Læknablaðið

Árgangur

Læknablaðið - 15.05.2003, Síða 59

Læknablaðið - 15.05.2003, Síða 59
FRÆÐIGREINAR / KLÍNÍSKAR LEIÐBEININGAR FRÁ LANDLÆKNISEMBÆTTINU Frumgreining, þar með talin „rauð flögg“ Einfaldir mjóbaksverkir • Byrja á aldrinum 20-55 ára. • Staðsettir í lend- og spjaldhrygg, í rasskinnum og lærum. • Verkir eru í eðli sínu tengdir hreyfingum („mekanískir"). - breytast eftir líkamlegu álagi - breytast með tímanum • Sjúklingurinn er ekki veikindalegur. • Horfur eru góðar. • 90% ná sér af bráðu bakverkjakasti innan sex vikna. Taugarótarsársauki/verkur • Verkur í öðrum ganglim sem er meiri en bakverkurinn. • Verkinn leiðir venjulega niður í fót eða tær. • Dofi og breytt tilfinning á sama svæði og verkurinn. • Merki um taugaertingu. - jákvæð taugaþanspróf (SLR) • Breyting á vöðvastyrk, húðskyni eða sinaviðbrögðum. - takmarkast við eina taugarót • Horfur eru sæmilegar (þokkalegar). • 50% ná sér af bráðu verkjakasti innan sex vikna. „Rauð flögg” merki um mögulegan alvarlegan hryggsjúkdóm • Bytjar innan við 20 ára aldur eða eftir 55 ára aldur. • Mikill áverki, til dæmis hátt fall eða alvarlegt umferðarslys. • Stöðugur og versnandi verkur sem tengist ekki hreyfingu. • Verkir í brjósthrygg. • Saga um illkynja mein. • Notkun barkstera. • Lyfjamisnotkun, eyðnismit (HIV). • Almenn vanlíðan. • Hefur lést (horast). • Viðvarandi veruleg skerðing á beygjugetu í lend/hrygg. • Útbreidd tauga- eða taugabrottfallseinkenni. • Stöðuskekkjur. Mænutaglsheilkenni/útbreiddur taugaskaði • Erfiðleikar með þvaglát. • Missa hægðir (ósjálfráð saurlát) eða slappur hringvöðvi endaþarms. • Söðuldofi/tilfinningaleysi kringum endaþarmsop, spöng eða kynfæri. • Útbreitt (meira en ein taugarót) eða vaxandi máttleysi í ganglimum eða gangtruflun. • Sneiðdofi (útbreidd skyntruflun). Gigtsjúkdómar (hrvggikt og svipaðir sjúkdómar) • Hægfara byrjun fyrir 40 ára aldur. • Aberandi morgunstirðleiki. • Viðvarandi skerðing á bakhreyfingum í öllum plönum. • Einkenni frá liðamótum útlima. • Lithimnubólga, útbrot (sóri - psoriasis), þarmabólga, útferð frá þvagrás. • Fjölskyldusaga/ættarsaga. Líffræðilegt- og sálfélagslegt mat (Biopsychosocial Assessment) Líf- og læknisfræðilegir þættir • Endurmeta frumgreiningu. - taugarótavandi - alvarlegur hryggsjúkdómur • Sökk og venjuleg röntgenrannsókn. Sálfræðilegir þættir • Viðhorf og skoðanir á bakvandamálum. - ótti og hliðrun gagnvart hreyfingu (virkni) og vinnu - persónuleg ábyrgð á verkjum og endurhæfingu • Sálfræðilegir erfiðleikar og þunglyndiseinkenni. • Veikindahegðun. Félagslegir þættir • Fjölskyldan. - viðhorf og skoðanir á vandanum - yfirdrifin fötlunarhegðun (til dæmis óþörf hjálpartæki). • Vinna. - líkamlega krefjandi starf - vinnuánægja - önnur heilsufarsvandamál sem valda fjarveru frá vinnu • Önnur vandamál ekki tengd heilsufari sem valda fjarvistum frá vinnu. Áhættuþættir fyrir þrálátu vandamáli Fyrri saga um bakvandamál. Samanlagðar fjarvistir frá vinnu vegna bakverkja síðastliðna 12 mánuði. Verkjaleiðni niður í ganglimi. Jákvætt taugaþanspróf (SLR). Teikn um taugarótaklemmu. Minnkaður styrkur og úthald bolvöðva. Lélegt úthald. Heilsufar lélegt að eigin mati. Stórreykingar. Sálfræðileg vandamál eða þunglyndiseinkenni. Yfirdrifin veikindahegðun. Óánægja í vinnu. Vandamál í einkalífi er snerta áfengi, hjónabandið, fjárhag. Óleyst tryggingamál. Læknablaðið 2003/89 431
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100

x

Læknablaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Læknablaðið
https://timarit.is/publication/986

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.