Læknablaðið - 15.12.1983, Blaðsíða 29

LÆKNABLADID
341
Tafla VII. Svör kvenna við spurningum um almenn
vidhof til adgerdar eftir á, andlegt ástand og kynlíf.
Fjöldi Hlutfall
Ánægð með aðgerðina ......... 465 90,3
Óánægð........................ 16 3,1
Óákveðin....................... 34 6,6
Andlegt ástand betra .......... 153 29,7
Andlegt ástand verra............ 39 7,5
Andlegt ástand óbreytt......... 323 62,7
Kynlíf betra ...................... 237 46,0
Kynlíf verra ....................... 28 5,4
Kynlíf óbreytt .................... 250 48,5
urðu í öðru tilvikinu eftir kviðspeglun,
brennslu og klippingu og í hinu eftir hol-
skurð og miðhlutun.
Loks eru á töflu VII dregin saman viðhorf
kvenna til aðgerðar eftir á. Ljóst er að porri
peirra er jákvæður, en pó eru allt að 10%,
sem að einhverju leyti eru óánægðar.
UMRÆÐA
Ófrjósemisaðgerðir ættu að uppfylla prjú skil-
yrði. Pær eiga að vera einfaldar og áhættu-
litlar, örugg getnaðarvörn og í priðja lagi
afturkræfar (reversible), ef viðkomandi óskar
að endurheimta frjósemi sína. Engin pekkt
aðferð uppfyllir öll pessi skilyrði fullkomlega.
Báðar pær aðferðir, sem notaðar hafa verið
á Kvennadeildinni, eru léttar sjúklingnum og
hafa reynst hættulitlar. Konurnar fara heim 1-
2 sólarhringum eftir aðgerð. Sumstaðar eru
pær jafnvel sendar heim samdægurs eftir
holskurðinn (2).
Varðandi alvarleg áföll eftir aðgerðir, en
pau voru í 4 tilfellum hjá okkur, verður að hafa
hugfast, að allar skurðaðgerðir eru áhættu-
samar, hversu litlar sem pær eru og speglan-
ir hafa síður en svo reynst hættuminni en hol-
skurðir. Alvarleg áföll, sem sérstaklega eru
bundin við kviðspeglanir og brennslu eins og
loftrek og rafmangsslys í innri líffærum hafa
sem betur fer ekki orðið hjá okkur.
Allar pær brennslur, sem hér um ræðir, eru
gerðar með einskauta (monopolar) tæki, en
síðan hafa komið tvískauta tæki, sem eru talin
áhættuminni. Víða hefur alveg verið horfið frá
brennslunni og í pess stað settar klemmur eða
teygjur á eggjaleiðarana. Pað nýjasta á pessu
sviði er pó einskonar brennsla með laser-
geisla, sem sker eins og hvassasti hnífur og
lokar jafnframt, en veldur lágmarks skemmd-
um á túbum.
Aðrir höfundar hafa sýnt fram á, að tíðni
pungana eftir ófrjósemisaðgerðir er 1-2% (3,
4). í pessu uppjöri urðu 12 punganir greindar
eftir aðgerð eða 1,14 %.
Einn getnaður mun pó pegar hafa átt sér
stað, áður en aðgerðin fór fram. Það leiðir
hugann að peirri gömlu venju að gera útskaf á
legi samtímis ófrjósemisaðgerð. Til greina
kæmi einnig að gera allar aðgerðir í fyrri hluta
tíðahrings.
í pessu uppgjöri kemur ekki fram munur á
öryggi hinna mismunandi aðgerða, sem við
höfum notað. í heild hljóta pessar aðgerðir að
teljast til hinna öruggustu getnaðarvarna. Þær
punganir, sem verða, koma langflestar innan
1-2 ára frá aðgerð.
A pað hefur verið bent, að sé klippt á
túburnar eftir brennslu, auki pað hættu á
fistilmyndun milli leghols og grindahols og
geti pað leitt til getnaðar og utanlegspykktar (5,
6). í okkar uppgjöri eru 2 utanlegspykktir,
önnur eftir brennslu og klippingu um kviðar-
holssjá, hin eftir miðhlutun um holskurð, en
engin eftir brennslu eingöngu.
Niðurstöður könnunar á viðhorfum kvenna
eftir aðgerð birtast á töflu VII. Þátttakan getur
ekki talist nægilega góð, aðeins 63,3 %. Enda
pótt yfirgnæfandi meirihluti peirra sem svara
sé jákvæður til aðgerðarinnar, er pó nokkur
hópur kvenna sem er óánægður að einhverju
leyti, um pað bil 5-10 %. Ekki kemur fram að
nokkur kona 'hafi óskað eftir samtengingu á egg-
jaleiðurum og fáar slíkar aðgerðir munu enn
sem komið er hafa verið gerðar hér á landi. Þó
má búast við, að peim tilfellum fjölgi, en sú
hefur rauninorðið víða annars staðar(7).Til pess
að draga sem mest úr pessu, mætti hafa eftir-
farandi í huga. í fyrsta lagi aldur konunnar.
Ófrjósemisaðgerðir eru peim mun hæpnari,
sem konan er yngri og ætti að vara við
aðgerðinni hjá yngri konum en 35 ára. í öðru
lagi er sá háttur að gera aðgerðir pessar í lok
pungunar. Ekki er ólíklegt að viðhorf margra
kvenna séu pá önnur en pegar frá líður. í
okkar hópi voru um pað bil 45 % aðgerða
framkvæmdar í lok pungunar. Má vera að pað
stafi að nokkru leyti af plássleysi hér á
deildinni. í priðja lagi mætti taka tillit til
fjölda barna, pegar ráð eru veitt varðandi
pessar aðgerðir.
Það er prálát fullyrðing í greinum um pessi
efni, að breytingar verði á tíðablæðingum og