Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 17

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 17
NATTURUFRÆÐINGURINN 113 nota á trjáviðinn. Niðursagaður trjáviðurinn er nefndur timbur. það timbur, sem notað er til húsbygginga og annarra mannvirkja, er oítast nær sagað niður í ferhyrnda bita, planka eða borð, og eru það þá talin borð, sem eru þynnri en 5 cm (2 enskir þumlungar — 2"), en þó þykkari en 2 mm, plankar eru 5—10 cm (2—4") að þykkt, en bitar þykkari en 10 cm. Breiddin ermjög misjöfn. Sjaldan er hún þó meiri en 40 cm (16"). Þegar húsgögn eru smíðuð, er algengt að líma þunnar flögur af verðmætum viðartegunum utan á aðrar ódýrari viðartegundir, og eru þessar viðarflögur nefndar spónn (finér). Spónlagningin er þó ekki eingöngu gerð í sparnaðarskyni, heldur oft einnig vegna ann- arra ástæðna, því að viður, sem vel lítur út, er stundum hvorki sterkur né endingargóður. Má þá velja sterkan og endingargóðan við innan undir spóninn, og fæst þá hvort tveggja í senn, gott útlit húsgagnanna og nægilegur styrkleiki. Spónninn er annaðhvort sag- aður eða skorinn úr trjástofninum, en að því búnu venjulegast hefl- aður og fægður, svo að liægt sé að nota hann til spónlagningar án frekari aðgerða. Þykktin er allmisjöfn. Algengastur er 0,2—0,8 mm þykkur spónn, en séu viðarflögurnar þykkari en 2 mm, geta þær ekki talizt spónn lengur. Trjáviður getur enzt svo, að öldum skipti, ef honum er haldið nægilega þurrum, en þó eru tegundirnar nokkuð misjafnar, hvað þetta snertir. Einstaka trjáviðartegund þolir raka allvel, jafnvel þola sumar að blotna og þorna á víxl. Við slík skilyrði er þó ending allra trjáviðartegunda mjög takmörkuð, enda þótt ein trjáviðartegundin endist einum eða nokkrum áratugum lengur en önnur. Eru ágæt skilyrði fyrir gerla og annan smáverugróður að setjast að í viðnum, ef hann blotnar og þornar á víxl. En fyrir áhrif slíks smáverugróð- urs fúnar tréð og eyðileggst, verður haldlítið og meyrt. Oft eru gró slíks smáverugróðurs í hinu lifandi tré, einkum þó, ef viðurinn er af gömlum trjám, því að slík tré eru oft byrjuð að rotna í kjarnanum. Gætir þessa sérstaklega, ef tréð hefur verið toppskorið eða stórar greinar hafa brotnað af því eða verið ságaðar af því. Er mergkjarn- inn gljúpasti hluti trésins, og hefur smáverugróður getað borizt eftir honum. Tegundirnar, sem geta grandað viðnum, eru fjölda- margar, en fljótvirkastur er hússveppurinn (Serpula lacrymans). Getur hann eyðilagt viðinn í lieilli byggingu á skömmum tíma, ef h'fsskilyrðin eru góð fyrir hann, ef rakinn er hæfilegur, lítið um endurnýjun loftsins o. s. frv. Sést hann fyrst sem hvít, þunn himna 8

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.