Náttúrufræðingurinn

Árgangur

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 46

Náttúrufræðingurinn - 01.08.1947, Blaðsíða 46
Ingólíur Dctvíðsson: Eru jöklarnir gróðurlausir? Sumarið 1935 var ég á ferð, í hópi nokkurra náttúrufræðinga, um Eyjabakka og inn að Eyjabakkajökli. Á hálsunum undir Snæfelli kom ég að lækjarsprænu og sá þar mér til undrunar þroskalegt skarfakál (Cochlearia officinalis). Mér komu í hug orð Jóns Helga- sonar: „Þeir sigldu til íslands að athuga það, hvort úlfaldar gengi ekki á jöklunum.'Télagar mínir urðu ekki síður hissa, því að skarfa- kálið er vant að vaxa úti við sjó, en ekki langt inni í landi. Seinna hefur Steinþór Sigurðsson sagt mér, að hann hafi séð allmikið af skarfakáli í Jökuldal við Tungnai'ellsjökul. Haí'i Euglar, t. d. mávar, sem oft fljúga langt inn yfir land, ef til vill borið með sér fræið. Eins liefur það t. d. getað tollað í ull kinda. — Skammt frá jökul- röndinni var mikill ruðningur, sem jökullinn hafði borið fram og síðan skilið eftir, er hann rénaði. í jökulruðningnum var grösugt eins og á túni. Þar voru fíflar, sóleyjar, súrur og ýmis túngrös. En sjálfur jökullinn virtist gróðurlaus með öllu. Neðst var hann æði óhreinn á köflum, en skínandi hvítur, er ofar dró. Við jökulröndina var jaið- vegur rennblautur af leysingavatni. í dálítilli lægð þar bar snjórinn daufan, rauðleitan blæ. Hvað var þetta? Það voru lifandi verur — snæþörungar (Chlamydomonas nivalis), sem numið höfðu land á köldum jöklinum. Fyrirbrigðið er alþekkt á norðurhjara heims. Árið 1760 sá franski náttúrufræðingurinn, Th. Saussure, rauðleit- ar snæbreiður í Savoyfjöllum. Hann kallaði þetta rauðsnævi og at- hugaði þörunginn, sem litinum olli, og lýsti fyrirbrigðinu. Eftir það upplukust augu manna, og rauðsnævi hefur síðan víða fundizt, t. d. í norðanverðu fjahlendi Noregs og Svíþjóðar, Alpafjöllum, Pýreneafjöllum, Karpatafjöllum, Úralfjöllum, Austur-Síberíii, Sval- barða, Grænlandi og íslandi. Fegursta rauðsnævið fann John Ross árið 1818 við Yorkhöfða á Norður-Grænlandi. Snæþörungarnir lit-

x

Náttúrufræðingurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.