Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 7

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 7
Jón E. Vestdal: TRJÁVIÐUR Trjáviður, viður eða tré nefnist sá hluti trjáa og runna, sem ligg- ur innan við börkinn eða miDi barkarins og mergsins á stofni, grein- um og rót plöntunnar. Hefur hann mjög sérkennilegt útlit, einkum pegar þverskurðurinn er skoðaður, hvort sem það er þverskurðurinn eftir endilöngum stofni eða grein eða þvert yfir stofninn eða grein- ina. Getur þá að líta reglulegar rákir, þegar litið er á þverskurðinn eftir endilöngu, eða reglulega hringi, þegar þverskurðurinn þvert yfir stofninn er skoðaður. Eru þessir hringir nefndir árhringir, og stafa þeir af vexti trjánna út til hliðanna. Undir berkinum á sérhverri trjátegund er lag af ungum frumum, hversu gamalt sem tréð er. Þetta lag, sem nefnt er ungvefur, liggur eins og hólkur utan um stofninn eða greinarnar. Innan við ung- vefinn eru frumurnar trénaðar og ekki í vexti, en ungvefurinn sjálf- ur er vaxandi, myndar nýjar frumur, sem leggjast utan um hinar trénuðu frumur. Er þessi vöxtur langörastur á vorin og fram eftir sumri, en minnkar á haustin og stöðvast algerlega eða því sem næst á veturna. Á þetta þó aðallega við um tré, sem vaxa í tempruðu belt- unum. Þegar vöxturinn er órastur á vorin og sumrin, eru frumurnar stærstar og viðurinn gljúpastur, en þær frumur, sem myndast á liaust- in, eru minni, og sést það greinilega með berum augum, að þar verð- ur viðurinn þéttari. Þegar svo næsti vorvöxtur byrjar og hinar stóru frumur leggjast ofan á hinar, sem smávaxnari eru, verða snögg um skipti á útliti viðarins. Þannig vex tréð frá ári til árs, gildnar dálítiS með hverju árinu, sem líður, unz það er fellt eða hættir að vaxa al öðrum ástæðum. En sé sagað þvert yfir stofn trésins, má oftast næi með berum augum telja árin, sem liðin eru, síðan tréð var ung planta á fyrsta ári, og stundum er jafnvel hægt að fá hugmynd um árferðið eða réttara sagt líðan trésins frá ári til árs. Greinilegastir eru þessii árhringir á barrtrjánum, en á mörgum trjátegundum í hitabeltis-

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.