Vera


Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 58

Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 58
jólabœkurnar R ó K A D ö JVL söguna á enda. Þó sagan sé öðrum þræði frásögn af daglegu lífi fólksins í braggahverfinu er spenn- an alltaf undirliggjandi og stingur alls staðar upp kollinum. Frésagnirnar eru þar að auki gjarnan mjög nöturlegar og skilja lesandann eftir með heilan haug af ósvöruðum spurningum og vanga- veltum um lífið og tilveruna. Einmanaleiki sögumanna gegnir stóru hlut- verki. Þarna er um tvo unglinga að ræða sem virð- ast þurfa að takast á við lífið og tilveruna án tengsla við, eða tilsagnar frá, þeim fullorðnu. Báðar frásagnirnar eru mjög litaðar af persónu- leika og reynslu sögumanna en það gerir hana skrítna, og að vissu leyti óáreiðanlega, þar sem þau virðast bæði eiga við alvarleg sálræn vanda- mál að stríða. Stundum eiga þau erfitt með að greina á milli ímyndunar og veruleika, það gerir lesandanum óneitanlega stundum erfitt fyrir að sjá hvað er raunverulega að gerast en skemmir alls ekki frásögnina. Þvert á móti gefur það oft á tíðum skýrari mynd af hugsanagangi sögumanna. Frásagnir af veraldlegri og andlegri fátækt (s- lendinga á eftirstríðsárunum eru ekki ný bóla í is- lenskum bókmenntum og minnir efnið óneitan- lega nokkuð á Djöflaeyju Einars Kárasonar svo eitthvað sé nefnt. Þessi tími virðist þannig eiga djúpar rætur í þjóðarsálinni. Þetta efni og þessi kuldalegi frásagnarstíll, sem virðist loða við skáld- verk um þetta tímabil, er þó alltaf jafn áhrifaríkur. Elísabetu Jökulsdóttur tekst vel upp að skapa spennuþrungna og áhrifaríka stemningu og þessa bók er erfitt að leggja frá sér í miðju kafi. Sigríður Lára Sigurjónsdóttir, bókmenntafræðingur Lögmál, og Stúlka með fingur eftir Þórunni Valdimarsdóttur Forlagið 1999 Á kápu bókar Þórunnar Valdimarsdóttur Stúlka með fingur er notaður undirtitillinn „Söguleg skáldsaga." Þetta er ekki gert á titilsíðu bókarinn- ar sem mér þykir benda til að þó sagan sé „sögu- leg" sé áherslan fyrst og fremst á skáldskapinn. I gegnum persónu Unnar Jónsdóttur fléttast lýsing- ar á lífi og störfum í sveit og borg í kringum síð- ustu aldamót saman við hugleiðingar um viðhorf og skoðanir sem rikjandi voru á þeim tíma. Þó þessi „sögulegi" hluti bókarinnar sé afar áhuga- verður og vel úr honum unnið er skáldskapurinn þó það sem gefur sögunni mest gildi. Textinn er vel skrifaður, þéttur, þar er engu ofaukið - at- burðir, persónur, þemu tengjast saman og mynda trúverðuga heild. „las ég í bók Darwins . . ." Stúlka með fingur er ástarsaga. Öðruvísi ástar- saga. Saga um ást sem ekki getur gengið upp en gerir það þó, á sinn hátt. Ást sem bæði er, og er ekki, einsog sú sem lýst er í dönsku rómönunum sem Unnur les fyrir þá Gömlu, móður Sýsla, á setrinu þarsem hún dvelur langdvölum sem barn og ung stúlka. Ástin er þó ekki hafin til skýjanna, hún er fyrst og fremst líkamleg, kviknar af „dýrs- legum" hvötum sem þarf að svala. Kynlífið geng- ur einsog rauður þréður í gegnum söguna og er tengt við hugmyndir Darwins. Mennirnir eru dýr og hegða sér í samræmi við það. Lífið er einsog plata sem hefur verið spónlögð með hugmyndum og lögmálum menningarinnar. Líkt og til að und- irstrika þetta vinnur Unnur fyrir sér um tíma við það að skrásetja og flokka dýr og les bækur Darwins í tengslum við vinnu sína. „Ég var hermaður í stríði við gamlar vondar hugmyndir." líkarrn stéttar. Kynlífi má þó lifa með fólki úr annarri stétt svo framarlega sem bæði athöfnin og afleiðingar hennar, ef einhverjar, eru ekki hafðar í hámæli. Unnur kynnist þessari hlið mannlífsins snemma. Lærir fljótt að „það er hægt að gera illt með því að vera góður" - að það eru lægri stéttir, og þá helst konur, sem bera skarðan hlut frá borði í þessum málum. Hún lætur þessa vitneskju þó ekki buga sig. Er sterk og örugg með sig, vex og þroskast í skjóli Gömlu og Sýsla. Hún er ákveðin í að bjóða valdinu byrginn, berjast móti gömlum og úreltum viðhorfum. „Mínu stríði er lokið og kominnn friður." Ást, kynlíf, vald, orð. Þræðirnir í lífi Unnar. Úr þeim vefur hún sögu sem hún getur verið ánægð með. Hún vill vera „sterk og menntuð kona" og verður það. Saga hennar er ekki saga fórnarlambs heldur sterkrar konu sem tekst á við hefðir og venjur og sigrar, á sinn hátt. Hugmyndafræðin sem hún aðhyllist hjálpar henni í baráttunni, hún trúir því að mennirnir séu að flestu leyti einsog dýrin, að siðalögmál og stéttir séu mannanna til- búningur og þarmeð er kominn grunnur að nýju hlutskipti, nýju lífi. Örlög móður hennar, eða vinnukvennanna á setrinu, þurfa ekki að verða hennar. Þegar við bætist vitneskja um eigin upp- runa og þarmeð skilningur á veigamiklum atburð- um í lífi hennar nær hún að skilja líf sitt og ann- arra á dýpri hátt. Það sem áður virtist vera valdið í sinni Ijótustu mynd fær nýjan svip og nokkurs konar jafnvægi er náð. Hér kemur fram einn meg- inkostur bókarinnar - persónur, atburðir, hug- myndir eru hvorki algóð eða alvond - allt á sér sínar góðu og slæmu hliðar. Það er ekki fyrr en þeim skilningi er náð sem stríðinu lýkur og á kemst friður. Sigfríður Gunnlaugsdóttir, bókmenntafræðingur * Valdið í öllum sínum margbreytileika er eitt meg- inþema bókarinnar. Kynlífið er e.t.v. ein skýrasta birtingarmynd þess. Fólk skal giftast innan sinnar VERA
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.