Þjóðmál - 01.03.2012, Page 84

Þjóðmál - 01.03.2012, Page 84
 Þjóðmál VOR 2012 83 og gjaldeyrisnefnd versl unina til í landinu með geðþóttaákvörð unum . Þetta skapaði náttúrlega mikla reiði meðal fólks en fyrst og fremst meðal stuðningsmanna Sjálf stæðis flokksins . Vinstri flokkarnir lögðu bless un sína yfir þetta framferði Framsóknar­ manna, höfðatöluregluna og afleiðingar hennar . Eftir að samkomulag tókst um hlutfalls­ skiptingu innflutningsins milli SÍS­fyrirtækja og fyrirtækja í Verslunarráði Íslands með mynd un þjóðstjórnarinnar 1939 varð and stað­ an gegn höftunum ekki eins hatrömm og áður . Þá fengu stærstu frjálsu innflytjendurnir innan Verslunarráðsins sinn skerf og þeir fundu visst öryggi í þessu fyrirkomulagi . En nýir aðilar í innflutningi áttu náttúrlega erfitt uppdráttar . Samkeppnin var í föstum skorðum . Pólitísk yfirstjórn haftakerfisins hlaut að leiða af sér mjög almenn afskipti stjórn­ mála manna af hinum hversdagslegustu hlut um . Strax á fyrstu vikum gjaldeyris­ nefndar í október 1932 kom t .d . sjálfur for sætisráðherrann á hennar fund og ræddi um „innflutning á þurrk uðum ávöxtum“ . Einnig mæltist hann til þess „að erindi út­ varps ins um innflutning á grammó f ón ­ plötum yrði vel tekið“ . Á hverju þingi voru fluttar þingsályktunartillögur um aukinn inn flutning á erlendum bókum, ávöxtum, bílum o .s .frv . Ingólfur á Hellu sagði frá því að 1949 hefði verið nánast kapp hlaup milli tveggja þingkvenna, sem tilheyrðu stjórnar­ flokkunum, um að leggja fram tillögur til þingsályktunar um inn flutning á hræri vélum og annars konar heimilis tækjum . Fyrirgreiðsla af ýmsu tagi varð daglegt brauð stjórnmálamanna . Ef útgerðarmann vant aði veiðarfæri og frystihúsið varahlut frá útlönd um, þá var þingmaður byggðarlags­ ins umsvifa laust beðinn um að sjá til þess að leyfi fengist . Bóndinn sem vildi kaupa dráttarvél eða byggja súrheysgryfju, sneri sér fyrst til þingmannsins síns — og það gerði líka maðurinn sem vantaði hálfa krossviðsplötu eða sementspoka til lag fær­ inga heima hjá sér . Þannig var kvabbað í þing mönnum og ráðherrum árið um kring . Ekki var talið fullreynt fyrr en búið var að tala við ráðherra, jafnvel alla ríkisstjórnina ef mikið var í húfi . Víðtæk boð og bönn eru tæpast fram­kvæmanleg í lýðræðisríkjum, þar sem þegnarnir láta ekki bjóða sér hvað sem er og stjórnmálamönnum er annt um að þegnarnir séu ekki mjög óánægðir, a .m .k . þegar dregur að kosningum . Eftir því sem reglurnar urðu strangari, fjölgaði undanþágunum — og það varð daglegt verkefni hæstsettu embættis­ manna, þingmanna og ráðherra að liðsinna ein staklingum og fyrirtækjum sem töldu sig órétti beitt . Fljótlega myndaðist svartamarkaður á leyfum . Einkum voru það leyfi til hús­ bygginga og leyfi til innflutnings á bílum og stærri heimilistækjum sem gengu kaupum og sölum á svörtum markaði . Þeir sem hrepptu leyfi fyrir bíl gátu auðveldlega selt sinn gamla bíl fyrir hærra verð en sá nýi kostaði eða haldið áfram að aka á gamla bílnum og selt leyfið með stórum hagnaði . Leyfi til innflutnings á bíl sem kostaði 20 þús . kr . var t .d . hægt að selja á stundinni fyrir 70 þús . kr . Þeir sem gátu útvegað sér nýja þvottavél fyrir klíkuskap gátu selt hana strax sem „notaða“ með mörg þúsund króna hagnaði o .s .frv . Smám saman myndaðist einhvers konar stétt pólitískra milliliða, sem svo var kölluð . Til hennar töldust þeir sem notuðu pólitísk áhrif sín og aðstöðu til að hagnast persónulega í skjóli haftanna með því að hafa meðalgöngu milli gjaldeyrisyfirvaldanna og þeirra sem vildu fá innflutningsleyfi . „Fyrir þá þjónustu, að vera slíkir milliliðir, er gjarnan tekin meiri eða minni þóknun,“ sögðu Ný tíðindi, málgagn Verslunarráðs Ís­ lands . „Fjöldi manna með pólitíska aðstöðu getur haft drjúgar tekjur af því að annast slíkar fyrirgreiðslur,“ bætti blaðið við — en meðlimir Verslunarráðsins máttu gerst um þetta vita .

x

Þjóðmál

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.