Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 40

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 40
136 NÁTTÚRUFRÆBINGURINN nokkrir hagleiks- og kunnáttumenn um útbúnað og tækni til slíkra ferðalaga. Eftir heimkomuna til Noregs skrifaði foringi fararinnar, Erling Christophersen grasafræðingur, bók um leiðangurinn. Ég hef aðeins séð liana í sænskri þýðingu: Tristan da Cunha — Den en- samrna ön, Stockholm 1946. Bókin er ferðasaga og bráðbirgða- skýrsla um rannsóknir þeirra félaga, prýðilega samin við alþýðu- hæfi. Slíkar bækur eru löngum skemmtilegar, en þessi er einliver hin bezta, sem ég hef lesið. Hún er bersýnilega skrifuð til að fræða lesendurna og skemmta þeim, en ekki til að trana fram afreksverkum liinna vösku leiðangursmanna. Auk Christophersens, sem er aðal- höfundur bókarinnar, hafa flestir vísindamenn leiðangursins skrifað í hana kafla um sínar rannsóknir. Þó að náttúra Tristanseyjar sé hin merkilegasta og ágætlega lýst í bókinni, býst ég við, að mörg- um þyki fróðlegastir þeir kaflar hennar, sem segja frá eyjarskeggjum sjálfum, þessum tæplega 200 manna lióp úti í reginhafi. Það, sem hér fer á eftir um Tristansey er því nær allt tekið upp úr þessari bók. Tristansey er efri hluti geysimikils strýtumyr.daðs eldfjalls, sem stendur á hafsbotni. Hún er því nær kringlótt og aðeins 12 km að þvermáli, en samt rís hæsti tindur hennar 2028 m upp yfir sjó, samkvæmt mælingu leiðangursmanna. Til samanburðar má geta þess, að Snæfellsjökull er ívið víðáttumeira fjall (um 15 km að þvermáli) og þó ekki nema 1446 m y. s. Á hátindi Tristanseyjar er gamall eldgígur með tjörn í botni. Úr þeim gíg hafa komið stærstu eldgosin, sem hlóðu upp eyna, en margir sníkjugígar liggja í röðum út frá aðalgígnum niðri í hlíðunum. Allt fast berg í eynni er einhvers konar storka, mest basalthraun og basalttúff, en innskot finnast einnig, t. d. gabbróafbrigði. Erfitt er að gizka á aldur þessa bergs, því að steingervingar fundust engir. Hið eina, sem gat gefið jarðfræðingi leiðangursins, J. C. Dunne frá Suður-Afríku, nokkra hugmynd um aldur eldfjallsins, var dýpt giljanna í hlíðun þess og hæð sjávarbjarganna hringinn í kring. En hvort tveggja er verk vatns og veðra, sem naga látlaust utan úr eynni og vinna að því að jafna hana við sjávarflöt. Gilin eru mörg og stór og björgin 300—600 m há. Dunne telur, að þessar myndanir hafi tekið margar milljónir ára, og gizkar á, að aldur eyjarinnar sé nálægt 20 milljónum ára. Samkvæmt því hefði hún átt að vera í smíðum á ofanverðum tertíer- tímanum, en þó áður en Tjörneslögin mynduðust hér á landi. Jökulminja frá ísöld er ekki getið á Tristansey, enda varla við þeim

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.