Vera


Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 60

Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 60
jólabœkurnar R ö K A _D___Q___M___A___B_ Binlæg ogmeitlnð ljóð STEHÍUNN SIGURÐARDÓTTfR Turí stefé" Hugástir Ijóð eftir Steinunni Sigurðardóttur Mál og menning 1999 Þegar fólk deyr þá deyr ekki bara fólk með því deyr alheimur af háttalagi, vinnulagi, raddblæ, visku, fávisku. Sérstakur hlátur deyr og bros á sérstökum hraða. Hugástir, nýja Ijóðabókin hennar Steinunnar Sig- urðardóttur, er uppfull af söknuði, trega og hug- leiðingum um hverfulleika lífsins, einsog Ijóðbrot- ið hér að ofan vitnar um. Fólk deyr, ástin hverfur, borgirnar brotna og „þegar komið er í eyðidal er ekkert". Ljóðin eru einlæg og meitluð, hvert orð vandlega valið, hugsunin beinskeytt og myndmál- ið sterkt einsog í Ijóði númer eitt í Brotnum borg- um: /' borg númer fjógur er ókleift virki. Fullt af glærum vofum sem búa við ofboðsleg þrengsli. Þangað hefur þú ekkert að gera, ekki aftur. Lítið ber á kaldhæðninni sem oft hefur einkennt Ijóð Steinunnar, en' þó bregður henni fyrir stöku sinnum, næstum einsog óvart: /' höfuðborg kaldra sólbaða þar sem konur á nærbuxum leggjast undir hvaða glætu sem er. Borg fyrirferðar: fjallajeppa, árekstra, loftpressuborg. Borg kirkjugarða þar sem hinn látni er SKÁLD og enginn hefur heyrt hans getið. Bókin skiptist í fimm hluta: Nokkrar gusur um dauðann og fleira, Hugástir, Ljóð utan af landi. Tvennur og Brotnar borgir. I fyrsta, öðrum og fimmta hlutanum eru Ijóðin nafnlaus og núm- eruð, í Tvennum eru, einsog nafnið bendir til, tvennur Ijóða með sömu heiti, t.d. Gamlar konur I og Gamlar konur II og í Ljóðum utan af landi ber hvert Ijóð sitt heiti. Hver hluti ber sín sérkenni, bæði í efni og framsetningu, en þrétt fyrir ólík yrkisefni (horfnar ástir, dauðann, frægar borgir, hrútagirðingu, Heklu, o.s.frv.) hafa öll Ijóðin sam- eiginlegan grunntón og mynda sterka heild sem sækir á huga lesandans löngu eftir að lestri lýkur og ekki vafi á því að þessi bók verður dregin úr hillunni aftur og aftur og lesin upp til agna. Best- ir þykja mér fyrsti og síðasti hlutinn, þ.e. gusurn- ar um dauðann og brotnu borgirnar. í þeim hlut- um er treginn tærastur og myndmálið meitlaðast. Og að mínu mati er þar að finna bestu Ijóð sem Steinunn hefur sent frá sér til þessa. Hinir hlutarn- ir eru síðri, en góðir samt og bókin er heildstæð og vel upp byggð, með ákveðinni stígandi sem magnast hægt og hægt og nær hámarki í loka- Ijóði bókarinnar sem endar á þennan hátt: Ég ber hófuðið hátt, held í einskismanns hönd. Á langri göngu verður fyrir mér garður með hlykkjóttum brjóstsykurbekkjum, sætabrauðshúsi tólfturnakirkjusmiðsins góða og golan í garðinum ber mér að lokum ilminn af elskaðri sál, hún ber mér þytinn af mórgþúsund kossum úr annarri borg, frá árínu fyrir draum. Friðrika Benónýsdóttir, bókmenntafræðingur Saga af illuin Irmga Myrkravél eftir Stefán Mána Mál og menning 1999 Það sem var efst I huga mér eftir lestur á bók Stefáns Mána, Myrkra- vél, var spurningin hvað er mennska? Ég held að samviskan okkar sé að stórum hluta það sem ger- ir okkur að manneskjum. Kannski dettur mér það helst í hug vegna þess að ofbeldismenn eru yfir- leitt samviskulausir. Hvað það er sem gerir manneskju að ofbeldis- manni veit ég ekki, en við lifum á upplýsingaöld og teljum okkur vita heilmargt t.d. um uppeldis- og siðferðismál. Það er því engin afsökun að fela sig á bak við fáfræðina, það eru bókasöfn á hverju horni ef við höfum viljann til að fræðast. Það eitt að vera einstaklingur krefst þess að taka ábyrgð á eigin lífi og ekki slst á lífi barnanna okk- ar því að þau eru framtíð samfélagsins. Heilbrigt barn fæðist með hreina vitund og þroskast í gegnum örvun, ást og umhyggju frá umhverfinu, það hefur mikla sköpunarhæfileika og hreina tjáningu. Það hvílir mikil ábyrgð á for- eldrum að koma barni áfallalaust til manns, sér- staklega á þessum tímum sem við lifum á í dag. Ef við stöndum ekki vörð um börnin okkar hver á þá að gera það? Fóstrur leikskólans eða kennarar grunnskólans? f samfélaginu okkar koma margir að uppeldi barnanna okkar og við sem ábyrgir samfélagsþegnar verðum að höndla þá ábyrgð hvert og eitt með vakandi augum. Stefán Máni segir okkur sögu af dreng sem elst upp við að enginn fullorðinn tekur ábyrgð á eða bregst við tilfinningalegri vanlíðan hans, sem hann sýnir þó á marga vegu. Sagan segir okkur frá því hvernig samfélagið og umhverfið, eins og t.d. leikskólinn og grunnskólinn, tekur þátt I að ala af sér ofbeldismann með því að sofa á verðin- um og taka enga ábyrgð. Er athyglisverð lýsingin á því þegar drengurinn kveikir í og fær I fyrsta skipti kynferðislega fullnægingu við að upplifa valdið sem felst I að sjá fólk skelfingu lostið yfir brunanum. Það sama gerist þegar hann sem full- orðinn maður fer að misnota litlar telpur. Sögupersónan getur á engan hátt tengst öðru fólki tilfinningalega, hann nær í tilfinningar í gegnum valdníðslu og þá helst reiðitilfinningar. Þetta er saga af illum huga, kynferðisofbeldis- manni sem á engan hátt gerir sér grein fyrir því að hann hafi val sem fullorðinn einstaklingur og eru lýsingar trúverðugar. Það hríslaðist um mann hrollur öðru hverju við lesturinn. Sögupersónan er „týpískur" kynferðisofbeld- ismaður, hann fær kynferðislega fullnægingu útúr valdinu sem hann hefur yfir aðstæðum og það hefur ekkert með kynlíf að gera, hann er getulaus kynlífsvera, bæði andlega og líkamlega. Skáldsagan Myrkravél er tímabær aðvörun tíl okkar um að við verðum að vakna sem samfélags- þegnar, standa saman og taka ábyrgð á börnum samfélagsins því svona menn ganga lausir á göt- unum í okkar samfélagi og eru að fremja sálar- morð á börnum. Björg Gísladóttir, starfskona Stigamóta I t O 60 VERA
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.