Orð og tunga - 08.07.2019, Qupperneq 16

Orð og tunga - 08.07.2019, Qupperneq 16
4 Orð og tunga árið 1896. Nokkrar fleiri orðabækur urðu til á 19. öld sem ekki verður fjallað um hér. En gerð tvímálaorðabóka hélt áfram af krafti fram yfir aldamótin 1900 og stöðugt eftir það. 2.2 Orðabækur á 20. öld Á 20. öld voru gefnar út allmargar orðabækur milli íslensku og ann- arra mála, einkum þeirra tungumála sem lengst hafa verið kennd í skólum á Íslandi, m.a. dönsku, ensku, þýsku og frönsku. Þessar orða- bækur eru mjög misjafnar að stærð og gæðum og verður ekki farið nánar út í þá sálma hér. Þó verður að nefna sérstaklega Íslensk-danska orðabók (1920–1924) sem kom út snemma á 20. öld og sagt er frá í næsta kafla. Hún markar upphaf nútímalegrar orðabókagerðar þar sem íslenska er í brennidepli. 2.2.1  Íslensk-dönsk orðabók eftir Sigfús Blöndal Í upphafi 20. aldar var hafið blómaskeið stórra, sögulegra orðabóka í mörgum Evrópulöndum. Upp úr aldamótunum 1900 hófst í Dan- mörku útgáfa á Ordbog over det danske sprog, en fyrsta bindi þess verks (af 28 bindum alls) kom út 1919. Í Bretlandi var þegar hafin útgáfa á Oxford English Dictionary (1884), og fyrsta bindi Svenska Akademiens Ordbok kom út árið 1898 í Lundi.2 Sama máli gegndi um stórar þýskar og hollenskar orðabækur. Hin efnismikla orðabók Sigfúsar Blöndals, Íslensk-dönsk orðabók (1920–1924), er fyrsta verkið þar sem leitast er við að setja saman „þjóðar orðabók“ fyrir íslenskt mál, þ.e. yfirgripsmikið verk sem nær yfir mikinn orðaforða, hefur að geyma notkunardæmi og orða sam- bönd, og er ítarleg lýsing á tungumálinu eins og það var talað og skrif að á ritunartíma verksins, þ.e. fyrstu áratugum 20. aldar. Þann- ig var því tíðarandinn þegar Sigfús Blöndal vann að orða bók inni ásamt eiginkonu sinni Björgu Þorláksdóttur Blöndal, Jóni Ófeigs- syni, Holger Wiehe og fleiri samstarfsmönnum. Sigfúsi Blön dal var um hug að um að orðabók hans endurspeglaði orðaforða og mál- notk un samtímans, og í formálanum segir hann: „[...] þrátt fyrir að ein hverj ar eldri orðabækur hafi að vissu leyti tekið tillit til nú tíma- máls ins, þá hefur skortur á orðabók, sem gæti varpað ljósi á allar hlið ar tungumálsins, sífellt orðið áþreifanlegri. [...] Menn fundu 2 Því verki er raunar enn ekki lokið en árið 2018 hafa verið gefin út 37 bindi sem ná yfir stafkaflana A–V. tunga_21.indb 4 19.6.2019 16:55:47
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72
Qupperneq 73
Qupperneq 74
Qupperneq 75
Qupperneq 76
Qupperneq 77
Qupperneq 78
Qupperneq 79
Qupperneq 80
Qupperneq 81
Qupperneq 82
Qupperneq 83
Qupperneq 84
Qupperneq 85
Qupperneq 86
Qupperneq 87
Qupperneq 88
Qupperneq 89
Qupperneq 90
Qupperneq 91
Qupperneq 92
Qupperneq 93
Qupperneq 94
Qupperneq 95
Qupperneq 96
Qupperneq 97
Qupperneq 98
Qupperneq 99
Qupperneq 100
Qupperneq 101
Qupperneq 102
Qupperneq 103
Qupperneq 104
Qupperneq 105
Qupperneq 106
Qupperneq 107
Qupperneq 108
Qupperneq 109
Qupperneq 110
Qupperneq 111
Qupperneq 112
Qupperneq 113
Qupperneq 114
Qupperneq 115
Qupperneq 116
Qupperneq 117
Qupperneq 118
Qupperneq 119
Qupperneq 120
Qupperneq 121
Qupperneq 122
Qupperneq 123
Qupperneq 124
Qupperneq 125
Qupperneq 126
Qupperneq 127
Qupperneq 128
Qupperneq 129
Qupperneq 130
Qupperneq 131
Qupperneq 132
Qupperneq 133
Qupperneq 134
Qupperneq 135
Qupperneq 136
Qupperneq 137
Qupperneq 138
Qupperneq 139
Qupperneq 140
Qupperneq 141
Qupperneq 142
Qupperneq 143
Qupperneq 144
Qupperneq 145
Qupperneq 146
Qupperneq 147
Qupperneq 148
Qupperneq 149
Qupperneq 150
Qupperneq 151
Qupperneq 152
Qupperneq 153
Qupperneq 154
Qupperneq 155
Qupperneq 156
Qupperneq 157
Qupperneq 158
Qupperneq 159
Qupperneq 160
Qupperneq 161
Qupperneq 162
Qupperneq 163
Qupperneq 164
Qupperneq 165
Qupperneq 166
Qupperneq 167
Qupperneq 168
Qupperneq 169
Qupperneq 170
Qupperneq 171
Qupperneq 172
Qupperneq 173
Qupperneq 174
Qupperneq 175
Qupperneq 176
Qupperneq 177
Qupperneq 178
Qupperneq 179
Qupperneq 180
Qupperneq 181
Qupperneq 182
Qupperneq 183
Qupperneq 184
Qupperneq 185
Qupperneq 186
Qupperneq 187
Qupperneq 188

x

Orð og tunga

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.