Náttúrufræðingurinn

Ukioqatigiit

Náttúrufræðingurinn - 1947, Qupperneq 11

Náttúrufræðingurinn - 1947, Qupperneq 11
Jón E. Vestdccl: TRJÁVIÐUR Trjáviður. viður eða tré nelmst sá hluti trjáa og runna, seni ligg- ur innan við börkinn eða milli barkarins og mergsins á stofni, grein- urn og rót plöntunnar. Hefur hann mjög sérkennilegt útlit, einkum pegar þverskurðurinn er skoðaður, hvort sent það er þverskurðurinn eftir endilöngum stofni eða grein eða þvert yfir stofninn eða grein- ina. Getur þá að líta reglulegar rákir, þegar litið er á þverskurðinn eftir endilöngu, eða reglulega hringi, þegar þverskurðurinn þvert yfir stofninn er skoðaður. Eru þessir hringir nefndir árhringir, og stal'a þeir af vexti trjánna út til hliðanna. Undir berkinum á sérhverri trjátegund er lag af ungum frumum, hversu gamalt sem tréð er. Þetta lag, sem nefnt er ungvefur, liggur eins og hólkur utan um stofninn eða greinarnar. Innan við ung- vefinn eru frumurnar trénaðar og ekki í vexti, en ungvefurinn sjálf- ur er vaxandi, myndar nýjar frumur, sem leggjast utan um hinar trénuðu frurnur. Er þessi vöxtur langörastur á vorin og fram eftir sumri, en minnkar á haustin og stöðvast algerlega eða því sem næst á veturna. Á þetta j)ó aðallega við um tré, sent vaxa í tempruðu belt- unum. Þegar vöxturinn er órastur á vorin og sumrin, eru frumurnar stærstar og viðurinn gljúpastur, en þær frumur, sem myndast á liaust- in, eru minni, og sést það greinilega með berum augum, að Jrar verð- ur viðurinn jréttari. Þegar svo næsti vorvöxtur byrjar og hinar stón: frumur leggjast ofan á liinar, senr smávaxnari eru, verða snögg urn skipti á útliti viðarins. Þannig vex tréð frá ári til árs, gildnar dálítið nreð hverju árinu, senr líður, unz Jrað er fellt eða hættir að vaxa áf öðrum ástæðum. En sé sagað Jrvert yfir stofn trésins, má oftast nær nreð berum augum telja árin, sem liðin eru, síðan tréð var ung planta á fyrsta ári, og stundum er jafnvel lrægt að fá lrugmynd unr árferðið eða réttara sagt líðan trésins frá ári til árs. Greinilegastir eru þessii árhringir á barrtrjánum, en á nrörgunr trjátegundunr í hitabeltis-

x

Náttúrufræðingurinn

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Náttúrufræðingurinn
https://timarit.is/publication/337

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.