Skírnir

Årgang

Skírnir - 01.04.1995, Side 250

Skírnir - 01.04.1995, Side 250
244 GUÐNI ELÍSSON SKÍRNIR um hlutverkum karla og kvenna). Þjóðfélaginu stendur ógn af þeim vegna þess að þær tileinka sér karllega eiginleika en tvenndarkerfið kven- gerir þá karla sem lúta í lægra haldi í baráttunni við þær. Þannig er útreið Hrólfs Gautrekssonar háðulegri fyrir það eitt að konan Þorbjörg rekur hann og menn hans á flótta (115-17). Tengsl kyngetu og karlmennsku eru ennfremur afbyggð í hæðnislegum og gróteskum lýsingum, svo sem í frásögninni af Ivari beinlausa, Orvar-Oddi, Gretti og griðkonunni og í fjölmörgum frásögnum af gömlum körlum og ungum konum, þar sem konurnar hlæja að getuleysi manna sinna og halda oft framhjá þeim (103, 104-5,201 og 117-18). I Máttugum meyjum skipar, eins og áður sagði, þáttur bókmennta- stofnunar stóran sess. Helga lýsir því hvernig ritmenning karla þaggar niður munnlega hefð kvenna og ýtir henni út á jaðarsvæði menningar- innar. Með því að færa hin kvenlegu sjónarmið inn að miðju grein- ingarinnar tekst Helgu að skapa íróníska fjarlægð á umfjöllun hefðar- innar svo að blinda fyrri fræðimanna verður oft á tíðum einkennileg. Gott dæmi er umfjöllunin um Skírnismál, en hefðbundinn lestur á kvæð- inu er nánast óhugsandi eftir greiningu Helgu. Þar sem oftar í Máttugum meyjum leggur hún áherslu á að fræðimenn hafi ekki „tekið eftir öllu því ofbeldi gagnvart konum sem þessar bókmenntir lýsa“ (73). Skírnismál segja frá tilraunum Skírnis til að fá jötnameyna Gerði til þess að taka bónorði Freys. Hún hafnar bónorðinu og Skírnir hótar þá að höggva af henni höfuðið, píska hana til hlýðni og temja með vendi. Hann heldur áfram og hótar henni endalausum þjáningum: útlegð, fangelsun, einsemd, hungri, niður- lægingu, sorgum, gráti og ýmsum tegundum af vitfirringu. [...] Hún skal drekka geitahland og aldrei fá „æðri drykkju“ (35. er.). Að lok- um rístir hann henni þrjá stafi: „ergi og æði og óþola“ (36. er.), sem hann býr sig undir að galdra yfir hana. (72-73) Það er lesanda ekkert undrunarefni að Gerður skuli gefast upp og lofi að koma til fundar við Frey. Túlkun fræðimanna á kvæðinu hlýtur að teljast undarleg. Eins og Helga bendir á sleppir Snorri Sturluson með öllu for- tölum Skírnis í umfjöllun sinni um ljóðið í Snorra-Eddu og vitnar aðeins í lokaerindið, niðurstöðuna „með orðum Freys þar sem hann kveður um óþreyju sína eftir konunni“ (73). Hið sama má segja um umfjöllun Ein- ars Ólafs Sveinssonar í riti hans um eddukvæði, Islenzkar bókmenntir í fornöld. Hann telur kvæðið ástarkvæði og að fráteknum göldrunum „forkunnar fagurt, bæði að efni og orðfæri. Ást Freys er rauði þráðurinn í því“ (74). Eftir nákvæma lýsingu Helgu á samræðum Gerðar og Skírnis hljóma orð Einars Ólafs óneitanlega annarlega í eyrum og lesandinn neyðist til að velta fyrir sér forsendum slíkrar túlkunar. Umfjöllun Ein-
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164
Side 165
Side 166
Side 167
Side 168
Side 169
Side 170
Side 171
Side 172
Side 173
Side 174
Side 175
Side 176
Side 177
Side 178
Side 179
Side 180
Side 181
Side 182
Side 183
Side 184
Side 185
Side 186
Side 187
Side 188
Side 189
Side 190
Side 191
Side 192
Side 193
Side 194
Side 195
Side 196
Side 197
Side 198
Side 199
Side 200
Side 201
Side 202
Side 203
Side 204
Side 205
Side 206
Side 207
Side 208
Side 209
Side 210
Side 211
Side 212
Side 213
Side 214
Side 215
Side 216
Side 217
Side 218
Side 219
Side 220
Side 221
Side 222
Side 223
Side 224
Side 225
Side 226
Side 227
Side 228
Side 229
Side 230
Side 231
Side 232
Side 233
Side 234
Side 235
Side 236
Side 237
Side 238
Side 239
Side 240
Side 241
Side 242
Side 243
Side 244
Side 245
Side 246
Side 247
Side 248
Side 249
Side 250
Side 251
Side 252
Side 253
Side 254
Side 255
Side 256
Side 257
Side 258
Side 259
Side 260
Side 261
Side 262
Side 263
Side 264
Side 265
Side 266
Side 267
Side 268
Side 269
Side 270
Side 271
Side 272
Side 273
Side 274
Side 275
Side 276
Side 277
Side 278
Side 279
Side 280

x

Skírnir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.