Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Page 127

Baldur Grétarsson
Sandvíkurstóðið
Þáttur um sérstæðan hrossabúskap á Austfjöróum
Undanfarin ár hef ég í tómstundum
verið að grufla í ættum hrossa á
Héraði og nágrenni. Hef ég í því
grúski átt samtöl við marga, bæði karla og
konur, við öflun heimilda. Oftsinnis hafa þá
komið í umræðuna hross kennd við Sandvík
eða út af Sandvíkur-Skjóna. Ég fór að verða
nokkuð forvitinn um þessa Sandvíkurhesta
þar sem ég vissi að alllangt var síðan víkin
fór í eyði. Eftir því sem ég spurði meira um
hrossin frá Sandvík fór ég að fá gleggri mynd
af sögu þeirrar hrossaræktar sem þar fór fram.
Þessi heimildaöflun hlóð ótrúlega hratt utan á
sig og brátt var svo komið að ég stóðst ekki
lengur mátið að rita stuttan þátt upp úr því
efni sem mér hafði áskotnast um Sandvíkur-
hrossin. Saga þeirra er saga fyrirtækis sem
tveir framsæknir bændur stofnsettu í byrjun
sjötta áratugs síðustu aldar og má telja það
framtak nokkuð sérstætt á austfírskan mæli-
kvarða. Hér kemur afraksturinn.
Aðdragandinn
Haustið 1950 hófu tveir bændur í Norðfirði,
mágamir Guðjón Hermannsson í Skuggahlíð
og Hermann Þorleifsson á Hofí, hrossabúskap
með nokkuð nýstárlegum hætti á austfirska
vísu. Þeir keyptu allstóran hóp af stóðmeram
norðan úr Skagafírði, og létu ganga í Sandvík
sem liggur milli Barðsness og Gerpis, aust-
asta odda íslands. Sandvík, sem var næsta
byggð sunnan Norðljarðarflóa, var þá farin
í eyði nokkrum árum fyrr og hefðbundinn
búskapur aflagður á öllum bæjunum. í bréfi
frá 13. ágúst 1950 sem Guðjón Hermannsson
í Skuggahlíð ritar til hreppsnefndar Norð-
fjarðarhrepps óskar hann eftir að fá keypta
eða leigða jarðeign hreppsins í Sandvík. Óskar
hann svars fyrir mánaðarlok. Þama er greini-
lega í bígerð að hrossin komi austur þá um
haustið.
Formlegt upphafhrossahaldsins í Sandvík. Fyrsta bréf
Guðjóns Hermannnssonar til Hreppsnefndar Norð-
jjarðarhrepps varðandi málið. Skjala- og myndasafn
Norðfjarðar.
125