Eimreiðin - 01.05.1963, Síða 98

186
EIMREIÐIN
hafa reynt að níða liann á ýmsa lund.
í þeim sviptingum hetur Gunnar far-
ið með fullkominn sigur af hólmi. I
hugum flestra þeirra, sem með menn-
ingarmálum fylgjast, er Gunnar Dal
nú eitt okkar efnilegasta ljóðskákl og
rismesti rithöfundur, sem um listir,
bókmenntir og heimspeki skrifar.
Hilvnar Jónsson.
Gretar Fells: LJÓÐVÆNGIR. Ljóð
og stökur. Útg. Skuggsjá.
Ötull er Gretar að yrkja og rita.
Ég held þetta sé tíunda, kannske tólfta
bók hans. Og alltaf hef ég skrifað
liálfgerðar skammir um skáldskapinn
hans. En það er sama. Hann sendir
mér bækurnar sínar samt. Hann veit
að ég skrifa ekki um þær af illgirni,
heldur eins og mér finnst. Og það er
auðvitað ekkert að marka.
Ekki eru þær allar stórar, bækurnar
hans, sem ekki er von, því að þessi
ritverk eru öll hugsuð og unnin í eftir-
vinnu, sem er efalaust illa borguð. Og
ekki eru þetta allt kvæði, sumt er fyrir-
lestrar, stimar bæði bundið og óbund-
ið mál. Langstærsta kvæðabókin heitir
Grös og er hún 236 bls., kom út 1946.
í þeirri bók er Fjallið eina, og ileiri
góð kvæði. Ljóðvængir er kvæðakver
64 bls. Ljóð og stökur og byrjar nú
á stöku frá nítjándu öld, að mér virð-
ist:
Mig hafa örlög aldrei svipt
ósk, sem fljótt mig gisti:
Að ég fengi óði lyft
eins og fugl á kvisti.
Gretar yrkir sér til hugarhægðar, af
því hann er listelskur eins og flestir
íslendingar. Er það írskur arfur, allt
frá Víkingaöld. Um leið og dagsönn
lýkur, opnar þessi þrá til að skapa
eitthvað fagurt augun, stór og spyrj-
andi, mókembd, írsk augu. Það er
aumur maður, sem ekki getur gert
eitthvað fyrir þessi aiigu. Handhægast
hefur þá jafnan verið að grípa til
stökunnar. Fjöðurstafur eða penni
hafa lengst af verið aðaltæki við list-
sköpun hér á landi. Og stakan skap-
aðist, ef til vill heilt kvæði, ef til viU
verður skapara himins og jarðar litiÖ
á þenna umkomulausa listaskapara og
grípur um hönd hans eitt andartak.
Það var eins og raflost. Og á þessu
augnabliki skapaðist listaverk. Lista-
maðurinn verður gráti nær af þakk-
læti, undrun og hrífandi fögnuðt.
Þessi fagnaðarstund verður ein af hin-
um ,jtóru stundum", sent Gretar yrku'
um:
Eitt munu flestir eiga,
andlegra sér til þrifa:
einhverjar stórar stundir,
stundir, sem alltaf lifa.
Gæfu og göfugan trega
gott er að lifa aftur.
Frá hinum stóru stundum
streymir líf og kraftur.
Vígslur þér sigrar veita,
virkin líka, sem hrundu.
Geym hinar stóru stundir, —
stundaðu þær og mundu.
Þetta eru góðar vísur. Hefði átt að
vera veigameira kvæði yfir svo stórt
efni.
Líkami og sál.
Þinn líkami er fagur sem ljúfust tós
og sálin í ætt við söng og ljós
— syngur Grétar.
Fagrar hendingar. En Davíð er grinrtn"
ur og drepur allt, sem kemur svona
nálægt honum.
Gretar yrkir urn ,,hið sanna, fagT*
og góða“. Og víst er það fagurt, e
engin væri á jtví helgislepja eftir alla
þá skinhelgu, sem lengi hafa hampað
jtessari setningu. En þeir, sem þannig