Orð og tunga - 08.07.2019, Blaðsíða 117

Orð og tunga - 08.07.2019, Blaðsíða 117
Tinna Frímann Jökulsdóttir og fleiri: Nýyrði tengd tölvum 105 nýj un íslensks orðaforða ekki aðeins af nýyrðum. Hingað til lands ber ast einnig orð af erlendum uppruna sem m.a. hafa ýmist verið nefnd tökuorð, aðkomuorð eða framandorð. Guðrún Kvaran (2005:343) segir að lengi vel hafi hugtakið tökuorð verið „notað yfi r öll þau orð sem töldust erlend í málinu hvort sem þau höfðu aðlagast hljóð- og beyg ingarkerfi eða ekki“ en síðar hafi orðið sú aðgreining að með hug tökunum tökuorð og aðkomuorð sé átt við orð sem koma inn í eitt tungumál (hér íslensku) frá öðrum málum og haldast ýmist óbreytt að mestu (aðkomuorð) eða aðlagast málkerfi viðtökumálsins (tökuorð). Önnur flokkun eða hugtakanotkun virðist þó nýlegri en þá er hug- takið aðkomuorð ,,notað almennt um orð sem eru upprunnin í öðru máli, óháð því hvort þau hafa aðlagast viðtökumálinu eða ekki og því hversu algeng þau eru“ (Ásta Svavarsdóttir 2011:341, 2017:59), sem svarar þá til notkunar Guðrúnar Kvaran á orðinu tökuorð. Að- komu orðum er svo skipt í tvo flokka, framandorð og tökuorð, þar sem hugtakið framandorð er notað yfi r þau aðkomuorð sem ekki hafa aðlagast málkerfi viðtökumálsins að fullu (óháð útbreiðslu eða því hversu algeng þau eru) en tökuorð eru þá þau aðkomuorð sem hafa aðlagast málkerfi viðtökumálsins og eru oft ast orðin föst í sessi (Ásta Svavarsdótt ir 2011:341). Hér verður stuðst við þessa síðari hug- takanotkun, sérstaklega vegna þess að þá má til einföldunar nota hug takið aðkomuorð yfi r öll orð af erlendum uppruna, hvort sem þau fl okkast til tökuorða eða framandorða. Mörkin á milli þessara tveggja undirfl okka aðkomuorða eru, eðli málsins samkvæmt, ekki alltaf mjög skýr en sem dæmi um aðkomu- orð nefnir Guðrún Kvaran (2005:345–347) m.a. djús, hamborgari, kúl, töff , bögga og meila og Ásta Svavarsdótt ir (2011:344, 346) nefnir t.d. orðin stúdíó, meil/ímeil, pólitík, digital og seiva. Að auki má nefna dæmi eins og viskastykki/viskustykki, vaskur, skrúbba og húkka sem líklega eru öll aðkomuorð úr dönsku (Ásgeir Blöndal Magnússon 1989, Guð- mundur Finnbogason 1928, Guðrún Kvaran 2001). Líkt og víða hefur verið fj allað um (sjá t.d. Ara Pál Kristinsson 2017:134–147, Ágústu Þorbergsdóttur 2011:333–334, Kjartan G. Ott ósson 1990) hefur hin svo- kallaða nýyrðastefna verið meðal þess sem áhrif hefur haft á endur- nýjun íslensks orðaforða og þegar á heildina er litið eru tökuorð hlut- fallslega sjaldgæf í íslensku. Almennt hefur verið reynt að bregðast við þörf á nýjum orðum með nýyrðum frekar en tökuorðum og oft hefur verið litið svo á að orð úr innlendum orðstofnum eigi á einhvern hátt betur við í vönduðu máli og rituðum texta en tökuorðin sem séu tunga_21.indb 105 19.6.2019 16:56:07
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164
Blaðsíða 165
Blaðsíða 166
Blaðsíða 167
Blaðsíða 168
Blaðsíða 169
Blaðsíða 170
Blaðsíða 171
Blaðsíða 172
Blaðsíða 173
Blaðsíða 174
Blaðsíða 175
Blaðsíða 176
Blaðsíða 177
Blaðsíða 178
Blaðsíða 179
Blaðsíða 180
Blaðsíða 181
Blaðsíða 182
Blaðsíða 183
Blaðsíða 184
Blaðsíða 185
Blaðsíða 186
Blaðsíða 187
Blaðsíða 188

x

Orð og tunga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Orð og tunga
https://timarit.is/publication/1210

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.