Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Qupperneq 53

Úr æviminningum Kristjáns Jónssonar Vopna
tali - einkum ef hann var einn með manni -
var hann allra manna fróðastur og skemmti-
legastur í viðræðum. Það var áreiðanlegt að
honum lét það starf vel að fræða aðra. Enda
sýndi það sig á bömum hans. Eg man eftir því
að hann kenndi yngstu börnum sínum dönsku
og stóð sjálfur og tvinnaði. Aldrei át hann svo
máltíð - sérstaklega miðdegismat - að hann
hefði ekki opna bókina á borðinu hjá sér,
enda stóð oft lengi á máltíðunum hjá honum.
Andrés hafði skýran og snjallan málróm og
talaði vel á fundum.
Eins og áður er sagt flytur séra Lárus
að Valþjófsstað sumarið 1877 og tekur
við prestsskap þar af séra Pétri Jónssyni
vefara. Séra Lárus átti fyrir konu Kristínu
Guðjónsen, fósturdóttir Péturs biskups. Það
kom brátt í ljós að séra Láms mundi vera
mikið höfðingjaefni, og til að byrja með tóku
Fljótsdælingar honum tveim höndum. I bú-
skapnum sýndi hann mikla glöggskyggni og
dugnað og mikinn skörungsskap í stjóm, enda
var hann talinn gáfaðastur af börnum séra
Flalldórs. Ekki líður á löngu þar til Fljóts-
dælingar fara að kveðja hann til ráða, sem
þóttu gefast vel. Til dæmis minnir mig hann
verða sýslunefndarmaður dalbúa og hafa með
höndum fleiri trúnaðarstörf fyrir þá. A sviði
andlegra mála lét hann einnig mikið til sín
taka, var afbragðs ræðumaður og þau hjón
bæði söngelsk.
Hann var boðberi nýs tíma; vildi varpa
fyrir borð ýmsum gömlum kennisetningum
kirkjunnar, en slíku var ekki tekið vel af
almenningi í þá daga, enda voru þama margir
mikilsmegandi menn, sem vildu ekki hafa
neinar breytingar, og allra síst á sviði andlegra
mála, þó smávægilegar væra, til dæmis eins
og að skíra bam án hempu. Þessi árekstur olli
mikilli deilu á milli prests og mikils þorra
safnaðarins, sem enti með því að séra Lárus
vék algjörlega frá Valþjófsstað eftir fárra ára
prestþjónustu þar, og gerðist fríkirkjuprestur
Reyðfirðinga. Ég tel illa farið að þetta skyldi
fara svo; það getur enginn sagt um það hversu
mikil störf í þágu þjóðarinnar hann hefði getað
leyst af höndum í andlegum og veraldlegum
efnum, ef hann hefði fengið að sitja óáreitt-
ur af öðrum á Valþjófsstað, og ekki verið
hrakinn bæði af mönnum og atburðum út af
réttri braut. [Láras var „leystur frá embætti“
vorið 1883, og gerðist þá Fríkirkjuprestur í
Reyðarfírði, og árið 1899 fluttu þau hjónin
til Reykjavíkur].
Hestamenn
Mikið undraðist ég, er ég kom fyrst í Fljótsdal,
hversu margir hestar voru þar, enda þurftu þeir
mikið á þeim að halda, bæði í kaupstaðarferðir
og fjallreiðar. Margt voru þetta úrvalsgripir,
sérstaklega voru þar margir og góðir reiðhestar,
enda sveitin vel löguð til þess að spretta úr
sporam. Af því leiddi aftur að þeir voru
hestamenn, en tamningamenn voru aðallega
fjórir, þeir synir séra Stefáns frá Valþjófsstað,
Sigfús á Klaustri og Olafur í Hamborg, einnig
þeir Einar Jónsson á Víðivöllum ytri og Halli
Sigmundsson, Bessastaðagerði. Þessir menn
tóku hesta til tamninga bæði innan sveitar
og utan. Mest lögðu þeir stund á að ríða þá
til skeiðs, enda sá maður þá taka margan
fallegan sprett, en vel fóra þeir með hesta þá
sem þeir höfðu undir höndum, en því man
ég einnig eftir að til voru menn sem höfðu
hesta sína horaða á hverju vori, svo varla gátu
heitið brúkunarfærir, en þeir menn voru fáir
og fyrirlitnir af fjöldanum.
Frá Andrési Kjerúlf
Þegar ég var drengur var ég vanur, er ég fékk
góðan bita á diskinn minn, að geyma mér
hann þar til síðast. Líkt er því háttað með
þessar bemskuminningar mínar, að ég minnist
þess mannsins síðast, sem mér þótti mest um
vert. Því Andrés Kjerúlf var fortakslaust sá
fjölgáfaðasti og skemmtilegasti bóndamaður
óskólagenginn, sem ég hefi fyrir hitt um mína
daga; hann var svo jafn á allt, búnað sem
51