Læknablaðið - 15.12.1983, Síða 47

LÆK.NABLAÐ1D
357
í Svíþjóö (13, 14). í Bandaríkjunum er lekandi
hinsvegar talinn orsakavaldur eggjaleiðara-
bólgu í allt að 50 % tilfella (15).
í Svíþjóð og Danmörku er talið, að eggja-
leiðarabólga orsakist af chlamydíasýkingu í
leghálsi í allt að 40 % tilfella (16, 17). Chlamy-
día virðist þó vera mun fátíðari orsök í
Bandaríkjunum (15) og kann það að stafa af
öðrum aðferðum við greiningu sýkingarinnar.
Chlamydía ræktanir hófust fyrst á Rannsókn-
arstofu Háskólans í ársbyrjun 1982, og munum
við birta niðurstöður, hvað varðar chlamydíu
sem orsakaþátt í eggjaleiðarabólgu á íslandi,
svo fljótt sem auðið er.
Lyfjameðferð er svo háttað á Kvennadeild
Landspítalans í dag, að sjúklingur fær Probe-
nicid 1 g per os og 4.8 millj. einingar procain
penicillin í vöðva, og er talið að þessi skammt-
ur lækni lekanda. Síðan fær sjúklingur tetracy-
clin eða erythromycin 500 mg fjórum sinnum á
dag í a.m.k. 10 daga, en þessi lyf verka á
chlamydía sýkilinn (18). Skoðun og sökkgildi
ráða hvenær útskrift er ákveðin. Yfirleitt er
konum ráðlagt að hvíla sig frá vinnu í tvær
vikur að lokinni lyfjagjöf.
Rétt er að benda á að skurðaðgerðir á
eggjaleiðurum eða eggjastokkum við bráða
eggjaleiðarabólgu eru í dag taldar algjörlega
óþarfar og raunar skaðlegar vegna hættu á
blæðingum úr bólgnum vefjum í grindarholi
og vegna mikilvægis þessara líffæra fyrir
frjósemi kvenna og vakamyndun.
Mjög mikilvægt er að áframhaldandi eftirlit
með þessum sjúklingum sé gott, til þess að
ganga úr skugga um, að sjúkdómurinn læknist
fullkomlega. Sé um lekanda eða chlamydía-
sýkingu að ræða, verður að koma í veg fyrir
endursýkingu og frekari útbreiðslu, og sjá til
þess, að smitberar fái meðferð.
í sjúklingahópnum voru 47 konur (20 %) á
sýklalyfjum við komu. Sýnir það, hve mikil
brögð eru að því, að konur með eggjaleiðara-
bólgu eru meðhöndlaðar í heimahúsum hér á
landi, sem verður að teljast varhugavert vegna
langvarandi afleiðinga sjúkdómsins. Aðstaða
til greiningar er þar léleg, í fæstum tilfellum er
gengið úr skugga um, hvort um kynsjúkdóm er
að ræða, áður en meðferð er hafin og erfitt er
að fylgjast með því, að sjúklingur fari eftir
settum fyrirmælum læknisins.
Ef grunur leikur á eggjaleiðarabólgu, ber
því að senda sjúklinginn til nánari athugunar á
sjúkrahús, og þá helst á kvennadeild, ef hægt
er að koma því við. Jafnvel þótt greiningin
virðist örugg, á að staðfesta hana með kviðar-
holsspeglun og verður því viðeigandi tækja-
búnaður að vera til staðar á þeim sjúkrahús-
um, sem annast þessa sjúklinga. f>að er fjárfest-
ing sem borgar sig.
LOKAORÐ
Margir sjúkdómar mannkynsins læknast án
óbætanlegra afleiðinga. En aðrir skilja eftir sig
varanleg og stundum óbætanleg mein, sem eru
sjúklingnum og samfélaginu dýrkeypt. Eggja-
leiðarabólga er í síðarnefnda flokknum. Tíðni
ófrjósemi hjá íslenskum hjónum er 8-10 % og
ein algengasta ástæðan er skemmd á eggja-
leiðurum eftir bólgu (í 35.8 % tilfella), sem er
svipað og hjá öðrum þjóðum (19).
Tíðni kynsjúkdóma virðist hafa aukist á
íslandi undanfarin ár (20). f>ar með fjölgar
tilfellum eggjaleiðarabólgu og utanlegsþykkt-
ar og þeim konum fjölgar, sem eiga við
ófrjósemisvandamál að stríða. Hvað eggja-
leiðarabólgu snertir, má ætla að örugg grein-
ing, viðhlítandi meðferð, leit að smitberum og
auknar upplýsingar til almennings um eðli og
afleiðingar sjúkdóma, sem tengjast kynífinu,
verði til þess að draga úr tíðni ófrjósemi
íslenskra kvenna.
SUMMARY
A retrospective study of 246 consecutive cases of
acute salpingitis verified by laparoscopy or laporo-
tomy, admitted to the Department of Obstetrics and
Gynaecology, National Hospital, Reykjavik during
1978-1980 is presented. The average age of the
patients was 24.5 years; 49.2 % were married or
cohabiting, 40.3 % were nulliparae and 23.5 % gave
a previous history of salpingitis. Salpingitis was
suspected clinically in 77.2 % of cases, other condi-
tions in 22.8 %.
The onset of symptoms occurred within 5 days of
the first menstrual day in 42.6 % of the patients,
99.6 % complained of abdominal pain and 26.8 %
had metrorrhagia or meno-metrorrhagia. On admis-
sion to hospital, only half were febrile and 30 % had
a raised E.S.R. Gonococci were isolated from the
urethra, cervix or rectum in 27.8 % of the patients,
and from the peritoneal cavity in 5.2 %.
During the same period, 267 patients were
admitted with the clinical diagnosis of salpingitis. At
operation, the diagnosis was confirmed in 190 cases
only (71,2 %). In 12 % other conditions were found,
and in 17 % no pathology was demonstrated. There
were no serious postoperative complications.
This study confirms Swedish reports that the
clinical diagnosis of the disese is inadequate and we