Vera


Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 31

Vera - 01.12.1999, Blaðsíða 31
Alþjóða verslun með konur og börn sem eru misnotuð í formi vændis hefur verið að teygja arma sína í auknum mæli frá hinum svokölluðu þróunarlöndum og Suðaustur-Asíu til landa Austur-Evrópu. I þessari grein verður staða kvenna á tímum stjórnarfarsbreytinganna í Aust- ur-Evrópu lauslega rakin í því augnamiði að benda á mögulegar ástæður þess að vændi hefur aukist eins mikið og raun ber vitni á áratugnum sem nú er að renna sitt skeið. Lýöræöi, frjálst markaðshagkerfi og konur Samanburðarrannsóknir á stöðu kvenna á tímum lýðræðisþróunar hvarvetna í heiminum hafa leitt í Ijós að með tilkomu lýðræðislegra stjórnarhátta eru konur gerðar að pólitískum minnihlutahópi. En þær staðhæfingar virðast einnig hafa átt við um stjórnarfarsbreytingarnar í löndum Austur- Evrópu. Þjóðfélagsbyltingin sem átti sér stað eftir hrun kommúnismans í lok síðasta áratugar hefur haft mikil áhrif á stöðu og líf kvenna. Samfara breytingum á flestum sviðum samfélagsins stóðu konur andspænis margvíslegum vandamálum sem litla eða enga áheyrn hafa fengið ( opinberri eða vísindalegri umræðu um þróunarferlið í átt til lýðræðis. I kjölfar stjórnarfarsbreytinganna urðu lífsskilyrði kvenna önnur. Mikilvægir þjóðfélags- legir þættir sem áhrif hafa á samskipti kynjanna tóku miklum breytingum. Kynjaskiptur vinnu- markaður og pólitískur ójöfnuður kynjanna öðl- aðist til að mynda nýja merkingu því kommúnismi og lýðræði bjóða upp á ólíka samfélagsgerð og mismunandi möguleika til pólitískra athafna. Á nýjan leik er ákvarðað á hvaða hátt hver og einn einstaklingur tilheyrir hinu pólítíska samfélagi. Við upphaf stjórnarfarsbreytinganna endaði mótun lýðræðislegra stjórnarhátta í höndum þröngs hóps karlmanna, með þeim afleiðingum að kröfur kvenna um lýðræðisleg réttindi hlutu ekki áheyrn stjórnvalda. Þá hafa þjóðfélagslegar kröfur um að konur sinni sínum kynbundu hlut- verkum, umhyggju- og láglaunastörfum, jafn- framt aukist. Þróun í átt til frjáls markaðshagkerf- is að hætti nýfrjálshyggju var talin mikilvægasta verkefnið eftir þjóðfélagsbyltinguna og sú stefna talin í fullu samræmi við markmið stjórnvalda að koma á lýðræðislegu stjórnskipulagi. I skjóli póli- tískra og efnahagslegra umbreytinga létu ráða- menn kröfur vanmáttugra kvennahreyfinga sem vind um eyru þjóta og bentu á brýnni verkefni sem krefjast skjótari afgreiðslu en málefni kvenna. Nýju stjórnkerfin eru, að sögn kvenna frá þessum löndum, karlstýrt lýðræði og þó svo að löndin búi við óllkar þjóðfélagsgerðir og sögu virðist þessi fullyrðing eiga við þau öll. (leppríkjum Sovétrikjanna rikti engin hefð fyr- ir óháðri kvennabaráttu því ríkisstýrð jafnréttis- stefna sósíalismans sá um að tryggja félagsleg réttindi kvenna að ofan. Dagvistun barna, frjálsar fóstureyðingar, barnsburðarleyfi eða réttur til at- vinnu, sem vestrænar kvennahreyfingar börðust fyrir áratugum saman, voru sjálfsögð réttindi þar til þau voru afnumin fyrstu érin eftir stjórnarfars- breytingarnar. Kynjaskiptur vinnumarkaður, veikt þegnasamfélag og ríkiskerfi sem á glæpsamlegan hátt bannaði hvers kyns gagnrýni á stjórnarhætti sína, urðu til þess að konum gafst lítið svigrúm til að ræða sameiginlega reynslu sína og hagsmuna- mál. Þær höfðu engan pólitískan vettvang fyrir baráttumál sin. Þegar járntjaldið hrundi töldu margar konur að lýðræðislegir stjórnarhættir myndu með tímanum tryggja réttindi þeirra. Konur fyrstar til að missa vinnuna Ein birtingarmynd veikrar stöðu kvenna í Austur- Evrópu í kjölfar stjórnarfarsbreytinganna er mikil fátækt meðal fólks sem á tímum ríkissósíalismans starfaði sem almennir verkamenn. Með tilkomu lýðræðislegra stjórnarhátta, frjáls markaðshag- kerfis og aukinnar samkeppni á vinnumarkaði voru konur fyrstar til að missa störf sín, en at- vinnuþátttaka kvenna var mjög mikil á tímum út- þenslu þungaiðnaðar og stórfelldrar iðnaðarfram- leiðslu miðstýrðs hagkerfis. f lok síðasta áratugar voru um 3/4 hlutar kvenna á aldrinum 18-60 ára í fastri heilsdagsvinnu. I kjölfar stjórnarfarsbreytinganna hefur þorri kvenna í Austur-Evrópu þurft að þola mikla fá- tækt. Þær hafa með öðrum orðum vaknað upp við þann slæma draum að borgararéttindi kvenna eru ekki sjálfsagður fylgifiskur lýðræðislegra stjórnarhátta. Sérfræðingar í efnahagsmálum og stjórnmálafræðingar hafa líkt fyrstu árunum eftir stjórnarfarsbreytingarnar við „téradal efnahags- legra sviptinga". Táradal sem almenningur þyrfti að sætta sig við í þágu lýðræðis og frjáls markaðs- hagkerfis sem að lokum myndi tryggja velsæld allra. Efnahagslegir erfiðleikar og spilling ráðandi valdastétta víðast hvar hafa hins vegar fram til dagsins í dag verið meginástæða þess að mikill meirihluti fólks nýtur ekki ávaxta frelsisins sem lýðræðislegir stjórnarhættir bjóða annars staðar. I iðnaðarborginni Vladimir í Rússlandi deyja að meðaltali þrettán manns á dag af völdum hung- urs og fátæktar. Heimilislaus börn og gamalmenni leita svo þúsundum skiptir húsaskjóls á aðaljárn- brautarstöðvum og í holræsakerfum Búdapestar, Varsjár, Prag, Bratíslava og í Moskvu og þau yngstu vinna fyrir daglegu brauði sínu með því að selja líkama sinn í formi vændis. Austan við landa- mæri Þýskalands og Austurríkis, í löndum Mið- austur-Evrópu, hafa á örfáum árum risið einskon- ar „vændisþorp" á svæðum þar sem áður var blómleg iðnaðarframleiðsla. ( Póllandi má helst nefna Stubice og Swinoujschie við Eystrasaltið. I Tékklandi Krupka, Dúbí, úthverfi Kostany, Ustí og Austan við landamæri Þýskalands og Austurríkis, í löndum Miðaustur-Evrópu, hafa á örfáum árum risið einskonar „vændisþorp" á svæðum þar sem áður var blómleg iðnaðarframleiðsla. Teplice. Þegar keyrt er í gengum þessa staði blas- ir við hvert vændishúsið á fætur öðru. I þorpun- um sem næst eru landamærunum má allt árið um kring sjá fáklæddar stúlkur dansa í litlum „gler- búrum". Ofan á búrunum blikka auglýsingaskilti vændishúsa og „nektardansstaða" sem oftar en ekki eru innan seilingar. Til sveita eða í útjaðri þorpanna eru starfrækt munaðarleysingjaheimili og að sögn starfsmanna þeírra eru börn vændiskvenna oft meirihluti þeirra barna sem heimilin hýsa. Mikill meirihluti þeirra sem kaupa sér ódýra þjónustu austur-evrópskra vændis- kvenna eru vel stæðir karlmenn fré Vestur-Evr- ópu, sem skreppa yfir landamærin gagngert í ofangreindum tilgangi. Eftir stjórnarfarsbreytingarnar hefur vændi aukist til muna í löndum Austur-Evrópu og kyn- lífsiðnaður þar staðið í miklum blóma. f nýlegri skýrslu nefndar um afnám allrar mismununar gegn konum, sem kynnt var á alsherjarþingi Sam- einuðu þjóðanna í september sl., var ályktað að hátt á annnað hundrað þúsund konur og börn frá löndum Austur-Evrópu hafi látið leiðast út í vændi ár hvert það sem af er þessum áratug. (inngangs- orðum skýrslunnar er saga alþjóða verslunar með konur og börn sem misnotuð eru í formi vændis Á íslandi hefur fyrmefndum glæpahringjum tekist að villa á sér heimildir og snúa á íslensk lög í því yfirskyni að stundaður sé innflutningur á listdönsurum til landsins. á Vesturlöndum rakin. Samkvæmt málflutningi nefndarmanna á þinginu virðist verslun þessi vera að teygja arma sína í auknum mæli fré hinum svokölluðu þróunarlöndum og Suðaustur-Asíu til landa Austur-Evrópu. Alþjóða glæpahringir og vestrænir viðskiptajöfrar hafa fundið nýjan mark- að þar sem hvítt fólk gengur kaupum og sölum því næg er eftirspurnin heima fyrir. Sérfræðingar á þessu sviði telja hnattvæðingu viðskiptahátta og aukið frjálsræði í viðskiptum landa á milli annars vegar hafa aukið kynlífsverslunina og gert glæpa- mönnum auðveldara um vik og hins vegar tor- veldað eftirlit yfirvalda og Sameinuðu þjóðanna með henni. ( skýrslunni er verslun þessari líkt við nútíma þrælasölu á fólki til Vesturlanda þar sem lýðræði og siðmenning er sögð vera stoð þeirra samfélaga er þau byggja. Á íslandi hefur fyrrnefndum glæpahringjum tekist að villa á sér heimildir og snúa á íslensk lög ( því yfirskyni að stundaður sé innflutningur á list- dönsurum til landsins. Á þann hátt vefja glæpa- menn sem hagnast af neyð annarra löggjafarvald- inu og stjórnvöldum um fingur sér og eiga hægt um vik í landi þar sem háttsettir embættismenn leyfa sér að líkja vændi við hverja aðra tískubólu hins frjálsa markaðar. Frjálshyggjan er í algleym- ingi og óskráð lög markaðarins ráða ferðinni svo lengi sem framboð og eftirspurn ríkja um vöruna. ( samþykkt stjórnar Sambands ungra sjálfstæðis- VERA • 31
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76

x

Vera

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vera
https://timarit.is/publication/858

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.