Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Blaðsíða 11

„Látið mig segja það sem sagan þarfnast“
eins og hann sjálfur komst að
orði um annan kappa. Frábært
harðmenni í hverri raun. Andlitið
var nokkuð stórskorið og
beinabert, fastmynntur var hann
og kjálkagrannur, nefið allhátt
og íbjúgt, augun hvöss og lágu
djúpt. Gráir brúnaskúfar héngu
alla jafna alveg niður fyrir augun.
Ennið afarmikið og upplitið
djarft, oftast alvöruþrungið en
bæði gáfulegt og höfðinglegt.
Sjón hafði hann misst á öðru
auga í gaddhríð á Fjarðarheiði.
Var blinda augað allt eitt hvítt
vagl er gneistaði all-ískyggilega
er honum rann í skap. Sigfús var ágætlega
máli farinn, lá allhátt rómurinn og þó
karlmannlegur. Hraðmælskur var Sigfús
ekki en talaði jafnt og þétt, ákaflega skýrt
og greinlega. En það sem gerði málfar
hans og flutning ógleymanlegan var
hinn óbifanlegi sannfæringarkraftur og
fomeskjulegt hyldýpi þar sem engu varð
um þokað.
Með oddi og egg Ævisaga Ríkarðs Jónssonar.
Nokkrar sögur segir Ríkarður af tilsvörum
Sigfúsar. Eitt sinn var Sigfús á ferð frá
Dvergasteini og var að segja sögur. Þá grípur
frammí fyrir honum gömul kona og segir:
„Þetta var nú ekki alveg svona, Sigfús minn!“
Þá svarar sá gamli: „ Nú erþað EG sem tala!"
En orðtak hans var: „Sagan heimtar sinn
rétt! “
Mynd Ríkarðs sýnir hinn aldna sagnaþul
við skriftir með fjaðrapenna í hendi. Með tilliti
til þess að safn Sigfúsar er eitt hið alstærsta
í heiminum sem eftir einn mann liggur á
þessu sviði, má rétt ímynda sér hverju hann
hefði afkastað, hefði hann haft ferðatölvu og
upptökutæki nútímans í farteski sínu.
Ef til vill má nefna þennan mann
„sannasta Austfirðinginn“. Því Austurlandi
unni hann alla ævidaga og sýndi
það og sannaði í verki sem við
nútímamenn getum notið og
metið fyrir sakir framúrskarandi
elju hans og atorku. I skrifum
Sigfúsar rís gamla Austurland og
lifnar að nýju; menn jafnt sem og
málefni, enda er safn hans ekki
síður þjóð- ,sagn- og ættfræði
en þjóðsögur. Og víst hefði
verið fengur í að sjá hann feta
við vegarbrúnina, manninn sem
þræddi fótgangandi slóðana allt
frá Bakkafírði suður í Hornafjörð
sumarið 1921, þá langt hniginn
á sjötugsaldur, til þess að safna
áskriftum að fyrstu heftum þjóðsagnasafnsins
mikla sem honum auðnaðist þó ekki að sjá
á prenti í heild. Reikni svo hver kílómetrana
fyrir sig! Safnið tók hann sér mjög að hjarta,
svo sem best sést á sögunni sem Sigrún
Dagbjartsdóttir frá Hjalla á Vestdalseyri, sem
lengstum var kennd við Seldal í Norðfirði,
sagði mér eitt sinn:
Sigfús var afar draughræddur maður,
Hann mun hafa haft í hyggju að gefa út
sérstakt bindi með draugasögum og hugðist
nefna það „Drauglu". Seldi hann áskrift
að bókinni og kom þá m.a. til Oddnýjar
ömmu minnar á Kirkjuhvoli þeirra erinda
að bjóða henni áskrift að „Drauglu“ hinni
væntanlegu. En amma mín, sem var kona
guðhrædd, kvaðst heldur mundu kaupa
einhverja guðsorðabókina. Svaraði þá
Sigfús, stuttur í spuna: „Þetta er guðsorði
betra!“
Margt er enn óútgefíð af skrifum hans, þar á
meðal margháttaður kveðskapur og æviþættir
hans - sem varðveittir eru í þremur útgáfum -
og væri sannlega verðung að þrykkja þeim á
prent ásamt ýmsum öðrum Ijársjóðum sem frá
fjaðrapenna hans hrutu. Er það ekki vansalaust
Sigrún Dagbjartsdóttir. Eig-
andi myndar: Ljósmyndasafn
Austurlands.
9