Dagblaðið Vísir - DV - 08.06.2012, Side 26

Sandkorn
E
ngir hafa barmað sér meira
eftir hrun en útgerðarmenn.
Þeir hafa keypt auglýsingar í
sjónvarpinu svo þeir geti aft-
ur og aftur barmað sér opin-
berlega. Ekki nóg með það, heldur
keyptu þeir dagblað, til þess að kvart-
anirnar kæmust örugglega nógu oft á
framfæri.
Svona hefur þetta gengið síðustu
mánuði. Þeir hafa líkt sér við gyðinga
í helför nasista. Þeir hafa líkt fjölmiðl-
um við áróðursmálaráðuneyti nasista
og sýnt myndir af börnunum sínum
til að fá samúð.
Kvartanir þeirra eru tilkomnar
vegna þess að ríkisstjórnin reynir að
standa við kosningaloforðin, sem hún
var kosin út á, og koma fiskveiðiauð-
lindinni í þjóðareigu. Það þýðir að út-
gerðarmenn þurfa að borga hluta af
hagnaði sínum til ríkisins, sem renn-
ur í sameiginleg útgjöld þjóðarinn-
ar. Þeir borga ekki ef þeir tapa, bara ef
þeir græða. Að auki átti að bjóða upp
réttinn til að veiða upp á nýtt, en það
endaði þannig að útgerðarmenn fá
að halda kvótanum nokkurn veginn
óáreittir.
Eitt er á hreinu. Sjómenn og út-
gerðarmenn eiga allan heiður skilinn.
Sérstaklega sjómenn, sem eyða stór-
um hluta ævinnar fjarri fjölskyldunni
og samfélaginu, oft við erfiðar aðstæð-
ur. Þótt laun þeirra séu yfirleitt góð fá
þeir auðvitað ekki arð af hagnaðin-
um. Síðustu fimm ár hafa arðgreiðsl-
ur til eigenda útgerðarfyrirtækjanna,
sem líta líka á réttinn til að veiða sem
sína eign, gjarnan verið hærri en veiði-
gjaldið í sameiginlega sjóði þjóðarinn-
ar. Arðinn hafa þeir meðal annars nýtt
til að kaupa Morgunblaðið.
„Þetta er í líkingu við að við séum
eins og gyðingar í landinu sem við
þekkjum fyrir 60 árum síðan. Þetta er
ótrúlegt,“ sagði Friðrik J. Arngríms-
son, talsmaður útgerðarmanna, síð-
asta sumar, þegar hann var spurður
af erlendum blaðamanni hvort út-
gerðarmönnum bæri ekki skylda til
að hjálpa til við að byggja upp landið
eftir efnahagshrunið.
Þeir sem hafa verið á sjó þekkja
strangt vinnusiðferði. Þar sem ein
mistök geta kostað mann útlim er
leti, kæruleysi og væl ekki liðið.
Þegar gefur á bátinn standa all-
ir saman um að mæta því sem þarf
að mæta. Vælukjóar og þeir sem
axla ekki sinn hluta af sameiginlegri
ábyrgð eru fyrirlitnir.
Allir þekkja Íslandssöguna síð-
ustu fjögur árin og vita að þjóðar-
skútan strandaði. Allir hafa þurft
að taka á sig höggið og leggja sitt af
mörkum.
Fall krónunnar er best fyrir sjáv-
arútveginn. Það hækkar verðið sem
útgerðin fær fyrir fiskinn, en hækk-
ar einnig lán almennings og lækkar
raunveruleg laun fólks. Samt kvart-
ar enginn meira en útgerðarmenn;
í dagblöðum, í útvarpi, í sjónvarpi, á
Austurvelli og með vælandi skips-
flautum í Reykjavíkurhöfn, sem, á
táknrænan hátt, trufluðu heilbrigðar
samræður. Þeir nota fjármagn sitt til
að magna upp kvartanir sínar þannig
að enginn komist hjá því að heyra
þær aftur og aftur.
Útgerðarmenn hafa margt til síns
máls og það þarf að tryggja að inngrip
ríkisins séu í hagsmunum heildar-
innar. Kvartanir útgerðarmanna eru
hins vegar löngu komnar út í öfgar og
grafa undan heilbrigðri umræðu. Sá
sem öskrar hæst og ýkir mest á ekki
sjálfkrafa að ráða mestu.
Ungir listamenn
í forsetaslaginn
n Nokkrir þekktir listamenn
hafa blandað sér í baráttuna
um forsetastólinn. Bergur
Ebbi Benediktsson, leikari og
grínisti í Mið-Ísland-hópn-
um, skrifaði grein í Frétta-
blaðið á dögunum þar sem
hann lýsti því opinberlega
yfir að Þóra Arnórsdóttir yrði
hans val í forsetakosningun-
um. Þá vakti athygli að Unn-
steinn Stefánsson, söngvari
Retro Stefson, klæddist bol
með mynd af Þóru þegar
hann söng á Hlustendaverð-
launum FM 957.
Fyrst eyði út-
gerðarmenn pen-
ingunum
n Guðmundur Kristjánsson,
útgerðarmaður í Brimi, hef-
ur skýrar hugmyndir um
hvernig þjóðin eigi að fá
sinn hluta af
tekjum sjáv-
arútvegsins.
Ein besta
leiðin sé að
láta sjómenn
og útgerðar-
menn eyða
ágóðanum
og skila honum þannig aftur
út í samfélagið. Guðmund-
ur var á Beinni línu á DV.is á
fimmtudag. Þar sagði hann
að fiskurinn í sjónum ætti
sig sjálfur en þegar væri
búið að veiða hann ætti út-
gerðin fiskinn. Þegar búið
væri að selja fiskinn væri
peningunum skipt niður eft-
ir ákveðinni aðferðafræði.
„Þá fær þjóðin sína pen-
inga í gegnum skattkerfið
og þegar sjómenn og útgerð
eyða þeim.“
Fræga fólkið
í boðinu
n WOW air, flugfélag Skúla
Mogensen, bauð í myndar-
lega boðsferð til Parísar um
síðastliðna
helgi. Val-
ið á gestum
hefur vakið
umtal, en á
meðal boðs-
gesta var
borgarfull-
trúinn Einar
Örn Benediktsson. Siðaregl-
ur meina borgarfulltrúum
að þiggja slík boð, en Einar
segist hafa verið þarna sem
æskuvinur Skúla, og hafa
auk þess verið látinn borga
5.900 krónur fyrir ferðina.
Flestir sem fengu boð voru
fjölmiðlamenn sem WOW
vildi fá til að fjalla um þjón-
ustuna, en þar voru einnig
athafnahjónin Björn Leifsson
og Hafdís Jónsdóttir, Bjössi
og Dísa í World Class, sem
hafa átt í vök að verjast fyr-
ir dómstólum eftir að hafa
selt sjálfum sér World Class
á frábæru verði til að forða
rekstrinum frá skuldum.
Maður er snöggur
að gleyma sér.
Ég missti
stjórn á mér.
Gísli Gíslason, forstjóri Northern Lights Energy, eftir að hafa verið tekinn á 124 km hraða – DV Andrés Björgvinsson, öryggisvörður sem réðst á mann á Hlemmi. – DV
Sá sem öskrar hæst„Allir hafa
þurft að
taka höggið og
leggja sitt af
mörkum
N
áttúruverndarákvæðunum í
frumvarpi stjórnlagaráðs til
nýrrar stjórnarskrár er ætlað
að marka þáttaskil í umhverfis-
málum eins og þjóðfundurinn 2010
og stjórnlaganefnd kölluðu eftir í sam-
ræmi við síaukna meðvitund almenn-
ings um náttúruvernd og nauðsyn
hennar. Stjórnlagaráði bárust fjölmörg
erindi frá einstaklingum og samtökum
varðandi náttúruvernd. Sífellt ítarlegri
og afdráttarlausari ákvæði um um-
hverfi og náttúru er nú smám saman
að finna í stjórnarskrám æ fleiri er-
lendra ríkja, þar eð skilningur á mikil-
vægi umhverfis fyrir heilbrigði og af-
komu mannkyns fer vaxandi. Ákvæðin
fjalla yfirleitt um réttindi núlifandi og
komandi kynslóða til óspilltrar nátt-
úru, og hefur þeim sums staðar verið
komið fyrir meðal mannréttindaá-
kvæða í stjórnarskrám. Stjórnlagaráð
kaus að fara þessa leið.
Réttur náttúrunnar og komandi
kynslóða
Frumvarp stjórnlagaráðs geymir tvö
ákvæði um náttúruvernd.
Fyrra ákvæðið (33. gr. Náttúra Ís-
lands og umhverfi) hljóðar svo:
„Náttúra Íslands er undirstaða lífs
í landinu. Öllum ber að virða hana og
vernda.
Öllum skal með lögum tryggður
réttur á heilnæmu umhverfi, fersku
vatni, ómenguðu andrúmslofti og
óspilltri náttúru. Í því felst að fjöl-
breytni lífs og lands sé viðhaldið og
náttúruminjar, óbyggð víðerni, gróður
og jarðvegur njóti verndar. Fyrri spjöll
skulu bætt eftir föngum.
Nýtingu náttúrugæða skal haga
þannig að þau skerðist sem minnst til
langframa og réttur náttúrunnar og
komandi kynslóða sé virtur.
Með lögum skal tryggja rétt al-
mennings til að fara um landið í lög-
mætum tilgangi með virðingu fyrir
náttúru og umhverfi.“
Ákvæðið tengir umhverfisrétt við
mannréttindi. Í því felst viðurkenn-
ing á, að óspillt umhverfi heyrir til
lífsgæða og mannréttinda. Ákvæð-
ið setur Alþingi fyrir markmið laga-
setningar um nýtingu náttúrunnar
á þann veg, að hvorki verði gengið
á rétt náttúrunnar né komandi kyn-
slóða í landinu. Náttúrunni er veittur
sjálfstæður réttur og vernd til mót-
vægis við gamlar hugmyndir um rétt
mannsins til náttúrunnar. Þessi nýja
hugsun helzt í hendur við alþjóðlega
vitundarvakningu varðandi sjálfstæð-
an rétt náttúrunnar. Þjóðir Suður-Am-
eríku, einkum Bólivía og Ekvador, hafa
riðið á vaðið og veitt náttúrunni víð-
tæka vernd til mótvægis við nýtingar-
möguleika íbúanna. Ákvæðinu um,
að fyrri spjöll skuli bætt eftir föngum
er m.a. ætlað að laða löggjafann til að
girða fyrir lausagöngu búfjár, svo sem
ný kvikmynd Herdísar Þorvaldsdóttur
leikkonu, Fjallkonan hrópar á vægð,
kallar eftir með áhrifaríkum hætti.
Erlendar fyrirmyndir
Sambærileg ákvæði um náttúruvernd
eru víða í erlendum stjórnarskrám.
Norska stjórnarskráin kveður á um, að
„sérhver maður eigi rétt til heilnæms
umhverfis og náttúru þar sem gróska
og fjölbreytni eru vernduð“. Sænska
stjórnarskráin skyldar stjórnvöld til að
stuðla að sjálfbærri þróun. Í Finnlandi
segir: „Náttúran og fjölbreytileiki líf-
ríkisins, umhverfið og þjóðararfur-
inn eru á ábyrgð allra.“ Svisslendingar
segja, að stefnt skuli að langvinnu
jafnvægi milli náttúrunnar og manns-
ins, einkum varðandi getu hennar
til endurnýjunar og nýtingar af hálfu
mannsins. Franska stjórnarskráin
kveður á um fortakslausan rétt sér-
hvers manns til að „lifa í heilsusam-
legu umhverfi þar sem ríkir jafnvægi“.
Í Frakklandi er jafnframt tekið fram,
að hverjum manni beri að stuðla að
því að bæta úr skaða, sem hann veld-
ur umhverfinu.
Aðgangur almennings
Síðara ákvæðið (35. gr. Upplýsingar
um umhverfi og málsaðild) hljóð-
ar svo:
„Stjórnvöldum ber að upplýsa al-
menning um ástand umhverfis og
náttúru og áhrif framkvæmda þar á.
Stjórnvöld og aðrir skulu upplýsa um
aðsteðjandi náttúruvá, svo sem um-
hverfismengun.
Með lögum skal tryggja almenn-
ingi aðgang að undirbúningi ákvarð-
ana sem hafa áhrif á umhverfi og
náttúru, svo og heimild til að leita til
hlutlausra úrskurðaraðila.
Við töku ákvarðana um náttúru Ís-
lands og umhverfi skulu stjórnvöld
byggja á meginreglum umhverfisrétt-
ar.“
Þessu ákvæði er m.a. ætlað að
gera almenningi og hagsmunasam-
tökum kleift að leita til dómstóla
varðandi ákvarðanir stjórnvalda,
sem áhrif hafa á umhverfi og nátt-
úru. Ákvæðinu er ætlað að girða fyr-
ir, að slíkum málum verði vísað frá
dómi á grundvelli skorts á lögmæt-
um hagsmunum.
Útgáfufélag: DV ehf. Stjórnarformaður: Lilja Skaftadóttir Ritstjórar: Jón Trausti Reynisson (jontrausti@dv.is) og Reynir Traustason (rt@dv.is) Fréttastjóri: Ingi Freyr Vilhjálmsson (ingi@dv.
is) Umsjón helgarblaðs: Ingibjörg Dögg Kjartansdóttir (ingibjorg@dv.is) Umsjón innblaðs: Kristjana Guðbrandsdóttir (kristjana@dv.is) Framkvæmdastjóri: Stefán T. Sigurðsson (sts@dv.is)
Sölu- og markaðsstjóri: Heiða B. Heiðarsdóttir (heida@dv.is) Hönnunarstjóri: Jón Ingi Stefánsson (joningi@dv.is) Umbrot: DV Prentun: Landsprent Dreifing: Árvakur DV á netinu: DV.is
F R J Á L S T, Ó H Á Ð D A G B L A Ð
Heimilisfang
Tryggvagötu 11
Hafnarhvoli, 2. hæð
101 Reykjavík
FRéTTASkoT
512 70 70 DV áskilur sér rétt til að birta aðsent efni blaðsins á stafrænu formi og í gagnabönkum án endurgjalds. Öll viðtöl blaðsins eru hljóðrituð. Notkun á efni blaðsins er óheimil án samþykkis.
512 7000
512 7010
512 7080
512 7050
AÐALnúmeR
RiTSTJÓRn
ÁSkRiFTARSími
AuGLýSinGAR
26 8.–10. júní 2012 Helgarblað
Kjallari
Þorvaldur
Gylfason
Leiðari
Jón Trausti Reynisson
jontrausti@dv.is
Ber að virða og vernda„Nýtingu náttúru­
gæða skal haga
þannig að þau skerðist
sem minnst til langframa.