Ársrit um starfsendurhæfingu - 2016, Blaðsíða 10

Lok þjónustu
Í lok þjónustu fara flestir einstaklingar í
virka þátttöku á vinnumarkaði. Þeim sem
ekki útskrifast frá VIRK með fulla starfsgetu
er boðið að fara í starfsgetumat þar sem
fagaðilar leggja formlegt mat á starfsgetu
sem byggir bæði á gögnum og upplýsingum
í starfsendurhæfingarferlinu sem og klínísku
mati þeirra lækna og annarra sérfræðinga
sem koma að matinu.
1346 einstaklingar luku þjónustu hjá VIRK
á árinu 2015 og er það mesti fjöldi sem
hefur útskrifast frá VIRK á einu ári. Það sem
einkum einkennir þann hóp sem útskrifaðist
frá VIRK á árinu 2015 er eftirfarandi:
• Hlutfallslega fleiri ungir einstaklingar
útskrifuðust á árinu 2015 en árin þar
á undan. Þetta er í takt við þá þróun
í aldursdreifingu sem kemur fram í
mynd 5.
• Um er að ræða nokkuð stóran hóp
sem hefur verið lengi í þjónustu VIRK
og vandi þeirra því fjölþættur og
flókinn. Þetta má m.a. sjá á mynd 6
sem sýnir tímalengd í þjónustu VIRK
eftir útskriftarári. Þess má einnig geta
að ýmsar breytingar í vinnuferlum hjá
VIRK hafa leitt til þess að auðveldara
er nú að taka ákvörðun um lok
þjónustu en áður.
• Færri stöðugildi einstaklinga eru
með laun á vinnumarkaði við útskrift
miðað við árin þar á undan. Þetta
orsakast m.a. af stöðu þessa hóps við
upphaf þjónustu og alvarleika þeirra
vandamála sem þessir einstaklingar
hafa glímt við eins og fram kemur
m.a. í myndum 3 og 4. Ef hins vegar
eru teknar saman upplýsingar um
vinnumarkaðsþátttöku einstaklinga
(en ekki stöðugildi) við lok þjónustu
þá er hún svipuð á árinu 2015 og árin
þar á undan eða um 75%, eins og
sjá má á mynd 7. Þ.e. svipað hlutfall
einstaklinga fer í einhverja þátttöku á
vinnumarkaði á árinu 2015 og árin þar
á undan en fleiri fara þá í hlutastarf
eða í nám að hluta á móti öðrum
greiðslum. Ástæða þessa er m.a. sú að
fleiri einstaklingar með flóknari vanda
hafa bæði leitað til VIRK og útskrifast
frá VIRK á undanförnum tveimur árum
en var árin þar á undan.
Starfsemi VIRK er mjög ung, þjónustan
hefur einungis verið veitt í um 7 ár. Það er
eðlilegt í þróun á starfsemi sem þessari að
hlutfallslega fleiri útskrifaðir einstaklingar
fari í vinnu í upphafi starfseminnar en þegar
frá líður því í upphafi starfseminnar er stærri
hópur útskrifaður sem þurfti minni þjónustu
og styttri þjónustutíma. Þeir einstaklingar
sem glíma við flóknari og fjölþættari vanda
og þurfa lengri tíma útskrifast ekki á fyrstu
árum starfseminnar en hafa verið að
útskrifast í meira mæli á síðustu tveimur
árum. Þess má líka geta að eftir setningu
laga nr. 60/2012, þ.e. á árunum 2013-
2015, hefur mun stærri hópur komið í
þjónustu VIRK sem hefur litla eða enga
sögu á vinnumarkaði og ekki hefur alltaf
verið mögulegt að auka vinnugetu þessara
einstaklinga.

Árangur VIRK
Hlutverk VIRK er skýrt - það er að efla
starfsgetu einstaklinga í kjölfar veikinda
eða slysa með árangursríkri starfs-
endurhæfingarþjónustu. Markmiðið er síðan
að koma fleiri einstaklingum í virka þátttöku
á vinnumarkaði í samstarfi við aðra aðila
velferðarkerfisins. Það er hins vegar flókið að
meta árangur af starfsemi eins og VIRK. Til
að unnt sé að gera það þá þarf bæði að finna
rétta mælikvarða á árangur starfseminnar og
eins að vera mögulegt að greina áhrif VIRK
á einstaklinga í flóknu samspili við fjölda
þjónustuaðila innan velferðarkerfisins. Kerfið
inniheldur þar að auki ýmsar hindranir sem
koma stundum í veg fyrir að einstaklingar
fari í virka þátttöku á vinnumarkaði í kjölfar
starfsendurhæfingar eins og nánar verður
vikið að hér á eftir.
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0
Aldursdreifing einstaklinga sem hefja þjónustu hjá VIRK
hlutfallsleg skipting innan hvers árs
2011 2012 2013 2014 2015
<25 25-34 35-44 45-54 55-64 65+
5
19
26
25
22
34
21
26
27
20
2
7
22
26
24
18
2
11
26
27
20
15 16
29
23
20
12
11
40%
35%
30%
25%
20%
15%
10%
5%
0
Hve lengi eru einstaklingar í þjónustu hjá VIRK?
Tímalengd eftir útskriftarári
2012 2013 2014 2015
0-3 mán 3-6 mán 6-12 mán 12-18 mán 18-36 mán yfir 36 mán
4
10
31
23
31
0
13
34
19
28
3
12
32
23
25
5
9
26 26
33
5
3 3
1
Mynd 5
Mynd 6
10 virk.is