Ársrit um starfsendurhæfingu - 2016, Blaðsíða 64

veikindafjarveru og veikindaviðveru þannig
að þeir sem eru með aukna fjarveru vegna
veikinda eru þeir sömu sem segjast frekar
mæta „veikir“ í vinnuna þegar þeir ættu frekar
að taka sér veikindaleyfi (Gosselin, Lemyre, &
Corneil, 2013; Hansen & Andersen , 2008).
Þá hefur einnig verið sýnt fram á það með
rannsóknum að þetta er starfsfólkið sem
er líklegra til að fara í langtíma veikindi í
framtíðinni samanborið við þá sem taka sér
frekar veikindadaga og mæta síður í vinnu
þegar þeir eru „veikir“ (Janssens, Clays, De
Clercq, De Bacquer, & Braeckman, 2013;
Hansen & Andersen, 2009)
Markmið þessarar rannsóknar var að kanna
tengslin milli veikindafjarveru og veikinda-
viðveru hjá íslenskum starfsmönnum
sem unnu á opinberum og einkareknum
vinnustöðum og voru þátttakendur í þróun-
arverkefninu Virkur vinnustaður. Frekari
upplýsingar um niðurstöður úr verkefninu
Virkur vinnustaður og upplýsingar um
þau fyrirtæki sem tóku þátt má sjá í grein
um verkefnið í Ársriti VIRK 2015 (Jónína
Waagfjörð, 2015).
Þátttakendur og aðferðir
Hér er um þversniðsrannsókn að ræða
sem byggir á rafrænni spurningakönnun
sem lögð var fyrir starfsmenn á opinberum
og einkareknum vinnustöðum, sem höfðu
verið þátttakendur í þróunarverkefninu
Virkur vinnustaður, í nóvember 2014.
Við tölfræðilega útreikninga var notast
við nokkrar spurningar úr könnuninni
sem tengdust fjarveru af vinnustað
vegna veikinda og því að mæta „veikur“ í
vinnuna (veikindaviðvera). Framkvæmd
og söfnun gagna var í höndum Maskínu
sem framkvæmir markaðs- og starfs-
mannarannsóknir (www.maskina.is). Ekki
var um persónugreinanleg gögn að ræða og
var þátttaka í spurningakönnuninni valfrjáls
sem og að svara einstökum spurningum í
könnuninni.
Alls svöruðu 884 starfsmenn (63,5%)
spurningakönnuninni en svör frá 759
starfsmönnum (54,5%) voru notuð við töl-
fræðiútreikningana þegar búið var að taka út
svör þeirra starfsmanna sem ekki var hægt
að greina kyn eða aldur hjá. Tafla 1 sýnir
félagslegar og vinnutengdar breytur hjá
þátttakendum í rannsókninni.
Gögnum um veikindaviðveru var safnað
með Já/Nei spurningunni „Hefur þú á síð-
ustu 3 mánuðum mætt til vinnu, þrátt fyrir
að þér fyndist þú ekki geta sinnt vinnunni
þinni eins vel og þú ert vön/vanur og hefðir
því frekar átt að taka þér veikindadag?“.
Gögnum um veikindafjarveru var safnað
með spurningunni „Hve marga daga varst
þú fjarverandi frá vinnu á síðastliðnum 12
mánuðum vegna eigin veikinda?“. Svör frá
þessari spurningu voru flokkuð niður í fjóra
flokka: Aldrei; 1 – 5 daga; 6 – 20 daga og 21
dag eða fleiri.
Tölfræði
Við tölfræðilega úrvinnslu var notast við R
tölfræðiprógrammið (R-3.2.3 fyrir Windows).
Lýsandi tölfræði var notuð og marktektarprófið
kí-kvaðrat notað til að meta hvort tölfræðilega
marktækur munur (p<0,05) væri á hlutföllum
mismunandi hópa. Til að kanna tengslin
milli veikindafjarveru og veikindaviðveru var
gagnlíkindahlutfall (OR) reiknað með fjöl-
þátta lógetískri aðhvarfsgreiningu með 95%
öryggisbili (CI) og leiðrétt var fyrir aldur, kyn,
menntun og tegund vinnustaðar.
Niðurstöður
Samkvæmt niðurstöðum þá höfðu 80%
þátttakenda verið fjarverandi frá vinnu
vegna veikinda á síðustu 12 mánuðum og
56% þátttakenda (58% kvenna og 49%
karla) svöruðu því játandi að þeir hafi mætt
í vinnuna „veikir“ á síðustu 3 mánuðum
þegar þeir hefðu frekar átt að taka sér
veikindadag. Mynd 1 sýnir hlutfallslega
Mynd 1. Hlutfallsleg fjarvera frá vinnu vegna veikinda hjá konum og körlum á
síðustu 12 mánuðum.
Mynd 2. Hlutfallsleg veikindaviðvera eftir aldurhópum á síðustu 3 mánuðum.
Kona
Karl
Kyn

40
30
20
10
0
60
40
20
0
Aldrei
<25
1-5 dagar
25-34
6-20 dagar
35-44
21+ dagar
45-54 55-68
Fjarverudagar
Aldurshópar
Nei
Já
Svar
Ve
ik
in
da
vi
ðv
er
a
%
H
lu
tfa
ll
%
64 virk.is