Vera - 01.10.1997, Qupperneq 28

D léUakm
-N. •
Þaö var ekki fyrr en athyglin kom frá útlöndum
aö íslenskir fjölmiölar áttuöu sig á sérstööu
Kvennalistans og fóru aö taka myndir af börnum
og konum meö börn á brjósti.
„Ingibjörg Sólrún, borgarfulltrúi Kvennaframboösins og gömul skólasystir mín,
var dagiegur gestur á Víkinni." Hér er hún á fundi ásamt Sigríöi Dúnu
Kristmundsdóttur sem var kosin á þing fyrir Kvennalistann 1983.

..ÆSm
Formenn hinna
flokkanna höfðu
haft samband
vegna viðræðna
um ríkisstjórnar-
myndun og svo
hringdi blaðamaö-
ur frá The New
York Times. Ég
sagði honum að
Kvennalistakonur
myndu hittast
seinna um daginn
og hann spurði
hvað við yrðum
margar. Ég sagði
honum það og á
forsíðu blaðsins
daginn eftir stóð:
„Framtið íslands í
höndum 60
femínista.“
hún áfram upprifjuninni. „Þá jókst fylgið um 100%
og við fengum sex konur á þing. Eg var svo hamingju-
söm, gat ekkert sofið og fór niður á Hótel Vík
snemma morguninn eftir. Formenn hinna flokkanna
höfðu haft samband vegna viðræðna um ríkisstjórn-
armyndun og svo hringdi blaðamaður frá The New
York Times. Eg sagði honum að Kvennalistakonur
myndu hittast seinna um daginn og hann spurði hvað
við yrðum margar. Eg sagði honum það og á forsíðu
blaðsins daginn eftir stóð: „Framtíð Islands í höndum
60 femínista.“ Þessi frétt barst út um allan heim og í
kjölfarið kom fjöldi erlendra blaðamanna. Eg talaði í
fyrsta sinn á ævinni við Indverja og Japana á Víkinni
þegar þeir komu til að skrifa um Kvennalistann. Um
sumarið fór ég á friðarráðstefnu til Moskvu og þá
komu konur til mín frá Ástralíu, Suður Ameríku, Afr-
íku og Japan og spurðu hvort ég þekkti Kvennalist-
ann. Allar höfðu þær rætt það í sínum löndum hvort
þær ættu að fara að dæmi okkar. Eg held að Islend-
ingar hafi alls ekki gert sér grein fyrir því hvað við
vöktum mikla athygli. Við þurftum alltaf að berjast
fyrir því að fá umfjöllun hér heima, héldum t.d.
blaðamannafund til að kynna 30 blaðsíðna stefnu-
skrá sem við höfðum lagt gífurlega vinnu í, en enginn
mætti. Formenn hinna flokkanna fengu hins vegar
löng viðtöl í sjónvarpi um sínar stefnuskrár þó þær
hafi aðeins verið í stikkorðaformi. En eftir þetta var
eins og augu íslenskra fjölmiðlamanna opnuðust.
Áður höfðu þeir sagt, þegar þeir tóku myndir niðri á
Vík: „Viljið þið fjarlægja börnin og stilla ykkur upp,
við ætlum að taka mynd,“ en eftir að við komumst í
heimsfréttirnar skildu þeir loks sérstöðu okkar og
fóru að taka myndir af okkur með börnin og senda
fjölmiðlum erlendis. Eg man t.d. að Ragnar Axelsson
tók heila filmu af Sóleyju systur þegar hún var að gefa
syni sínum brjóst á Víkinni."
Margir geta ekki fyrirgefið Kvennalistanum að hafa
ekki farið í ríkisstjórn eftir kosningarnar 1987. Hver
er þín skýring á því?
„Það er sorgleg saga og minnir mig á mátt fjöl-
miðla. Sú staðreynd að það stóð aldrei til að semja við
okkur komst aldrei til skila í fjölmiðlum. Hinir flokk-
arnir létu líta svo út að þeir vildu fá okkur í samstarf
en það virtist ekki hvarfla að þeim að við ættum að
hafa einhver áhrif. Við settum fram kröfur sem ekki
var hlustað á. Það var eins og þeim fyndist huggulegt
að hafa fallegar konur þarna sem myndu svo hlýða.
Við gátum auðvitað ekki verið með þegar okkur stóð
ekki til boða að hafa nein áhrif,“ segir Guðrún og
kveður skýrt að orði enda um mikilvægan vendipunkt
í sögu Samtaka um kvennalista að ræða.
Árið 1988 sagði Guðrún upp störfum hjá Kvenna-
listanum af hugsjónaástæðum því henni fannst að
fleiri ættu að fá tækifæri til að spreyta sig. Hún hug-
leiddi að snúa aftur í líffræðina en fyrst ákvað hún að
fá aðeins meiri innsýn í kvennamálin og fór að vinna í
Kvennaatbvarfinu. Þar með hófst annar kafli í lífi
hennar. „Það var eins og að hrapa af rósrauðu skýi inn
í gráan hversdagsleikann að fara úr Kvennalistanum í
Kvennaathvarfið,“ segir hún og augljóst er að þar var
komið við réttlætiskennd hennar. „Eg hefði aldrei get-
að ímyndað mér að ofbeldi gagnvart konum væri
svona algengt og svona ljótt enda kom ég úr vernduðu
umhverfi. Þarna voru konur úr öllum þjóðfélagshóp-
um og jafnvel konur sem ég þekkti og hefði aldrei get-
að ímyndað mér að byggju við svona lagað. Eg gat
ekki skilið að konur létu bjóða sér þetta og varð hel-
tekin af því félagslega fyrirbæri sem kynferðislegt of-
beldi gagnvart konum er. Ég gat ekki sætt mig við að
þetta væri svona og get það ekki enn. Enginn dagur í
Kvennaathvarfinu lét mig ósnortna, maður verður t.d.
ekki sarnur eftir að hafa tekið á móti konu sem hefur
verið nauðgað, svo ekki sé minnst á þá þrautargöngu
sem það er fyrir þessar konur að ná rétti sínum.
Árið 1990 flutti fjölskyldan til Noregs. Tómas fór í
nám í sérkennslu og Guðrún var að hugsa um að snúa
aftur í líffræðina. Hún athugaði marga skóla en fann
sig hvergi og lærði þess í stað félagsráðgjöf. „Eg varð
að finna svör við einhverjum af þeirn spurningum sem
brunnu á mér. Ég kem úr raunvísindum þar sem hægt
er með rannsóknum að finna skýr og pottþétt svör en
það sama gildir víst ekki um mannlífið. Eg gat aldrei
orðið venjulegur félagsráðgjafi því sú tilhneiging að
finna einstaklingsbundnar lausnir, eins og áhersla var
lögð á í náminu, á ekki við mig. Ég var vön að líta á
vandamál fólks í samhengi við pólitískt ástand á
hverjum tíma og fékk að vinna lokaverkefni í náminu
í þeim anda. Það fólst í því að halda ráðstefnu nor-
rænna kvennaathvarfa, sem eru 220 talsins, árið
1994. Sú hugmynd kviknaði eftir að ég stóð fyrir hóp-
verkefni þar sem úttekt var gerð á því í þremur Norð-
urlandanna hvernig dvöl í kvennaathvarfi kæmi út
fyrir börn. Þá komst ég að því að ekkert samband var
á milli kvennaathvarfa á Norðurlöndunum en síðan
hafa slíkar ráðstefnur verið haldnar reglulega. Ég
stofnaði líka blað fyrir kvennaathvörf á Norðurlönd-
um og sit enn í ritnefnd þess.“
Parna hefur aksjónkonan aldeilis fengið verkefnil
„Já,“ segir Guðrún og hlær. „Ég elska að starfa í
grasrótinni og láta eitthvað gerast. I framhaldi af
28