Samvinnan - 01.04.1969, Qupperneq 5

stjóri eSa stjórnarformaður
nokkurra fyrirtækja, þó ætla
mætti, að hvert þeirra starfa
fyrir sig væri fullkomið verk-
efni, ef vel ætti að takast.
í grein þeirri, sem ég nefndi
í upphafi þessa bréfs, er greint
frá á hvern hátt enskir sam-
vinnumemn hyggjast bregðast
við sínum vanda og endur-
skipuleggja samitök sin. Af
þeim og öðrum þjóðum, sem
slíkt hafa gert á undan þeim,
getum við án efa margt lært.
Það fer að verða brýn na/uð-
syn fyrir islenzka samvinnu-
menn að hressa upp á samtök
sín, og lanigar mig að benda
hér á nokkur atriði.
1. Aðskilja þarf neytenda- og
framleiðendafélögin og um leið
fækka og stækka heildimar.
Gæti til dæmis verið eitt kaup-
félag í hverjum landsf jórðungi,
eða á annan hátt hagað eftir
landfræðilegum aðstæðum.
Væri þá einn meginlager þar
sem auðveldast væri að annast
dreifingu. Miða yrði við stað-
greiðslu og keppa að því enn
frekar en nú er gert að hafa
lægsta vöruverð á markaðnum.
2. Sameima og setja á stofn
framleiðendafélög á viðkom-
andi svæðum, sem önnuðust
sölu og vinnslu á afurðum
bænda og sjómanna. Mætti þá
gjama meta hvem þann iðn-
aðarmann, er að fullvinnslu
starfaði, sem fullgildan fram-
leiðanda, og veita honum hlut-
deild í þeirri verðmætaaukn-
i-ngu, sem ætti sér stað, og
stuðla þannig að betri vinnu
og aíköstum.
3. Velta þarf þeirri byrði sem
lánsverzlunin er á herðar
bankanna og nota þeirra þjón-
ustu meira en gert er, t. d. með
því að greiða framleiðendum
inn á ávísanareikninga og
binda sig við staðgreiðslukerf-
ið. Mundi þá minnka til mima
allt skrifstofuhald, auk þess
sem bankarnir mundu án efa
hafa sterkari aðstöðu til að
knýja fram hærri afurðalán
fyrir framleiðendur heldur en
kaupfélögin hafa.
4. Byggingarsamvinnufélög
hafa þegar sannað ágæti sitt.
Það væri því ekki úr vegi að
benda á, að margskonar annan
atvinnureksitur og félagsskap
má reka með samvinnusniði en
verzlim eina. Það væri kannski
auðveldasta leiðin til að brúa
bilið milli launþega og at-
vinnurekenda að byggja at-
vinnurekstur meira upp á sam-
vinnusniði, þar sem hirrn al-
menni starfsmaður væri meira
hafður með í ráðum en nú er
gert. Ekki er að vita nema hug-
tak, sem vinnudeila nefnist,
mundi þoka um set og verða
sjaldgæfara í þjóðfélaginu en
nú er, ef hverjum einstökum
yrði á þann hátt gert ljóst, að
hagur almennings og atvinnu-
fyrirtækjanna í landinu hlýtur
að fylgjast náið að.
Það ætti að vera samvinnu-
hreyfingunni kappsmál að
gera starfsfólk sitt á þennan
hátt virkara en nú er og auka
skilning þess á þeim störfum
sem það vinnur.
5. Þá væri ekki úr vegi að
losna við þann misskilning, að
samvinnuhugtakið tilheyri ein-
um stjómmálaflokki hérlend-
um eingöngu, svo hans með-
limir eigi þar einir um að f jalla.
Sú staðreynd verður ekki
umflúin, að samvinnuhreyf-
ingunni hefur ekki tekizt að
afla sér þess fylgis í þéttbýlinu,
sem eðlilegt væri. Það fylgi
mun hún því aðeins vinna, að
henni takist að koma fram í
dralori
PEYSURNAR FRÁ 'HEXLU
i ÚRVALILITA OG MYNZTRA Á BÖRN
OG FULLORÐNA.
HEKLA
AKUREYRI
TJBT
5