Saga


Saga - 2005, Blaðsíða 228

Saga - 2005, Blaðsíða 228
ið í landinu 1640–1690 (bls. 16). Að mínu mati væri réttara að láta þessu þenslutímabili ljúka um 1670 en benda hins vegar á nýtt en stutt þenslu- skeið, 1680–1685. Eins og áður er getið erum við Helgi ósammála um sitthvað sem varð- ar viðskipti og utanríkisverslun. Hér ber fyrst að nefna verslunarfélagið sem starfaði hér á landi 1620–1662. Vissulega er það rétt að verslunarfélag þetta átti í miklum erfiðleikum á seinni hluta starfstímabils síns, 1640–1660, en það var nær eingöngu vegna óheppilegra styrjalda Danakonungs og segja má að verslunareinokunin hafi að miklu leyti horfið á tímabilinu 1640–1660, og raunar lagðist dönsk verslun hér af frá 1658 til 1660/1662. En að öðru leyti er það álit mitt að þessu verslunarfélagi hafi vegnað prýðilega, einkum framan af. Það skal að vísu viðurkennt að báðir erum við hér að spá í eyður því að heimildir um þessi ár eru svo til horfnar, enda tíðir brunar í Kaupmannahöfn á þessum tíma. En verslunarfélag þetta naut margs konar fríðinda, slapp t.d. við allar þær miklu álögur sem konungur lagði síðar meir á kaupmenn og verslunarfélög og þar að auki kom það sér upp öflug- um hafskipaflota, en þess ber að geta að einokunarkaupmenn 18. aldar áttu yfirleitt ekki þau skip sem þeir notuðu til siglinga. Ég saknaði óneitanlega að Helgi minntist hvergi á hlutverk Glückstadts á þessum árum, en á þriðja áratug 17. aldar var Glückstadt gerð að helsta viðtökustað útfluttrar íslenskrar skreiðar og það var einmitt með sam- komulagi Hans Nansens, sem var helsti leiðtogi þessa verslunarfélags, sem hann gerði við kaupmenn í Hamborg um 1630, að Hamborgarverslunin fór að skila kaupmönnum miklum ábata. Helgi segir margsinnis að á 17. öldinni hafi verið lítill markaður fyrir ís- lensku skreiðina (sjá t.d. bls. 33, 42 og 69). Þetta hefur hann eftir Jóni Aðils, sem nefnir þessa markaði á einum stað í hinni frægu bók sinni Einokunar- verzlun Dana á Íslandi 1602–1787 (1919), og styðst þar við mjög takmarkað- ar heimildir. Þetta er að mati mínu hæpin skýring. Alla vega vitum við að á 18. öld kvörtuðu Hamborgarkaupmenn stöðugt undan skorti á Íslands- skreið og töldu sig geta selt miklu meira af henni en þeir fengu í hendur. Síðan greinir okkur Helga nokkuð á um þýðingu launverslunar. Mér finnst hann gera of mikið úr henni en þessi verslun er þeirrar gerðar að eiginlega má koma með hvaða kenningu sem er um hana, því að heimildir um hana eru einfaldlega mjög litlar eðli málsins vegna! Nú er eiginlega athugasemdum um bókarhluta Helga lokið og undirrit- aður er smeykur um að hann fari að endurtaka hrósyrðin. Þess ber þó að geta að skrif Helga eru mjög misjöfn að gæðum. Ýmsu ber sérstaklega að hrósa. Helgi sýnir fram á að verð á jarðarhundruðum og kúgildum hafi ver- ið mjög sveigjanlegt og við kaupskap hafi oftast verið brotið gegn reglum Búalaga (bls. 14). Í framhaldinu hefði mátt koma hugleiðing um Búalög sem fyrirmynd verðlags fremur en raunverulegt verðlag. Markaðssveiflur voru víðar en á jörðum og búpeningi, þvert á góðar og gamlar venjur. Það R I T D Ó M A R228 Saga haust 2005-NOTA 23.11.2005 20:11 Page 228
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188
Blaðsíða 189
Blaðsíða 190
Blaðsíða 191
Blaðsíða 192
Blaðsíða 193
Blaðsíða 194
Blaðsíða 195
Blaðsíða 196
Blaðsíða 197
Blaðsíða 198
Blaðsíða 199
Blaðsíða 200
Blaðsíða 201
Blaðsíða 202
Blaðsíða 203
Blaðsíða 204
Blaðsíða 205
Blaðsíða 206
Blaðsíða 207
Blaðsíða 208
Blaðsíða 209
Blaðsíða 210
Blaðsíða 211
Blaðsíða 212
Blaðsíða 213
Blaðsíða 214
Blaðsíða 215
Blaðsíða 216
Blaðsíða 217
Blaðsíða 218
Blaðsíða 219
Blaðsíða 220
Blaðsíða 221
Blaðsíða 222
Blaðsíða 223
Blaðsíða 224
Blaðsíða 225
Blaðsíða 226
Blaðsíða 227
Blaðsíða 228
Blaðsíða 229
Blaðsíða 230
Blaðsíða 231
Blaðsíða 232
Blaðsíða 233
Blaðsíða 234
Blaðsíða 235
Blaðsíða 236
Blaðsíða 237
Blaðsíða 238
Blaðsíða 239
Blaðsíða 240
Blaðsíða 241
Blaðsíða 242
Blaðsíða 243
Blaðsíða 244
Blaðsíða 245
Blaðsíða 246
Blaðsíða 247
Blaðsíða 248
Blaðsíða 249
Blaðsíða 250
Blaðsíða 251
Blaðsíða 252
Blaðsíða 253
Blaðsíða 254
Blaðsíða 255
Blaðsíða 256

x

Saga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Saga
https://timarit.is/publication/775

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.