Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 10

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 10
106 NATTURUFRÆfilNGURlNN unni, þegar viðurinn er rakur, oftast nær miklu minna, þegar hann er þurr. Seigluna má auka til mikilla muna, ef vdðurinn er hitaður í sjóðandi vatni. Harka trjáviðar helur o£t mikil áhrif á gagnsemi hans, enda er trjáviði skipt niður í marga Elokka el'tir hörkunni. Fer harkan all- mjög eftir þurrkun viðarins, og eykst liún jafrian með þurrkuninni. Hún stendur þannig í sambandi við stærð og gerð trjáviðarfrumn- anna, og er sá viður harðastur, sem helur smæstar frumur með þykk- um veggjum. Innan hvers árhrings er harkan því misjöfn, vorviður- inn er mýkstur, en haustviðurinn harðastur. Hinar hörðustu trjá- viðartegundir eru oft nefndar steinharðar, og eru þar á meðal kókos- viður, teakviður og quebrachoviður, næstar koma beinharðar trjá- viðartegundir, t. d. berberisviður, síðan mjög harðar tegunclir, t. d. möndluviður, þá meðalharðar, t. d. ylliviður, kirsiberjatrjáviður, og síðan hver af annarri, unz komið er til hinna mýkstu viðarteg- unda, og eru þar á meðal fura, greni, birki, lerki, ösp, pílviður og lindiviður. Eðlisþyngd hinna ýmsu viðartegunda er mjög misjöfn, en flestur þurr viður er þó eðlisléttari en vatn. Er af því augljóst, að þurrkun viðarins hefur mikil áhrif á eðlisþyngdina, og lækkar eðlisþyngdin oftast nær við þurrkunina. Léttar eru þær trjáviðartegundir taldar vera, sem hafa lægri eðlisþyngd en 0,55, þegar viðurinn er loftþurr, og er þar á meðal ösp, lindiviður og víðir, einnig sumar greni- og furutegundir. Meðalþungur er sá viður talinn.. sem hefur eðlis- þyngdina 0,56—0,70, og eru þar á meðal f lestar eikartegundir, beyki- viður, mahagóní og íbenholt. Þegar trjáviður gengur kaupum og sölum, er oft notaður rúmþungi hans í stað eðlisþyngdar, venjulegast þungi hvers rúmfets, sjaldnar þungi hvers rúmmetra, en hvort tveggja má reikna út eftir eðlisþyngdinni. Trjáviður er að miklu leyti byggður upp úr alllöngum frumum, sem liggja hver við hliðina á annarri eftir endilöngu trénu og fram eftir greinum þess. Oft eru þessar frumur þráðbeinar, en stundum eru þær bognar eða meira eða minna snúnar. Milli þessara frumna og þvert á þær í ýmsar áttir liggja tíðum aðrar frumur, sem tengja hinar fyrrnefndu saman, en misjafnlega mikið. Þegar ekki ber nema lítið á síðarnefndu frumunum og hinar fyrrnefndu liggja þráðbeinar, er auðvelt að kljúfa trjáviðinn í sundur eftir endilöngu, og er því þannig farið um trjáviðartegundirnar greni, fxtíu, eik, ösp og víði. Venjulega er auðveldast að kljúfa viðinn, ef íaufin liggur út frá

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.