Vera


Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 71

Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 71
jólabœkurnar R ö K A D ° JVL _ö_ Tímageymar Karinar LINN ULLMANN Aður en þú soíhar Áður en þú sofnar eftir Linn Ullman Mál og menning 1999 Áður en þú sofnar er fyrsta skáldsaga Linn Ullmann, sem er eins og nafnið ber með sér dóttir Liv Ullmann og Ingmar Bergman. Sagan varð strax metsölubók í Noregi enda er hér á ferðinni áhugaverð og fyndin frá- sögn. Hún segir frá Karin Blom sem lýsir fjölskyldu sinni fyrir lesendum eða eins og segir aftan á bók- inni: „Áður en þú sofnar er saga fjölskyldu henn- ar, allt frá því Rikard afi hennar setti á fót sauma- stofu í New York á þriðja áratugnum. Karin segir fré af ósvikinni frásagnargleði og sveiflast milli fantasíu og raunsæis á sannfærandi hátt - furðu- sögur, neyðarleg atvik og djúp alvara renna hér saman I áhrifamikilli frásögn af hinni sérstæðu og skrautlegu Blom-fjölskyldu, þar sem ástin er í brennidepli: hjónabandið, framhjáhald, skuld- bindingar, þrár, heiðarleiki og svik." ( gegnum frásögn Karinar kynnumst við móð- ur hennar, Anni, sem þráir sífellda athygli og sættir sig illa við minnkandi karlhylli og fölnandi fegurð. Einnig er til staðar hin viðkvæma Julie, systir Karinar, sem giftist ung en kemst að því að hjónabandið er ekki dans á rósum. Selma, móð- ursystir Anni, er öldruð gribba sem gerir sér far um að vera andstyggileg við alla: „Selma þolir ekki að sjá nokkurn mann. Henni finnst fólk fyrir- litlegt, aumt, heimskt, hlægilegt, smétt - en hún er þó enginn þunglyndismannhatari. Þvert á móti. Það er heiftin sem heldur lífinu í henni." (28). Rik- ard Blom, afi Karinar, yfirgaf Noreg ungur að árum til þess að freista gæfunnar I landi tækifær- anna - Ameríku - og telur að öll svör við gátum lífsins sé að finna I hnefaleikum. June, eiginkona Rikards, fann ástina en gat ekki lifað lífi mannsins slns. Karin sjálf er hörð af sér og sérstaklega lagin við að næla ( karlmenn þótt ekki hafi hún erft tak- markalaust aðdáttarafl móður sinnar. Það kemur reyndar ekki að sök því aðdráttaraflsleysið bætir hún upp með klækjum og söng. Karin er ólík móður sinni og systur að því leyti að hún er eng- um háð, sérstaklega ekki karlmönnum. Hún er að mörgu leyti lík afa sínum Rikard sem gat ekki bundist föðurlandinu einhverjum óþarfa tilfinn- ingaböndum þegar velmegun beið hans í fram- andi landi. Einnig erum við kynnt fyrir heilum hóp af aukapersónum sem krydda og flækja líf fjölskyld- unnar; Alexander, sem skilur ekki Julie konu sína og heldur framhjá henni; Val Bryn, varasöm vin- kona; Sander, sonur Alexanders og Julie; Fritz frændi sem ælir í fjölskylduveislum svo ekki sé minnst á hóp af mislukkuðum kærustum Karinar. Öllu þessu fólki bregður fyrir mismikið í sögunni án þess þó að mynda linulega frásögn eða heild. Það eina sem rammar söguna inn eru tveir tlma- geymar sem grafnir eru í jörð, 1939 og 1998, I fyrsta og síðasta kafla. Líkt og ameríska þjóðin, sem árið 1939 setti saman tímageyminn Coupley, hefur Karin tínt til þau atvik og þær persónur sem henni finnst ein- kennandi og lýsandi fyrir sína fjölskyldu og eru henni kærkomin. Má segja að um sé að ræða tvo, og jafnvel tvenns konar, tímageyma í sögunni. í bæði skiptin eru spönnuð nokkur ár í senn. Ann- ars vegar er um að ræða dvöl Rikard Blom í New York á árunum fyrir seinni heimstyrjöldina og hins vegar brúðkaup Julie árið 1990 og helstu atburði framtil 1998. Ekki er hægt að segja að dregin sé upp heild- armynd af þessari fjölskyldu og er framtíð hennar afar óljós. í staðinn kemur Linn Ullmann með brot sem varpa Ijósi á hina óræðu heildarmynd - Kkt og hlutirnir í tímageyminum. Lesendur fá afskap- lega lítið að vita um sambönd Karinar við menn- ina sem hún fangar - aðeins hvernig hún fer að því. Einnig kynnast lesendur Julie fyrst og fremst í gegnum hjónband hennar og Anni í gegnum út- litið. Titill bókarinnar - Áður en þú sofnar - vísar til tímabilsins milli svefns og vöku, áður en farið er inn í annan heim. I samræmi við það vega mörg atriði í bókinni salt milli hins raunverulega og óraunverulega, raunsæis og fantasfu svo oft er ómögulegt að vita um hvort er að ræða. Einnig má segja að um sé að ræða vísun í andartakið sem skilur nútíðina frá framtíðinni; þegar augna- blikið hefur verið fryst og tímageymirinn grafinn. Framtíðin er óráðín og mun ávallt koma á óvart og það gerir þessi saga einnig. Þótt stundum virð- ist vanta (tarlegri upplýsingar um persónur og af- drif þeirra er það frekar dæmi um færni Ullmann að takast svona vel að fanga lesendur inn í sög- una heldur en nokkuð annað. ( öllu falli er um skemmtilega lesningu að ræða sem veitir hress- andi sýn á lífið. Ásta Gísladóttir, bókmenntafræðingur ione ®e Bebmvoir Heim Ritli spekii ngirr öhmdur Temínisti I tilefni af S0 ára útgáfuafmæli tímamóta- verksins Hitt kynið, eftir franska heimspek- inginn og rithöfundinn Simone de Beauvoir, stóð Rannsóknastofa í kvennafræðum fyrir málþingi þann 19. mars sl. Nú eru erindi þingsins ásamt íslenskri þýðingu á inngangi Beauvoir að Hinu kyninu komin út á bók sem ber titilinn Simone de Beauvoir. Heimspekingur-Rithöfundur-Femínisti. Þrátt fyrir að Hitt kynið sé orðið fimmtugt á það enn fullt erindi við samtímann. Það er á marg- an hátt tímalaust verk því það hefur hleypt llfi í og endurnýjað femínismann allt fram á þennan dag. Rannsókn Simone de Beauvoir á stöðu kvenna markaði eiginlegt upphaf femínískra fræða á 20. öld og má segja að Hitt kynið sé nokkurs konar stofnskrá kvennabaráttu okkar tíma. Þetta áhrifamikla verk, sem mun líkast til vera minnst sem eins af byltingarritum þessar- ar aldar, hefur engu að síður verið umdeilt. Beauvoir, þessi framúrstefnukona aldamóta- kynslóðarinnar, fór eigin leiðir í lífi slnu og verki. I Hinu kyninu leggur hún megináherslu á frelsi kvenna og að þær njóti réttar til jafns við karla. Hún andmælir því að hlutskipti þeirra sem „hitt kynið" skerði möguleika og tækifæri þeirra. Af þeim sökum gagnrýnir hún hug- myndir um áskipaða hlutverkaskiptingu kynj- anna sem byggja á líffræðilegu kyni. Með hinni fleygu setningu „maður fæðist ekki kona, heldur verður kona" vildi Beauvoir sýna fram á að kyn væri ekki „líffræðileg örlög" sem dæmdu konur til ófrelsis. I ritinu Simone de Beauvoir. Heimspekingur - Rithöfundur - Femínisti er leitast við að meta nú í aldarlok framlag Simone de Beauvoir til heimspeki, kvenna- og kynjafræða, bók- mennta og kvennabaráttu. Höfundar efnis eru Sigríður Þorgeirsdóttir, Irma Erlingsdóttir, Dag- ný Kristjánsdóttir, Sigríður Dúna Kristmunds- dóttir og Vilhjálmur Árnason. Torfi H. Tulinius þýddi innganginn að Hinu kyninu. VERA • 71
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.