Læknablaðið - 15.12.1983, Blaðsíða 53

LÆKNABLAÐID
361
D. Fædingarröd. Vegna samspils fæðingar-
raðar (birth order) og aldurs mæðra eru breyt-
ingar á burðarmálsdauða svipaðar með hækk-
andi aldri og auknum fjölda barna. Tölurnar
fyrir burðarmálsdauða eftir fæðingarröð eru
birtar í töflu II og sýna að áhættan er minnst
við annað og priðja barn. Dánartíðni á fyrstu
viku breytist pó lítið eftir fæðingarröð.
Til að reyna að skilja áhrif aldursins frá
áhrifum fæðingarraðarinnar var reiknaður út
burðarmálsdauði eftir fæðingarröð í hverjum
aldursflokki. Niðurstöðurnar eru á mynd 5. Þá
sést að lágmarksáhættan við annað og priðja
barn er til staðar hvort sem litið er á 20-24 ára
eða 25-29 ára mæður. Það skal tekið fram að
hlutfallstölur fyrir fyrsta og annað barn hjá
mæðrum 35 ára og eldri eru óáreiðanlegar
vegna fárra barna í pessum hópi. Sama gildir
um annað barn hjá mæðrum, 19 ára og yngri.
£. Fjölburafæðingar. Tafla III sýnir að hættan
á burðarmálsdauða er fimmfalt meiri hjá
tvíburum en einburum. Á petta við um báða
pætti burðarmálsdauðans. Þessa aukningu á
burðarmálsdauða má skýra með minni pyngd
tvíbura en einbura. í næstu grein, sem fjallar
um pyngd barna, verða pessu atriði gerð
nánari skil.
Samkvæmt fræðunum (5) er seinni tvíburinn
talinn í helmingi meiri áhættu en sá fyrri. Hér
Af 1000 fæðingum
skoðanir
B 8,0
A 5,2
D 2,8
4,9
2,6
2,3
3,6
2,2
1,4
Mynd 4. Burdarmálsdaudi eftir fjölda
1972-81 (lengd medgöngu 40-42 vikur).
2.9
1.9
1,0
forskodana
á landi virðist aukningin einkum tengd and-
vana fæðingum, en tölurnar eru of lágar til að
hægt sé að draga af peim ályktanir.
NIÐURSTAÐA
í pessari grein hefur verið sýnt fram á tengsl
burðarmálsdauða við nokkra áhættupætti í
meðgöngu. Flestir pessara pátta hafa verið
kannaðir erlendis en mikilvægt er samt að fá
mælikvarða á pá við íslenskar aðstæður.
Erfitt er að meta hlut hvers einstaks páttar í
lækkun burðarmálsdauðans úr 15,4 af púsund
fæddum börnum árin 1972-76 í 10,1 af púsund
árin 1977-81, en munurinn nemur 1 10 börnum.
Hægt er að áætia að um 37 % af lækkun
burðarmálsdauðans megi rekja til fjölgunar
forskoðana, sem virðast hafa haft meiri áhrif á
dauða á fyrstu viku en andvana fæðingar, svo
sem áður er getið. Breytingar á aldursskipt-
ingu mæðra (færri í yngstu og elstu hópun-
um) gætu skýrt 17% lækkunar burðarmáls-
dauðans, en aðrir pættir vega minna. Þannig
er hægt að skýra rúmlega helminginn af lækk-
un burðarmálsdauðans milli pessara tveggja
tímabila með peim breytingum sem hér hafa
verið nefndar. Hinn hlutann má pakka ýms-
Af 1000 fæðingum
20-24 ára
35- ára
25-29 ára
30-34 ára
barn
-19 ára
20-24 ára
25-29 ára
30-34 ára
35- ára
13.3
13,6
10.3
25.3
17.4
barn
5,8
10,8
6,3
8,5
20,6
barn
11,0
7,9
12,1
14,6
barn
29,2
16,1
10,6
22,4
Mynd 5. Burdarmálsdaudi einbura eftir fædingar-
röd og aldri módur, 1972-81.