Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 47

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 47
NATTURUFRÆÐINGURINN 143 uðu þar stórar snæbreiður svo fagurlega, að Ross kallaði svæðið „Rauðhamra" (Crimson Cliffs). — Snæþörungarnir vaxa á yfirborði snævarins og um 5 cm niður í hiann. Þrífast þeir bezt í hægri sólbráð og þar, sem ögn af leysingavatni safnast í lægðum við rendur jökla og fanna. Þar safnast líka jafnan talsvert af ryki, sem vindar og vatn, flytja, og verður þörungunum að gagni. Ef rauðsnævi er skoðað í smásjá, sést urmull hnöttóttra snæþörungsfrumna með allþykkum veggjum. Snæþörungarnir hafa blaðgrænu, en rautt litarefni ber græna litinn alveg ofurliði. í frosti Hggja snæþörungarnir í dái, en þegar sólbráð kemur, vakna þeir, vaxa og auka kyn sitt og hreyfa sig jafnvel með bifhárum. Þeir sjúga í sig vatn og vinna koltvísýring úr loftinu til matar. Steinefni eru í rykinu, sem vindar koma með — oft úr órafjaiiægð. Leysingavatnið ber einnig næringu með sér handa þessum nægjusömu h'fverum. Þegar snæþörungsfrumurnar hafa vax- ið um hríð í leysingavatninu, brestur frumveggurinn og fruman skiptist í 4—5 hluta. „Dæturnar" liafa tvö bifhár hver og synda með þeim um skeið. Hreyfingarskeiðið er mislangt eftir skilyrðum. En að lokum missa nýju frumurnar bifhárin, fá utan um sig allþykkt lrýði og leggjast í dvala. — Þannig eru jafnvel jöklarnir heimkynni gróðursins, en ekki alveg lífvana land, eins og virðist í fljótu bragði. Víða standa tindar upp úr jöklum og sums staðar talsverð svæði t. d. Esjufjöll o. fl. í Vatnajökli. Á þessum „eyjum" vaxa ýmsar jurta- tegundir og sjálfsagt íieiri en ennþá er vitað, því að fáir hafa ferð- ast um þessar slóðir og engir grasafræðingar, enn sem komið er. Jarðvegstorfur með gróðri er einnig stundum að finna á jöklunum. Þarna er merkilegt rannsóknarel'ni. Mega skilyrðin þar lieita þau sömu og á ísöld ;í hinum auðu gnípum í jöklunum. Margir grasa- fræðingar og jarðfræðingar telja víst, að íslaus svæði hafi jafnan lialdizt liér og hvar á ísöldinni. Á íslausum svæðum hafi svo ýmsar jurtir Hfað lökultímarin og breiðzt eitthvað út síðar (Sbr. grein Steindórs Steindórssonar í Náttúrufræðingnum 1937: „Jurtagróður- inn og jökultíminn"). Sumir íslenzkir og erlendir jarðfræðingar telja, að hér á landi hafi verið íslaus svæði á jökultíma, og einkennileg út- breiðsla ýmissa jurtategunda bendir í sömu átt. En þetta er ennþá lítt rannsakað. Jurtir, sem virðast vaxa á gróðurfarslega fornum „eyjum", eru ef til vill útbreiddari en nú er álitið. Skortir enn mikið á, að ísland sé svo vel rannsakað góðurfarslega og jarðfæðilega, að úr þessum málum verði skorið með öruggri vissu. En þeir tímar eru ef- laust i'ramundan.

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.