Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Qupperneq 87

Tilvistarkreppa og hægfara dauðastríð
Bjarni Þórðarson var aðalfrumkvöðull að stofnun
Austurlands. Hann starfaði að útgáfu blaðsins í 30 ár
frá stofnun þess árið 1951. Ljósmyndari óþekktur.
Eigandi myndar: Skjala- og myndasajhið í Neskaupstað.
var lagt niður. Austurlcmd var alla tíð gefið
út í Neskaupstað.
Það er áhugavert m.t.t. til fólksfæðar og
erfíðra samgangna á landi, víða á Austurlandi
fram eftir20. öld, hversu samfelld blaðaútgáfa
hefur verið í landhlutanum frá því að Skuld
hóf göngu sína á Eskifírði árið 1877. Útgáfa
var nær óslitin fram til ársins 1930 en frá
þeim tíma og fram til 1950 kom hins vegar
kafli þar sem útgáfan var slitrótt og lá niðri
um tíma. Hefðin hafði þó skapast og því var
þrýstingur til staðar undir lok 5. áratugarins
að stofna svæðisblað.7 Upp úr þeim jarðvegi
ns\i Austurland árið 1951 ogAustri ánð 1956.
Þessi blöð voru fyrstu tvo áratugina rekin
fyrst og fremst af hugsjón og starfað að þeim
7 [Útgefandi] „Til lesenda“, Austurlcmd. Málgagn Sósíalista á
Austurlandi, 1. tbl., 1. árg. (31. ágúst 1951), s. 1.
í sjálfboðavinnu að mestu eða öllu leyti. Bjami
Þórðarson starfaði t.a.m. launalaust sem rit-
stjóri Austurlands í rúman aldarfjórðung frá
stofnun blaðsins. Þó megindrifkraftur útgáfu
bæði Austra og Austurlands væri pólitískur
var markmið aðstandendanna ekki síður að
miðla almennum fréttum og öðrum upplýs-
ingum til lesenda.8
Rannsókn á austflrskri fjölmiðlun
Rannsóknin sem þessi grein byggir á var unnin
á vegum Stofnunar rannsóknasetra Háskóla
Islands, en greinarhöfundur var starfsmaður
hennar frá sumri 2013 og fram á vordaga
2014. Rannsóknin ijallaði um svæðisbundna
ijölmiðlun almennt, en hverfíst þó mest um
austfirska svæðismiðla. Hún beindist annars
vegar að þremur svæðisblöðum sem komu út
áAusturlandi á árabilinu 1985-2010, og hins
vegar að ljósvakamiðlum á svæðinu á sama
tímabili.9 Vikublöðin Austri og Austurland
hófu útgáfu nokkm fyrir upphaf þessa tímabils
og störfuðu til aldamóta, en Austurglugginn
(sem enn er gefinn út) hóf göngu sína árið
2002 eftir að hin blöðin tvö höfðu lagt upp
laupana.
Eftir að vinna við rannsóknina fór af stað
kom brátt í ljós að skriflegar heimildir um
austfirska íjölmiðlun, á því tímabili sem
um ræðir, em af skomum skammti. Úr efni
blaðanna má vitanlega lesa ýmislegt um
starfsemi þeirra en þess utan vom það fyrst
og fremst fundargerðir kjördæmisfélaga
Framsóknarflokksins og Alþýðubandalagsins
í Austurlandskjördæmi (sem áttu vikublöðin
Austra og Austurland) sem var á að byggja,
8 Bjami Þórðarson: „Austurland 25 ára“, Austurland. Málgagn
Alþýöubandalagsins á Austurlandi, 32. tbl., 26. árg. (31. ágúst
1976), s. 1 og 5; Guðjón Friðriksson: Nýjustu fréttir!, s. 185.
9 Greinarhöfundur hlaut starfsstyrk frá Hagþenki, félagi höfunda
fræðirita og kennslugagna, til að vinna þessa grein upp úr
rannsókninni. Er Hagþenki hér með þakkaður stuðningurinn.
85
L