Morgunblaðið - Sunnudagur - 19.04.2015, Blaðsíða 44

44 MORGUNBLAÐIÐ SUNNUDAGUR 19.4. 2015
B
retar segjast stoltir eiga elstu löggjaf-
arstofnun veraldar. Þeir hafa heil-
mikið til síns máls í þeim efnum, þótt
nágrannar þeirra í norðri telji sumir
að þarna sé örlítið ofmælt. Þeir sömu
eiga því sitt svar þegar sagt er að
þingið í London sé „móðir allra þinga“. „Við þekkjum
til ömmunnar,“ er þá muldrað.
Jafnvel gömul þing missa mátt
Vissulega eru gild sjónarmið í þessum metingi, svo
sem um „hlé“ á starfsemi þings og eins hvort þing hafi
allan sinn aldur gegnt raunverulegu löggjafar-
hlutverki. Og allt er í heiminum hverfult. Nú er óneit-
anlega svo komið, að meira en helmingur nýrra laga
þingmóðurinnar við Thamesá kemur frá ólýðræðis-
legum, andlitslausum, yfirborguðum og skattlitlum
búrókrötum í skrifstofum nærri Waterloo, þar sem
þeir Wellington og Blücher héldu að valdþyrstum
meginlandsfurstum hefði endanlega verið settur stóll-
inn fyrir dyrnar. Enn er þingamman í Reykjavík með
höfundarrétt að stærri hlut í löggjöf en ungfrúin í
London, þótt embættismenn í nágrenni við fyrr-
nefndan frægan styrjaldarblett færi sig einnig þar
upp á skaftið.
En hvað sem því líður, er þekkt hve rík hefð er fyrir
því í breska þinginu að andstæð sjónarmið fái að heyr-
ast í öllum málum (nema sendingum frá Brussel). Það
þykja því engin undur að fyrrverandi stjórnarþing-
maður, lentur í stjórnarandstöðu, færi fram andstæð
sjónarmið við mál sem hann studdi áður. Það gerir
hann til að tryggja að allar hliðar máls hafi talsmann.
Sá sami getur svo að lokinni umræðu engu að síður
stutt lagafrumvarpið og enginn sér neitt athugavert
við það, enda er ekkert athugavert við það.
Eiga eina sál
En þrátt fyrir þennan eiginleika kemur breska þingið
fram eins og sál þess sé ein, hugur þess einn og rödd
þess ein og söm, þegar mest liggur við.
Þegar þjóðarvá er fyrir dyrum snúa allir bökum
saman, enda er slík krafa runnin Bretum í merg og
bein og vei þeim sem bregst henni. Samstarf andstæð-
inganna Churchills og Attlees, leiðtoga Verkamann-
flokksins í stríðsstjórninni, var óaðfinnanlegt. Þeir,
eins og þjóðin öll, skynjuðu að samheldni var forsenda
þess að eygja mætti von í nauðvörninni gegn Adolf
Hitler þegar Bretar stóðu einir.
Því þótt Bretar væru stórþjóð átti hún þá í vök að
verjast og það var ígildi uppgjafar að vera við þær að-
stæður „við sjálfa sig að berjast“.
Bankakreppan á Íslandi, haustið 2008, var alvarlegt
áfall.
Stór hluti þjóðarinnar hafði verið meðvirkur í upp-
sveiflunni miklu sem var aðdragandi hennar, þótt
langflestir héldu þó sínum fjárhagslegu sönsum.
Það er þó ástæðulaust að finna að þeirri meðvirkni,
því næstum því allir sem gera mátti kröfu til að veittu
leiðsögn og spyrntu við fótum brugðust þá.
Þeir hrifust með og vildu ekki heyra aðvörunarorð
„úrtölumanna“. Bönduðu þeim frá sér sem stóryrðum
eða sjónarmiðum sem væru annarleg vegna óþarfrar
tortryggni í garð helstu persóna og leikenda sem þá
áttu sviðið.
En þetta var fyrsti þáttur og þegar honum lauk var
ekki tími til að dvelja við hann. En í öðrum þætti
brugðust menn enn. Þegar ríkisstjórn var bent á það
viku fyrir hrun að bankakerfið í heild riðaði til falls
hlustuðu menn í senn undrandi og reiðir, þótt þau tíð-
indi ættu varla að koma neinum á óvart. Á fundinum
var nefnt, einkum til að undirstrika alvöru málsins, að
hefði einhvern tíma verið tilefni til að mynda þjóð-
stjórn á Íslandi væri það nú. Viðbrögðin voru sér-
kennileg. Sumir brugðust við eins og félagsmála-
frömuðir í unglingaskóla. Þeir þekktu ekki mun á
þjóðstjórn og utanþingsstjórn og héngu á lægsta plani
á einstæðum tíma í tilveru þjóðarinnar.
Augljósasta verkefnið og
það brýnasta
Þegar sá reyndi stjórnmálamaður Göran Persson, for-
sætisráðherra Svíþjóðar í 10 ár, sótti Ísland heim í lok
ársins 2008 fjallaði hann um það, hvernig Svíþjóð
brást við bankakreppunni þar, árið 1992. Hún var ekki
síður djúp en hin íslenska (og alheimska) 16 árum síð-
ar. Eftir að hafa fjallað um tæknileg atriði viðbragð-
anna við henni sagði Persson að meginskýringin á því,
Jafnvel eftir
harða lexíu
lærist fátt
Viðbrögðin nú, við hugmyndum um
afnám hafta, eru öll á sömu lund.
Þetta er þó verkefni sem allir þing-
menn ættu bæði að þrá og sjá sóma
sinn í að sameinast um.
Engu er líkara en að vinstri flokk-
arnir á þinginu haldi enn í gamla
góða slagorðið: „Það er sundrungin
sem sameinar okkur.“
Reykjavíkurbréf 17.04.15