Tímarit Máls og menningar - 01.11.2005, Blaðsíða 88

Baldur Hafstað
sem annaðhvort skrifa af hégómaskap eða til að ná sér í peninga, ellegar eins og
sníkjudýr til að skjalla einhver stórmenni eða gera samsæri gegn þeim. Þeir setja
fram hégóma, einskisverða hluti, vitleysu. „ Af mörgum þúsundum höfunda finn-
urðu varla einn sem þú verður hóti betri maður af að lesa;“ maður spillist af þeim
fremur en hitt.
Burton hefur þungar áhyggjur af þessu ástandi:
Þannig gerist það oft (eins og Callimachus kvartaði um í gamla daga) að mikil
bók sé mikið mein. Cardan álasar Frökkum og Þjóðverjum fyrir að bulla í til-
gangsleysi. Hann bannar þeim ekki að skrifa en vill bara að þeir komi með eitt-
hvað nýtt. En við færum upp sama vefinn, fléttum sama reipið aftur og aftur.
Það er ekkert annað en glingur og fánýtt skart sem þessir auðnuleysingjar skrifa
fyrir aðra auðnuleysingja.
„Hvílíkt samsafn skálda hefur þetta ár fært okkur!“ kvartaði Plinius við Sossius
Senecio. „Nú í apríl hefur einhver lesið upp á hverjum degi.“ Hvílíkt safn nýrra
bóka allt þetta ár, allt þetta tímabil (segi ég), sem Frankfurt-markaðurinn og
heimamarkaðurinn hjá okkur hafa á boðstólum! Tvisvar á ári þenjum við út visku
okkar og bjóðum til sölu; við gerum ekkert sem reynir á okkur. Því er það, eins
og Gesner bendir á, að ef skorður verða ekki reistar við þessu frelsi í skyndi, með
tilskipun einhvers prins og hörðum eftirlitsmönnum, mun þetta ástand vara til
eilífðar. Hver er slíkur bókagleypir? Hver getur lesið allar þessar bækur?
Spýja Hómers („skáldamjöðurinnj
í eftirfarandi klausum er eins og samlíking við meltingu og niðurbrot
fæðu sé Robert Burton ofarlega í huga. Hann umorðar sömu hugsunina
ítrekað um leið og hann minnir á hvernig ‘sumir’ gerast stórtækir í grip-
deildum.
Eins og þegar er komið í ljós munum við hafa urmul og ringulreið bóka, við
erum þjökuð af þeim, okkur verkjar í augun af að lesa þær og í fingurna við að
fletta þeim. Hvað mig sjálfan snertir þá er ég einn úr fjöldanum; ég neita því
ekki. Ég get aðeins sagt um sjálfan mig eins og Macrobius: Ég á þetta allt og ég
á ekkert af því. Eins og góð húsmóðir vefur flík úr ullarreyfi, býfluga safnar
vaxi og hunangi úr mörgum blómum og gerir nýja heild úr því, eins og býflug-
ur í blómahafi súpa á hverjum bikar, þannig hef ég með erfiðismunum viðað
að mér efni frá ýmsum höfundum. En ég hef engum höfundi gert rangt heldur
látið hvern um sig njóta þess sem hann á, rétt eins og Hierome mælir svo ákveð-
ið með í Nepotian. Hann stal ekki heilu erindunum, blaðsíðunum, köflunum
eins og sumir gera nú á dögum og fela um leið nöfn höfunda þeirra; hann gat
þess að þetta væri frá Cyprian, þetta frá Lactantiusi eða Hilariusi, þannig hafi
Minuciusi Felix mælst, þannig Victorinusi eða Arnobiusi: Ég vísa í og vitna í
höfunda mína (sem ég verð að styðjast við og vil nota þó að sumir ólæsir párar-
ar líti á það sem smámunasemi, eins og sauðargæru vanþekkingar sem auk þess
86
TMM 2005 ■ 4