Þjóðmál - 01.09.2016, Blaðsíða 62

lengst af undir miðgildinu, 99 USD/MWh, og
eftir 2035 langt undir því.
Það er þess vegna ekki á vísan að róa, enda
erein af ályktunum skýrsluhöfundanna,
að„verkefnið er ekki fjárhagslega tækt án
stuðnings frá Bretum". Þetta þýðir, að einka-
fjárfestar munu telja áhættuna of mikla við
fjárfestingu í sæstrengnum og að þeir muni
ekki verða til viðtals um slíkt án atbeina
stjórnmálamanna, sem verða að draga úr
fjárfestingaráhættunni, svo að verkefnið
komist á koppinn. Næsta skref væri þannig,
að íslenzkir ráðherrar mundu banka upp
á í„White Hall" í Lundúnum hjá brezkum
starfsbræðrum sínum til að fara fram á, að
þeir skuldbindi brezka ríkissjóðinn til að
greiða mismun markaðsverðs á Englandi og
umsamins lágmarksverðs út af tengimann-
virkjum á Skotlandi. Það er afar ósennilegt,
að íslenzkir ráðherrar á næsta kjörtímabili
muni geta sótt til þess styrk frá flokkum
sínum að leggja í slíkan leiðangur, sem þyrfti
af stjórnmálalegum ástæðum að njóta stuðn-
ings Alþingis á formi þingsályktunartillögu.
Af þessum ástæðum virðist Landsvirkjun
með þetta steinbarn í maga sumra forkólfa
fyrirtækisins hafa ratað í öngstræti með
útgáfu Skýrslunnar, enda var undirbúningur
fyrirtækisins aldrei beysinn.
Af Skýrslunni má ráða, að sú raforkuvinnsla
á íslandi, m.a. jarðgufuorka, vindorka og yfir-
fallsorka í vatnsorkuverum, hugnist Bretum
ekki alfarið, og kunna að vera á því þrjár
skýringar. í fyrsta lagi séu þeir ekki sannfærðir
um sjálfbærni jarðgufuveranna og getu
þeirra til stöðugrar orkuafhendingar, þar sem
óvíst sé um niðurdráttinn, sem rýrir aflgetuna
með ófyrirséðum hætti. í öðru lagi skjóti
skökku við að senda rafmagn frá vindorku-
verum um sæstrenginn, þar sem hagkvæmara
hljóti að vera fyrir England að setja þessi
vindorkuver upp á Englandi með stuðningi
úr brezka ríkissjóðinum, nær notendum, og í
þriðja lagi sé aflgeta yfirfallsvirkjana á íslandi
bundin við fáeinar vikur á ári, en Bretar kjósa
eðlilega stöðuga aflafhendingu til sín til að
geta lokað kolaorkuverum, sem nú framleiða
grunnafl inn á kerfið.
Jarðefnaeldsneyti leyst
af hólmi á íslandi
Rafmagnið hefur nýtzt á öllum sviðum
þjóðlífsins í flestum löndum heims. Raf-
magnsnotkun í MWh/íb er þó mjög mismikil,
og hvergi er hún meiri en á íslandi vegna
öflugs iðnaðar á sviði málmframleiðslu og
matvælavinnslu. Mjögereinnig misjafnt,
hverfrumorkan við raforkuvinnsluna er. Þar
sem mikið er um fallvötn, t.d. í Suður-Ameríku,
Sviss, Noregi, Svíþjóð og á íslandi, hefur fall-
orka vatnsins verið virkjuð í miklum mæli. í
öllum þessum löndum eru misstór miðlunar-
lón til að jafna rennsli að virkjunum. Á
botni miðlunarlónanna er í flestum tilvikum
einhver gróður á botninum í upphafi, og þar
myndast lengi vel gróðurhúsalofttegundin
metan, en að öðru leyti menga vatnsorkuver
ekki, en það gera aftur á móti jarðgufuverin.
í Danmörku er hvorki vatnsföllum né háhita í
jörðu til að dreifa, en Danir hafa reist margar
vindmyllur, og þeir hafa breytt kolaknúnum
og olíuknúnum varmaorkuverum sínum
í gaskynt raforkuver. Hafa Danir þannig
dregið úr mengun andrúmslofts og losun
gróðurhúsalofttegunda. Þarsem kjarnorkan
var virkjuð fyrir alvöru á seinni hluta 20. aldar,
t.d. í Svíþjóð og Frakklandi, stóð hún lengi
vel undir um helmingi raforkuvinnslunnar.
Umhverfisvá hefur stafað frá kælivatninu,
en gríðarlegur varmi losnar úr læðingi í
kjarna-kljúfunum, og stundum hefur geislun
mælzt í kælivatni, sem frá orkuverunum
berst, en mikil og langvarandi geislavirkni
er í úrgangi kjarnakljúfanna. í vestrænum
ríkjum hefur kjarnorkan átt undir högg að
sækja eftir kjarnorkuslysið í Fukushima í
Japan 2010 af völdum jarðskjálfta og flóð-
bylgju af hafi í kjölfarið. Frakkar ætla t.d. að
minnka hlutdeild kjarnorku í raforkuvinnslu
úr 50% niður í 40% á næstu árum, og þýzka
Sambandsþingið í Berlín hefur samþykkt
að frumkvæði kanzlarans, Angelu Merkel,
við angist og mótmæli þýzkra iðjuhölda, að
þýzku kjarn-orkuverunum verði lokað eigi
síðar en 2022. Raforkuverð í Þýzkalandi er nú
þegar allhátt á evrópskan mælikvarða, þrátt
60 ÞJÓÐMÁL hausthefti 2016