Ársrit um starfsendurhæfingu - 2016, Blaðsíða 67

VIRK
líka legið að baki þeirri ákvörðun að mæta
„veikur“ í vinnu eins og t.d. fjárhagslegar
ástæður, fjölskylduaðstæður eða aðrar
persónutengdar ástæður. Síðan getur líka
viðhorf starfsmannsins til vinnunnar haft
áhrif og einnig menningin á vinnustaðnum
þegar litið er niður á það að taka
veikindadaga. Þátttakendur í rannsókninni
voru spurðir í spurningakönnunni hvort þeir
hefðu orðið fyrir þrýstingi frá einhverjum
sem varð þess valdandi að þeir mættu
síðast „veikir“ í vinnuna. Niðurstöður sýndu
að flestir þátttakenda svöruðu því til að þeir
hafi mætt vegna þrýstings frá þeim sjálfum
eða rúmlega 66%. 24.7% töldu sig ekki
hafa orðið fyrir þrýstingi neins staðar frá,
14.4% mættu vegna þess þeim fannst þeir
verða fyrir þrýstingi frá yfirmanni sínum
og 11.7% höfðu fundið fyrir þrýstingi frá
samstarfsmönnum sínum. Í rannsókn
Robertson og félaga (2012) kom einnig fram
að flestir þátttakenda (67%) mættu í vinnuna
„veikir“ vegna þrýstings frá þeim sjálfum en
20% þátttakenda sögðust hafa fundið fyrir
þrýstingi frá yfirmanni sínum (Robertson,
Leach, Doerner, & Smeed, 2012).
Mikilvægt er að hafa í huga að fjöldi og
gerð fyrirtækja og stofnana sem tóku
þátt í verkefninu Virkur vinnustaður var
takmarkaður og því er ekki hægt að yfirfæra
niðurstöður almennt yfir á opinberan
og almennan vinnumarkað. Auk þessa
voru einnig fleiri konur sem svöruðu
spurningakönnuninni (75% konur á móti
25% karlar) og flestir karlar sem tóku þátt
unnu á einkareknum vinnustöðum (88%
á einkareknum en 12% á opinberum
vinnustöðum) (Tafla 1).
Ályktun
Samkvæmt niðurstöðum þessarar rann-
sóknar þá eru marktæk jákvæð tengsl á
milli veikindaviðveru og veikindafjarveru
og er því mikilvægt fyrir stjórnendur að
hugleiða þessi tengsl þegar þeir reyna að
ráða við veikindafjarveru á vinnustaðnum.
Niðurstöður annarra rannsókna hafa sýnt
að þegar starfsmenn temja sér að mæta
„veikir“ í vinnuna þá er það bæði slæmt
fyrir vinnustaðinn og starfsmanninn því
við það aukast líkurnar á því að hann fari
í langtímaveikindi í framtíðinni. Vinnu-
veitendur geta því notað veikindafjarveru
sem leiðbeinandi þátt við að finna þá
einstaklinga sem eru í aukinni hættu á að
fara af vinnumarkaði vegna veikinda því
erfitt getur verið að greina veikindaviðveru
á áreiðanlegan máta. Þannig gætu vinnu-
staðir komið markvisst inn með viðeigandi
íhlutun fyrir starfsmanninn í vinnunni og
þannig hugsanlega dregið með því úr líkum
á því að hann hverfi af vinnumarkaðinum
vegna veikinda. Starfsmenn þurfa einnig að
vera meðvitaðir um hugsanlegar afleiðingar
mikillar veikindaviðveru á aukna veikinda-
fjarveru þeirra í framtíðinni og þeirri hættu
sem getur fylgt því að temja sér að mæta
„veikur“ í vinnuna með tilliti til þróunar
alvarlegra sjúkdóma.
Eins og fram hefur komið hér í greininni
er slæm heilsa ekki eina ástæðan fyrir því
að starfsmenn ákveða að mæta „veikir“ í
vinnu þegar þeir ættu frekar að vera heima
og sama á við um fjarveru af vinnustað
vegna veikinda. Persónulegar ástæður sem
og skipulagslegir þættir á vinnustaðnum
geta haft marktæk áhrif á báðar þessar
ákvarðanir (þ.e. að mæta „veikur“ í vinnu
eða vera heima veikur). Atvinnurekendur
ættu því ekki eingöngu að einbeita sér að
forvarnaverkefnum sem eru ætluð til að
draga úr ákveðnum sjúkdómum heldur
ættu þeir einnig að reyna að hafa áhrif
á vinnuaðstæður og ýmsa sálfræðilega
vísa sem hafa áhrif á ánægju og árangur í
starfi. Þannig væri hægt að hafa áhrif á t.d.
starfsánægju sem rannsóknir hafa sýnt að
hefur áhrif á bæði þá ákvörðun að mæta
„veikur“ í vinnu eða vera fjarverandi frá
vinnustað vegna veikinda.
Heimildaskrá
Aronsson, G., & Gustafsson, K. (2005). Sickness
presenteeism: Prevalence, attendance-pressure
factors, and an outline of a model for research. J
Occup environ Med, 958-966.
Aronsson, G., Gustafsson, K., & Dallner, M.
(2000). Sick but yet at work. An empirical study of
sickness presenteeism. J Epidemiol Community
Health, 502-509.
Avdic, D., & Johansson, P. (2013). Gender
Differences in Preferences for Health-Related
Absences from Work. Bonn, Germany: Institute
for the Study of Labour (IZA).
Bergström, G., Bodin, L., Hagberg, J., Lindh, T.,
Aronsson, G., & Josephson, M. (2009). Does
sickness presenteeism have an impact on future
general health? Int Arch Occup Environ Health,
1179-1190.
Böckerman, P., & Laukkanen, E. (2010). What
makes you work while you are sick? Evidence from
a survey of workers. Eur J Public Health, 43-46.
Goetzel, R. Z., Long, S. R., Ozminkowski, R. J.,
Hawkins, K., Wang, S., & Lynch, W. (2004).
Health, absence, disability, and presenteeism:
Cost estimates of certain physical and mental
health conditions affecting U.S. employers. J
Occup environ Med, 398-412.
Gosselin, E., Lemyre, L., & Corneil, W. (2013).
Attendance dynamics at work: The antecedents
and correlates of presenteeism, absenteeism,
and productivity loss. J Occup Health Psychol,
75-86.
Gustafsson, K., & Marklund, S. (2011).
Consequences of sickness presence and sick-
ness absence on health and work ability. A
Swedish prospective cohort study. Int J Occup
Med Environ Health, 153-165.
Hansen, C. D., & Andersen, J. H. (2008). Going ill
to work: What personal circumstances, attitudes
and work-related factors are associated with
sickness presenteeism? Soc Sci Med, 956-964.
Hansen, C., & Andersen, J. H. (2009). Sick at
work - a risk factor for long-term sickness ab-
sence at a later date? J Epidemiol Community
Health, 397-402.
Hemp, P. (2004). Presenteeism: At work - but out
of It. Harv Bus Rev, 49-58.
Janssens, H., Clays, E., De Clercq, B., De
Bacquer, D., & Braeckman, L. (2013). The
relation between presenteeism and different
types of future sickness absence. J Occup
Health, 132-141.
Johansen, V., Aronsson, G., & Marklund, S.
(2014). Positive and negative reasons for sick-
ness presenteeism in Norway and Sweden: a
cross-sectional survey. BMJ Open, 1-6.
Jónína Waagfjörð (2015). Virkur vinnustaður:
Þróunarverkefni VIRK. Ársrit VIRK Starfsendur-
hæfingarsjóðs, 38-44.
Kivimäki, M., Head, J., Ferrie, J. E., Hemingway,
H., Shipley, M. J., Vahtera, J., & Marmot, M.
G. (2005). Working while ill as a risk factor for
serious coronary events: The Whitehall II Study.
Am J Public Health, 98-102.
Robertson, I., Leach, D., Doerner, N., &
Smeed, M. (2012). Poor health but not absent:
Prevalence, predictors, and outcomes of pres-
enteeism. JOEM, 1344-1349.
Schultz, A. B., & Edington, D. W. (2007).
Employee health and presenteeism: A systematic
review. J Occup Rehabil, 547-579.
67virk.is