Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Blaðsíða 76

Múlaþing
Reyndist frágangurinn vegna skipta á
prédikunarstól tveggja smiða verk og smiða-
launin 1 ríkisdalur og 48 skildingar.
Adrif gripa kirkjunnar á
Skriðuklaustri
Með „Reskript“ (svarbréfi) þann 20. janúar
1792 veittu dönsk stjómvöld Olafi Stephensen
stiftamtmanni og Hannesi biskupi Finnssyni
heimild til að leggja niður kirkjuna á Skriðu
í Múlasýslu.8 Vísast þar til erindis frá Stefáni
Thorarensen stiftamtmanni þess efnis að þessi
sóknarlausa annexíukirkja frá Valþjófsstað
sé með öllu óþörf og til fjárhagslegrar byrði,
þegar að falli komin og líklega búið að rífa
hana („nu skal være nedreven“). Um leið
og leyfi var veitt til þessa er kveðið á um
að silfurkaleikur og patína kirkjunnar skuli
ganga endurgjaldslaust til Klyppstaðarkirkju,
en klukkum hennar og öðram gripum_megi
biskup útdeila til fátækustu og mest þurfandi
kirkna í Múlasýslu.
Ekki er mér kunnugt um að fyrir liggi
heildstætt yfirlit um „aðra gripi“ kirkjunnar
á Skriðu þegar hér var komið sögu, en ýmsar
ábendingar liggja fyrir þar að lútandi.9
Þekktust er sagan um Maríulíkneski (Þjms.
14414) úr Wardsafni sem sú sögn fýlgir að
„er bóndinn á Klaustri við Lagarfljót var að
endurbyggja fjós sitt og reif niður veggi þess
gamla, fann hann þetta líkan af Maríu mey,
og skímarfont.“ Er eftirlíking Maríustyttunnar
til sýnis á Skriðuklaustri og gengur undir
heitinu Klaustur-María. I úttektum kirkjunnar
er ekki getið um skímarfont, hins vegar er
nefnt „sacrarium af messing“ árið 1706 og
„skírnarfat af messing" 1727, en ekki er
vitað um afdrif þess. Líkur benda þó til að sá
8 Lovsamling for Island. Sjette bind 1792-1805. Samlet og udgivet
af Oddgeir Stephensen og Jón Sigurðsson. Kobenhavn 1856, s.
4-6.
9 Helgi Hallgrímsson. Mannvistarminjar í Fljótsdal.
Fljótsdalshreppur nóv. 2013 (Qölrituð 50 eintök), s. 60-70 og
93-95.
Kaleikur og patína frá Skriðuklaustri, frá um 1800 í
Klyppstaðarkirkju, nú Þjms. 7085. Ljósmynd: Þjóðminja-
safn.
gripur sé nú varðveittur í Valþjófsstaðakirkju,
talinn gjöf frá Hjörleifi Þórðarsyni presti þar
1742-1786.
I fomleifaskýrslu Vigfúsar Ormssonar frá
20. sept. 1820, nr. 158 segir frá kistilkomi
nokkra úr eik sem íyrram hafi verið haft til að
geyma í prestsskrúðann á Skriðuklaustri, en
verið selt þegar kirkjan var aflögð.10 * í úttekt
ffá 1598 er nefnd „útsnikkuð kista innlæst“,
sem gæti verið umræddur kistill." Ekkert er
hins vegar vitað um afdrif hans.
Þess ber að geta að við uppgröft kirkju-
og klaustursvæðisins á Skriðuklaustri eftir
aldamótin 2000 fundust ýmsir munir tengdir
klausturkirkjunni, svo sem altarissteinar
og leirlíkneski af heilagri Barböru.12 Um
útdeilingu á gripum Skriðuklausturskirkju
til fátækustu og mest þurfandi kirkna
í sýslunni liggur nú fyrir, eins og áður er
10 Frásögur um fornaldarleifar 1817-1823. Fyrri hluti. Sveinbjöm
Rafnsson bjó til prentunar. Reykjavík 1983, s. 36-37.
11 Uttekt og reikningur Skriðuklausturs 1598 afritað af Jóni
Bjömsyni klausturhaldara 1. september 1636. Þjóðskjalasafn
Islands, „danska sendingin“. Ur Geheimearkivets samlinger, Isl.,
Fær. og Grönl. Suppl. II nr. 47.
12 Steinunn Kristjánsdóttir. Sagan afklaustrinu á Skriðu. Reykjavík
2012, s. 90-103.
74