Skírnir - 01.09.2005, Page 173

eru mállýskurnar breytilegar frá einu arabalandi til annars. Sá sem
hefur lært arabísku Marokkóbúa áttar sig trúlega ekki strax á mál-
lýskunni í Jemen. Það krefst því mikils að læra arabísku; margir
gefast upp og treysta einungis á enskar eða franskar heimildir eða
heimildamenn. Margir fræðimenn innan greinarinnar hafa arabísk-
una ekki á valdi sínu sem væri óhugsandi meðal þeirra sem sérhæfa
sig í málefnum Þýskalands eða Frakklands. Vissulega ætti það að
vera grundvallarskilyrði fyrir sérhvern þann sem titlar sig sérfræð-
ing um erlend menningarsvæði að kunna tungumál innfæddra. En
einhverra hluta vegna eru ekki gerðar sömu kröfur um menn-
ingarlæsi þegar kemur að sérfræðingum um Mið-Austurlönd,
reyndar ekki aðeins af almenningi eða fjölmiðlum heldur líka
innan háskólasamfélagsins.
Ýmis praktísk atriði gera mönnum erfitt um vik að stunda
rannsóknir á þessu sviði. Það er til dæmis ekki alltaf auðvelt að
ferðast um Mið-Austurlönd þó að það sé vissulega breytilegt eft-
ir stöðum. Ástandið er oft ótryggt og í mörgum tilfellum er erfitt
að fá vegabréfsáritun til lengri tíma. Fyrir sagnfræðinga er aðgang-
ur að skjölum og skjalasöfnum erfiðleikum háður. Skjalasöfnin
eru ekki vel skipulögð og erlendir fræðimenn fá ekki að stunda
rannsóknir nema í heimildum fyrri alda. Það er til dæmis illmögu-
legt að skoða egypsk gögn um stjórnmál eða efnahagsmál 20. ald-
ar eða um samskipti Sýrlands við Bandaríkin á áttunda áratugn-
um. Slík skjöl eru ekki gerð opinber.
Fræðimenn í félagsvísindum, svo sem stjórnmála- eða mann-
fræðingar, eiga einnig erfitt um vik. Það er nánast ómögulegt að fá
leyfi stjórnvalda til að framkvæma skoðanakannanir þó að það
hafi breyst eilítið á síðustu árum. Margir íbúar þessa svæðis hafa
ekki mikla reynslu af slíkum könnunum og átta sig ekki á tilgangi
þeirra. Oft treysta þeir ekki spyrjandanum né því sem hann segist
ætla að gera með upplýsingarnar. Það hefur líka borið á því að þeir
svari spurningunum á þann veg sem þeir telja að spyrjandinn vilji
að þeir svari. Það þykir einnig einkennilegt og jafnvel grunsamlegt
ef erlendir mannfræðingar vilja stunda vettvangsrannsóknir. Fólk
spyr sig hvort slíkar rannsóknir séu einungis yfirvarp yfir öflun
leynilegra upplýsinga. Eru þetta njósnarar sem þykjast vera fræði-
er þögn sama og samþykki? 403skírnir
Skírnir haust 05 RÉTTUR 23.11.2005 13:54 Page 403