Safnablaðið Kvistur - 2020, Blaðsíða 56

58
SAFNFRÆÐSLA Í GRASAGARÐI
frá Suður-Afríku og við notum sem
sumarblóm. Suðandi hunangsbý úr
Fjölskyldu- og húsdýragarðinum
sveima í kringum blómin og færa
blómasafa og frjókorn úr þeim heim
í búið til drottningarinnar. Við velt-
um fyrir okkur þessu samspili flóru
og fánu; flugurnar fá mat úr blómun-
um og launa fyrir sig með því að
hjálpa til við frjóvgun blómanna.
Við skoðum okkur sjálf og veltum
fyrir okkur hvort við séum klædd í
eitthvað úr plönturíkinu. Margir eru
í gallabuxum og bómullarbolum,
hvort tveggja búið til úr plöntum.
Við skulum ekki gleyma matnum
okkar heldur, plönturíkið kemur
heldur betur við sögu þar! Umfjöll-
unarefnin eru óþrjótandi þegar mað-
ur er umvafinn náttúrunni í Grasa-
garðinum, safnið er hinn fullkomni
útinámsstaður.
Hvað er ofan í moldinni?
Fræðsluverkefni í opnu safni undir opnum himni
Hvað er ofan í moldinni?
Fræðsluverkefni í opnu safni
undir berum himni
Hlutverk grasagarða er að safna og
varðveita plöntutegundir og að efla
skilning á mikilvægi gróðurs með
fræðslu og rannsóknum. Fræðsla
um ræktun og umhverfismál er
afar mikilvæg nú á tímum þegar
loftslagsbreytingar og mengun af
mannavöldum ógna tilveru okkar og
annarra lífvera. Grasagarðar eru
afar góður vettvangur til að fræða
almenning um umhverfismál og
náttúruvernd. Í plöntusafni Grasa-
garðs Reykjavíkur eru um 5.000 safn-
gripir af um 3.000 tegundum, auk
alls hins óskráða í lífríki garðsins, og
því um auðugan garð að gresja þegar
kemur að fræðslu. Árið 2019 sóttu
rúmlega 4.700 manns skipulagða
fræðsluviðburði í Grasagarðinum.
Þar af er drjúgur hluti leik- og grunn-
skólanemar sem komu í garðinn til
að fræðast sérstaklega um ræktun
plantna og hvernig við getum hjálp-
ast að við að varðveita líffræðilegan
fjölbreytileika á jörðinni.
Umhverfisfræðsla er oftar en ekki
áþreifanlegri og áhrifaríkari í nánd
við gróður og dýralíf Grasagarðsins
heldur en í venjulegri kennslustofu
og eru plöntur safnsins ákaflega
notadrjúg tól við fræðsluna. Þannig
íhugum við hvað plönturnar gera
fyrir okkur og hvers vegna sé mik-
ilvægt að passa upp á gróandann.
Undir 80 ára gömlu birki ræðum við
um að skógar séu lungu hnattarins.
Trén búa til súrefnið sem er okkur
lífsnauðsynlegt. Hjá fallegum ýviði
tölum við um hvers vegna maður
megi aldrei borða plöntur nema vera
viss um að þær séu ætar – af því að
nánast allir hlutar þessarar plöntu
eru baneitraðir. Ýviðurinn er samt
ekki sleginn út af borðinu af því
að hann var notaður til að búa til
boga í gamla daga. Við hummum
brot úr forleiknum að Vilhjálmi Tell
eftir Rossini og ímyndum okkur
hve stressandi það hafi verið fyrir
Vilhjálm karlinn að skjóta eplið af
höfði sonarins með boganum sínum.
Þegar við skoðum safndeild íslensku
flórunnar spjöllum við um hvað fólk-
ið í gamla daga hafi nú verið snjallt.
Konurnar bjuggu til lampakveik úr
fræull fífunnar sem vex svo víða um
landið. Eski er ríkt af kísil sem gerir
það hrjúft og hart og þess vegna var
það tilvalið efni til að skrúbba potta
og pönnur. Síðla sumars skoðum við
hádegisblómin sem koma alla leið
Leikskólabörn gróðursetja túlípanalauka.