinn, og stundum fer brimillinn þangað líka, en oftar
heldur hann sig í sjónum og heldur þar vörð. Þannig er fjölskyldu-
líf útselsins, þegar allt er með kyrrum kjörum. En stundum kem-
ur fyrir, að sjór tekur kópinn ósjálfbjarga burt úr bólinu, og rek-
ur hann þá undan sjó og vindi. Foreldrarnir fylgjast þá með hon-
um, þangað til hann berst að landi. Og þó hann haldi lífi, á hann,
hrakningakópurinn, fyrir sér að verða seinþroskaðri og læpulegri
en bólkópar, sem engin áföll hafa fengið, auk þess að hann bakar
foreldrunum meiri fyrirhöfn. Þegar kópurinn er genginn úr
snoðinu, sem er álitið að sé um mánaðartíma frá burði, er hann
fullbúinn til þess að bjarga sér sjálfur, enda yfirgefa foreldrarnir
hann þá og leita burt, því að þá fer einnig ófriðartími selatekj-
unnar í hönd. Dreifir selurinn sér þá og fer í langferðir hingað
og þangað á meðan að æti er nóg, en þegar kemur fram í des-
ember fer hann að safnast saman að nýju á ákveðna hvílustaði
áður en hungurtíminn fer í hönd, og þar liggur hann, þangað til
björg fer að bera að garði næsta vor. í hafrosum safnast útselur
oft saman við Hvalseyjar, og þá helzt við yztu eyjuna, er Sandey
nefnist. Þar skríður hann upp á grös, langt upp fyrir flóðfar
og liggur þar hreyfingarlaus, ef til vill margar vikur í einu, ef
ekki mætir honum styggð eða snjóhríðar fara í hönd. Þá leitar
hann í sjóinn, en í hreinviðri og kulda hreyfir hann sig ekki. Oft
kom fyrir, að útselur var styggður burt úr eyjunni með uppidrápi,
sem þá var stórkostlegt, vegna þess, að aðstaða var góð fyrir mann-
inn, og hefir selurinn þá sótt undan á aðra staði, einkum í Mjóasker
við Þormðóssker. Þar hefi ég oft komið á góu, og selurinn þá ver-
ið búinn að hafa þar viðdvöl í lengri tima. I flestum bólunum hef-
ir verið saur, sem svaraði á að gizka til sólarhrings hægða, en
þvag þó að tiltölu langt um meira. Saurinn hefir mér virzt tvenns
konar: Grár saur með fiskbeinum, að því er virtist úr smásíld og
loðnu, og saur, sem var ljósrauður, en laus við beinaleifar, ef til vill
litaður af krabbadýrum eða rauðþörungum.
Eftir hið langvinna hungur vetrarins eru bæði brimill og urta
blámögur og holdlaus og skinnið í fellingum á skrokknum. En
óðar en hrognkelsi og annar fiskur fer að ganga á grynni, tekur
selur þessi til óspilltra málanna, dreifist með öllum ströndum og
virðist vera síveiðandi og síetandi nótt og nýtan dag, enda virðist
hann hjarna við hverja fylli, en þó hvílir hann lítið á þurru fyrst
í stað. Meltingin hlýtur að vera sterk, að geta tekið á móti svona