Múlaþing: byggðasögurit Austurlands - 01.01.2015, Page 130

Múlaþing
Fylfullar Sandvíkurhryssur á bæjarstæðinu í Parti sumarið 1961. Ljósmynd: Guðmundur Sveinsson.
voru hrossin rekin út að Stuðlum og þaðan upp
í Sandvíkurskarð sem er brattur ijallvegur en
ein ijölfarnasta leiðin til Sandvíkur.
Flestar þessar hryssur sem komu í upphafi
þóttu kjötmiklar að sjá enda var hugmyndin
að framleiða folaldakjöt á neytendamarkað.
Sennilega hefur megnið af þeim komið úr
ræktun vinnuhesta sem var reglulega stunduð
fram á fimmta áratuginn. Almenn hrossaeign
var annars á undanhaldi á þessum árum þar
sem dráttarvélar og jeppar höfðu rutt sér til
rúms og drógu nú plóga, sláttuvélar og kerrur
sem hestamir gerðu áður. Samt hefur í upp-
hafí vafalaust einnig verið hugsað fyrir þeim
möguleika að selja brúkunarhross fyrst að
valinn var svo vel ættaður foli til að ganga í
stóðinu. Þó kom á daginn að búvélaframleiðsla
var í svo örri þróun á þessum tíma að hestar
til vinnu voru nánast gleymdir og almennur
hrossaáhugi dvínandi. Fólk kaus orðið heldur
að fara ferða sinna á jeppa heldur en að taka
hest. Þó munu bændur í Norðfírði alltaf hafa
keypt árlega eitthvað úr hópnum enda var
skjótti liturinn nokkur nýlunda á svæðinu og
ekki laust við að litadýrðin freistaði manna
þegar endumýja þurfti smalahesta sem alltént
vom nauðsynlegir á flestum bæjum.
Kom það til með ýmsum hætti að menn
eignuðust folöld úr stóðinu. Eitt sinn stökk
rauðskjótt hestfolald út af bil í svarta myrkri
þegar verið var að taka sláturfolöld í Skugga-
hlíð. Daginn eftir fannst það á rangli niður
við Norðijarðará og keypti Jón Davíðsson
í Skálateigi folaldið og gerði að nothæfum
hesti.
Mótlæti
Ekki voru hryssumar fyrr komnar til veru í
Sandvík en að lagðist einn snjóþyngsti vetur á
öldinni, snjóaveturinn 1950-1951, með öllum
þeim harðindum sem honum fylgdu og víða
er getið. Byrjaði það með afspyrnuveðri 1.
desember eftir tiltölulega langan góðviðris-
kafla. í Skuggahlíð kostuðu snjóþyngslin 30
vikna innistöðu á fé og snjóinn tók ekki af
túnum fyrr en í júní. Kaupa þurfti að bæði
kjamfóður og hey, sem flutt var með skipum
til Neskaupstaðar. Vom það helst Sunnlend-
ingar sem vora aflögufærir með hey eftir gott
þurrkasumar syðra. Fóðurkaup í svo miklum
mæli reyndu mjög á efnahag bænda.
128