Morgunblaðið - 22.09.2012, Side 30

30
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 22. SEPTEMBER 2012
Hægt er að lýsa skoðun á ritstjórnargreinum Morgunblaðsins á http://www.mbl.is/mogginn/leidarar/
Fyrir borgar-stjórn-arkosning-
arnar þar sem
núverandi borg-
arstjóri náði kjöri
sagði hann borg-
arbúum að hann
vildi lækka skatta. Efndirnar
urðu þær að nokkrum mán-
uðum síðar ákváðu borgaryf-
irvöld undir hans stjórn að
hækka skatta með því að setja
útsvarið upp í hæstu leyfilegu
mörk. Þar við bættust marg-
víslegar aðrar hækkanir
gjalda og þessi skattahækk-
unarsaga núverandi borg-
arstjórnarmeirihluta hefur
haldið áfram allar götur síðan.
Þetta er rifjað upp hér
vegna þess að í vikunni gafst
borgarstjóra enn eitt tækifær-
ið til að stíga skref í þá átt að
efna loforðið um lækkun
skatta. Á fundi borgarstjórnar
lögðu borgarfulltrúar Sjálf-
stæðisflokksins fram tillögu
um að útsvarshækkanir meiri-
hlutans á kjörtímabilinu yrðu
dregnar til baka. Sjálfsagt
bjóst þó enginn við að borg-
arstjóri stæði við orð sín við
þetta tilefni eða að aðrir
fulltrúar meirihlutans í borg-
inni tækju undir tillögu um að
stíga skref í rétta átt í skatt-
heimtu borgarinnar.
Eftir að núverandi ríkis-
stjórn tók við völdum í árs-
byrjun 2009 og svo núverandi
borgarstjórnarmeirihluti um
mitt ár 2010 hefur orðið sú
þróun í stjórnmálum að enginn
kippir sér lengur upp við að
ráðamenn svíki loforð sín eða
fari að öðru leyti með ósann-
indi. Það þykir nánast orðið
sjálfsagður hlutur
að loforð sem gefið
er verði aldrei efnt
og að engan til-
gang hafi að finna
að slíkum svikum.
Nýlegt dæmi af
landsmálunum er
mögnuð svik ríkisstjórn-
arinnar vegna síðustu kjara-
samninga. Þau svik eru svo yf-
irgengileg að aðilar á
vinnumarkaði hafa aldrei
kynnst öðru eins enda vanir
því að ríkisstjórnir leggi
áherslu á að halda slíka samn-
inga og reyna þannig að
tryggja frið á vinnumarkaði og
stöðugleika í landinu.
Núverandi stjórnvöld hugsa
þetta á einhvern allt annan
hátt sem öðrum er óskiljan-
legur. Þau telja sjálfsagt að
svíkja flest sem lofað er í
tengslum við kjarasamninga
og þegar fundið er að þessum
svikum hafa stjórnvöld í hót-
unum við aðila vinnumark-
aðarins um að framvegis muni
ríkisvaldið ekki liðka fyrir
samningagerð.
Margir töluðu hátt um það
fyrir síðustu alþingis- og sveit-
arstjórnarkosningar, meðal
annars ýmsir þeirra sem sitja
nú í stjórnarráðinu og ráðhús-
inu í Reykjavík, að tekin
skyldu upp ný og betri vinnu-
brögð. Fyrir almenning hefði
verið öllu farsælla ef gömlu
vinnubrögðin hefðu fengið á
njóta sín áfram og þar með að
einhver skilningur hefði verið
á því að orð skuli standa. En
að vísu má segja að ákveðið
samræmi sé í því að loforð um
bætt vinnubrögð sé svikið með
öllum hinum.
Stjórnvöld á lands-
vísu og í borginni
hafa verið samstiga
í að ganga á bak
orða sinna}
Efndirnar hjá
ríki og borg
Þær leynastvíða púðurt-
unnurnar. Ein
þeirra birtist fyrir
skömmu þegar
japönsk stjórnvöld
keyptu eyjar sunn-
an við Japan og undan strönd-
um Kína sem verið hafa bit-
bein Japana og Kínverja um
árabil.
Kínverjar urðu æfir við tíð-
indin og dagblað kínverskra
stjórnvalda hótaði Japönum
refsingum fyrir kaupin. Í
framhaldinu hafa japönsk fyr-
irtæki þurft að loka verk-
smiðjum í Kína og forsætis-
ráðherra Japans hefur talið
ástæðu til að óska þess af kín-
verskum yfirvöldum að þau
tryggi öryggi Japana og fyr-
irtækja þeirra í
landinu.
Þessi deila um
óbyggðar eyjar
sem hefur kraum-
að undir niðri en
blossar nú skyndi-
lega upp er ágæt áminning um
viðkvæmt ástand víða um ver-
öld. Einhvers konar átök eru
algeng og ekki þarf mikið til að
neisti hrökkvi í þurrt púður og
úr verði skærur eða eitthvað
þaðan af verra.
Vissulega var veröldin um
margt viðsjárverðari fyrir
nokkrum áratugum en nú er.
Því má hins vegar ekki gleyma
að ekki þarf endilega meira en
óbyggða eyju og slæmar minn-
ingar til að átökin færist út úr
fundarherberginu.
Skyndilega hafa
sárin í samskiptum
Japana og Kínverja
verið ýfð upp}
Púðurtunnur heimsins K
om einhverjum á óvart að heyra
að slúðurtímarit úti í heimi
hygðist birta myndir af Kate
Middleton berbrjósta? Ekki mér.
Það sem ég er hins vegar hissa á
er fjaðrafokið sem myndbirtingarnar hafa vald-
ið. Það myndi nefnilega koma mér afar mikið á
óvart ef Vilhjálmur og Kata héldu raunveru-
lega að þessi dagur myndi ekki koma, að þau
gætu komist upp með að striplast úti á svölum
óáreitt.
Slúðurpressan elskar Kötu Middleton og það
væri í meira lagi barnalegt af henni að halda
að hún muni einhvern veginn fá umflúið örlög
annarra kvenstjarna af hennar kalíberi.
Hvaða Hollywood-leikkonu er ekki hægt að
finna berbrjósta á netinu? Að sóla sig á af-
skekktri strönd eða þilfari lúxussnekkju?
Frægðin kostar.
Nú er það ekki ætlun mín að reyna að réttlæta mynda-
tökuna né myndbirtinguna en ef það er satt sem þeir segja
í útlandinu, að Vilhjálmur hafi orðið æfur vegna þessa, þá
held ég að hann sé kannski örlítið úr sambandi við raun-
veruleikann. Eða hélt krónprinsinn að einhvers konar kon-
unglegur virðingarhjúpur myndi umlykja konu hans og
vernda, hvert sem hún færi? Reynslan ætti að vera búin að
kenna honum annað.
Harry bróðir hans hefur til dæmis ósjaldan lent í því að
vera myndaður á óheppilegum augnablikum, bæði uppá-
klæddur í nasistabúning og afklæddur á sprellanum, svo
dæmi séu nefnd. En það var ef til vill uppákoma sem snerti
hitt fræga systkinið, Pippu Middleton, sem
helst hefði átt að hringja viðvörunarbjöllum.
Pippa, eins og margir muna, stal sviðsljósinu
af systur sinni á brúðkaupsdaginn hér um árið og
næstu vikur og mánuði á eftir var meira rætt um
þjóhnappa Pippu en brúðarkjól Kötu. Í kjölfarið
bauð Steven Hirsch, stofnandi og framkvæmda-
stjóri klámframleiðslufyrirtækisins Vivid Enter-
tainment, mágkonu krónprinsins 5 milljónir doll-
ara fyrir að koma fram í klámmynd. Ef menn
gerðu sér vonir um að fá Pippu í klámið, var
nema von að brjóstin á Kötu fengju ekki að vera
í friði?
Þetta er heimurinn sem við búum í og menn,
hversu siðlausir sem þeir kunna að vera, eru
einfaldlega að svara eftirspurn. Það er kannski
ekki rétt af þeim en það var vitlaust af Kötu og
Villa að halda að það væru til svalir þar sem að-
dráttarlinsur paparassanna næðu ekki til þeirra.
Þeir eru örugglega fáir staðir í heiminum þar sem
hjónakornin munu geta gengið um á nærfötunum undir
beru lofti og treyst því að virðuleiki konungsveldisins
verði þeim skjöldur og skjól. Það virðast þau þó geta gert
heima á Englandi, enn sem komið er, og það er hugljúfi
þáttur þessarar sögu. Breska pressan stóð þétt að baki
sínu fólki og sagði pent nei við myndunum. Með þessum
skemmtilega, snobbaða breska yfirstéttarhreim, ímynda
ég mér.
Við getum öll dregið af þessu lærdóm. Ekki verða fræg-
ur, en ef það gerist óvart, striplastu þá bara í heimaland-
inu. holmfridur@mbl.is
Hólmfríður
Gísladóttir
Pistill
Hin konunglegu brjóst
STOFNAÐ 1913
Útgáfufélag: Árvakur hf., Reykjavík.
Ritstjórar:
Davíð Oddsson Haraldur Johannessen
Aðstoðarritstjóri:
Karl Blöndal
Útgefandi:
Óskar Magnússon
FRÉTTASKÝRING
Helgi Bjarnason
helgi@mbl.is
N
okkur fyrirtæki hafa
tekið upp norræna
hollustumerkið Skrá-
argatið á ákveðnar
vörur. Merkingin hef-
ur ekki verið innleidd hér á landi og
er því ekkert eftirlit með því að farið
sé að skilyrðum sem sett eru fyrir
notkun þess. Það stendur þó til bóta
því Matvælastofnun hefur samið
drög að reglugerð fyrir notkun
merkisins.
Skráargatið er rúmlega tuttugu
ára gamalt sænskt hollustumerki
sem síðan hefur verið tekið upp í
Danmörku og Noregi. Tilgangur
þess er að hjálpa neytendum að
finna hollustu matvælin. Helstu skil-
yrðin eru að minni fita, salt og við-
bættur sykur sé í þessum vörum en
almennt gerist. Kröfurnar eru mis-
munandi á milli vöruflokka en þær
vörur sem ná í gegnum skráargatið
eiga að vera hollustu vörurnar í sín-
um flokki.
Skráargatið er skráð vörumerki
í Svíþjóð og í eigu sænsku mat-
vælastofnunarinnar. Þó er notkun
þess frjáls, svo fremi sem framleið-
endur fara að skilyrðum merkisins.
Matvælafyrirtækin byrjuðu
Fluttar eru inn vörur sem
merktar eru með Skráargatinu. Í
mörg ár hefur verið hvatt til þess að
merkið verði innleitt í íslenskum
matvælaiðnaði, meðal annars af
Neytendasamtökunum. Stjórnvöld
hafa brugðist seint við þessum ósk-
um og í raun hefur matvælaiðnaður-
inn sjálfur tekið forystuna með því
að nokkur fyrirtæki hafa byrjað að
merkja vörur sem uppfylla skilyrði
sænska skráargatsins. Árla sem
framleiðir morgunkornið Byggi reið
á vaðið. Síðan hafa Mjólkursam-
salan, Myllan og Sómi bæst í hópinn.
„Við töldum að stutt væri í að merk-
ið yrði tekið upp og því væri ágætt
að spreyta sig við að þróa ákveðnar
vörur sem rúmuðust innan þess.
Þegar því marki var náð þótti okkur
rétt að merkja þær með Skráargat-
inu,“ segir Björn S. Gunnarsson,
vöruþróunarstjóri MS.
Í febrúar var síðan samþykkt á
Alþingi þingsályktun þar sem skor-
að er á sjávarútvegs- og landbún-
aðarráðherra að beita sér fyrir því
að unnt verði að taka merkið upp hér
á landi. Að því hefur verið unnið.
Drög að reglugerð um skilyrði
fyrir notkun Skráargatsins hafa ver-
ið samin hjá Matvælastofnun og
send til atvinnuvega- og nýsköp-
unarráðuneytisins. Zulema Sullca
Porta, sérfræðingur hjá Matvæla-
stofnun, segir að reglugerðin sé að
mestu þýðing á sænsku reglugerð-
inni. Bæta þurfi við séríslenskum
ákvæðum, svo sem um eftirlit. Miðað
er við að Matvælastofnun annist það
og að haft verði samstarf við land-
læknisembættið.
Þörf á kynningu
Ekki er vitað hvenær hægt
verður að gefa reglugerðina út en
Zulema segir að eftir það verði farið
í markaðseftirlit. Vörur verði skoð-
aðar og athugað hvort innihald vör-
unnar og merking sé í samræmi við
reglugerðina. Eins og staðan er
núna þurfi alfarið að treysta á að
fyrirtækin sjálf fari eftir þeim skil-
yrðum sem sett eru í sænsku
reglugerðinni.
Skráargatið er ekki þekkt á
markaði hér. Því þarf að kynna
það þegar það verður innleitt, svo
neytendur viti fyrir hvað það stend-
ur. Zulema vonast til að fjármagn
fáist til að gera heimasíðu með
ítarlegum upplýsingum til
kynningar á merkinu.
Eru að komast í gegn
um Skráargatið
Úrval Aðeins hluti af daglegum neysluvörum mun eiga kost á Skráargatinu.
Þannig mun græna merkið ekki verða á ýmsum meinhollum vörum.
Kröfur fyrir notkun Skráargats-
ins eru nokkuð stífar, miðað við
neysluvenjur hér á landi, að
mati Björns S. Gunnarssonar.
Hann nefnir að krafan um há-
mark fitu í mjólkurvörum útiloki
margar hollar vörur, til dæmis
léttmjólk, léttjógúrt og aðrar
léttar mjólkurvörur.
MS hefur sett á markað þrjár
gerðir af skyr.is með Skráargat-
inu og eina gerð af Hleðslu
skyri. Ljóst er að fjörmjólk og
undanrenna fellur undir skil-
yrðin.
Björn leggur áherslu á að að-
eins hollustu vörurnar í hverju
vöruflokki fái að nota merkið
og þótt vörur fullnægi
ekki þessum stífu skil-
yrðum sé ekki þar með
hægt að segja þær
óhollar. Segir hann mik-
ilvægt að hafa það í
huga við kynn-
ingu merkis-
ins.
Aðeins holl-
ustu vörur
STÍFAR KRÖFUR
Björn S. Gunnarsson