Þjóðmál - 01.09.2016, Qupperneq 54

Tvenns konar efnisatriði standa upp
úr gagnrýni prófessorsins, og hefur
höfundur þessarar greinar iðulega
viðrað áhyggjur sínar af þeim báðum
á vefsetri sínu6) á léni Morgunblaðsins.
Fyrra atriðið er rekstraröryggi
strengsins og gríðarlegt tekjutap
ásamt beinum kostnaði, sem tíðar
og/eða langvinnar bilanir í strengnum
geta leitt til, og því miður er líklegt,
að viðgerðir dragist á langinn vegna
vandkvæða við nákvæma staðsetn-
ingu bilunar og hamlandi sjólags á
viðgerðarstað í Norður-Atlantshafi, en
kyrrt verður að vera í sjóinn í nokkra
sólarhringa samfellt fyrir viðgerðar-
skipið yfir bilunarstaðnum.
að gefa mjög takmarkaðar og veigalitlar
tæknilegar og fjárhagslegar upplýsingar um
sæstrengsfyrirætlun sína. Þegartraustan
tæknilegan grundvöll verkefnis skortir, þá
verður kostnaðaráætlun þess jafnan í skötulíki.
Hvernig á annað að vera? Sú er því miður
líka reyndin með téða Skýrslu , eins og sýnt
verður fram á síðar í þessum kafla, en fyrst er
rétt að leiða fram prófessor í rafmagnsverk-
fræði51 til vitnis um, hvernig skýrsluhöfundar
skauta létt yfir þetta grundvallaratriði flókins
brautryðjendaverkefnis:
„Ég nefni sem sagt hér eftirfarandi tvo
mikilvæga ágalla [við skýrsluna - innsk.
höf.]:
í fyrsta lagi, að rekstrar- og viðgerðar-
kostnað sæstrengs skortir. Ekki verður
séð, að skýrslan geri ráð fyrir neinum
slíkum kostnaði, og hvergi verður séð, að
getið sé kostnaðarforsendna á árlegum
rekstrarkostnaði. Vissulega erfjallað um
bilanir strengs og„uppitíma" strengsins,
þ.e. hversu lengi að meðaltali hann er
í lagi, en ekki getið um til hvaða árlegs
kostnaðar þessar bilanir muni leiða að
meðaltali. Ljóst er, að viðgerðarkostnaður
í bilanatilfellum getur verið verulegur, svo
sem þegar viðgerðaskip þarf að dvelja
vikum saman við viðgerðir úti á rúmsjó
eða bíða hagstæðs veðurs. Þetta atriði
er grundvallaratriði slíkrar athugunar og
óásættanlegt, að slík skýrsla geri ekki grein
fyrir því eða jafnvel sleppi í niðurstöðum, ef
svoer. Hafi rekstrarkostnaðurveriðfelldur
inn í stofnkostnað eða hann birtur ein-
hvers staðar í fylgiskjölum, ber að taka slíkt
saman og lýsa í meginskýrslu, svo hún sé
trúverðug.
Annað, meira tæknilegt, en þó afar mikil-
vægt atriði, ertúlkun íslenzka kerfisins í
tölvulíkani. Vitnað er í hermunarlíkanið
Bid3 frá samstarfsaðilanum Pöyry, án
þess að séð verði, að náð sé yfir íslenzka
raforkukerfið og sérstaka eiginleika þess
á viðunandi hátt. Engin lýsing er gefin á,
hvernig rennsli, miðlanir, virkjanir og túr-
bínur kerfisins eru felldar inn í slíkt líkan."
Umrædd sæstrengsskýrsla er hið skársta,
sem gefið hefur verið út að hálfu ríkisins,
þ.e. ráðuneytis og Landsvirkjunar, um þetta
risaverkefni á íslenzkan mælikvarða. Samt
fær hún lága einkunn hjá prófessor í raf-
magnsverkfræði við Háskóla íslands, jafn-
vel falleinkunn, þar sem grundvallarreglur
skýrsluskrifa eru virtar að vettugi. Ritstjórn
skýrslunnar var sem sagt ábótavant, og það
er sorglegt, að skýrslurýnin skuli ekki hafa
verið beysnari. Það hefði verið einnar messu
virði að keyra straumrof sæstrengsins undir
fullu álagi í herminum, Bid3, og skýra frá því
í skýrslunni, hvernig íslenzka raforkukerfið
bregst við rofi á 1000 MW eða jafnvel topp-
álaginu 1500 MW. Það yrðu ófagrar lýsingar,
nema beittverði dýrum mótvægisaðgerðum,
því að innlenda kerfið þolir núna illa brottfall
á 100 MW út af stofnkerfinu. Það er óviðun-
andi fyrir almenning eða fulltrúa hans að fá
vanreifaða greinargerð upp í hendurnar um
risaverkefni, þar sem opinþerum fyrirtækjum,
stofnunum og innlendum fjárfestingaraðilum
er ætlað að leika stórt hlutverk. Þegar þannig
er í pottinn búið, vakna óneitanlega
grunsemdir um blekkingariðju eða verkefnis-
stjórn í skötulíki.
52 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016