Morgunblaðið - 27.01.2022, Blaðsíða 53

MENNING 53
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 27. JANÚAR 2022
E
f Benedetta hefði verið
frumsýnd fyrir um sjö-
tíu árum hefði hún ef-
laust hlotið jafn slæmar
viðtökur og Ágirnd (1952) sem leik-
stýrt var af Svölu Hannesdóttur.
Starfandi kvikmyndagagnrýnandi
Morgunblaðsins árið 1952 hafði
þetta að segja um Ágirnd: „Það er
fullkomin ástæða til að kanna,
hvort mynd eins og „Ágirnd“ brýt-
ur ekki í bága við lög, að því er
snertir t.d. presta. Það er og full-
komin ástæða til að athuga hvort
ekki beri að banna slíkar myndir
eins og nú tíðkast við klámbók-
menntir af grófari gerð.“
Óánægður gagnrýnandi gæti
sagt hið sama um Benedettu en
þetta er ekki slíkur dómur.
Viðfangsefni kvikmyndanna er
mjög svipað, þ.e. svik, trúarbrögð
og ágirnd en líkt og mynd Svölu er
Benedetta engu öðru lík.
Benedetta eftir Paul Verhoeven
segir frá Benedettu Carlini
(Virginie Efira), ítalskri nunnu í
klaustri í Toskana á 17. öld, og er
lauslega byggð á sannri sögu.
Benedetta er talin hafa verið snert
af Jesú og þar af leiðandi átt ein-
stakt samband við Guð. Jesús er
þó ekki sá eini sem fullnægir henni
(í bókstaflegri merkingu) heldur á
hún í ástríðufullu sambandi við
aðra nunnu í klaustrinu að nafni
Bartolomea (Daphne Patakia). Þó
að Benedetta sé talin heilög af
klaustrinu og bæjarbúum eru
áhorfendur ekki sannfærðir enda
getur Benedetta verið mjög ill-
kvittin. Það sem gerir hana að svo
áhugaverðri persónu eru andstæð-
urnar sem birtast í henni, eitt
augnblik sýnir hún mikla samúð og
í því næsta nýtur hún þess að
horfa á þjáningu annarra. Persón-
an er þannig ófyrirsjáanleg og
margslungin, líkt og manneskjan
er. Í henni sameinast hóran, gyðj-
an, móðirin og meyjan sem heillar
og jafnframt hræðir áhorfendur
sem eru vanir að geta flokkað
kvenkyns kvikmyndapersónur í
einn flokk. Benedetta á t.d. að vera
valin af Guði og því heilög en á
meðan, bak við tjöldin, sefur hún
hjá annarri nunnu þar sem María
mey leikur lykilhlutverk í kynmök-
um þeirra.
Frá upphafi kvikmyndarinnar er
líkami Benedettu eign. Áhorfendur
kynnast henni sem barni þar sem
hún er seld til klaustursins fyrir
rétt verð. Benedetta segir síðan
sjálf: „Líkami þinn er þinn versti
óvinur“, sem er viðeigandi í heimi
þar sem litið er á kvenlíkamann
sem syndugan í eðli sínu. Verhoev-
en skoðar líkamann og holdlegar
þarfir í trúarlegu samhengi. Hann
kyngerir þannig trúarbrögð og
myndar tengingu á milli ofbeldis og
bælingar á kynjaða líkamanum. Í
kvikmyndinni á Jesús að hafa valið
hana og í kjölfarið hlýtur hún auk-
ið vald, þar á meðal yfir líkama
sínum. Ástæðan fyrir því að hún er
talin í einstöku sambandi við Guð
er að einn morguninn vaknar hún
með sömu sár og Jesús á kross-
inum. Hvorki áhorfendur né sögu-
persónurnar geta afsannað að hún
hafi sjálf myndað þessi sár og yfir
þessu liggur mikil dulúð. Bæði
áhorfendur og sögupersónur eru
upptekin af því að komast að því
hvort hún sé raunverulega í tengsl-
um við Guð eða að gabba alla í
kringum sig. Spurning sem kvik-
myndin varpar fram er af öðrum
toga: Af hverju þarf Benedetta
viðurkenningu frá Jesú til þess að
ná valdi yfir eigin líkama?
Kvikmyndin inniheldur mikið
efni sem áhugavert væri að skoða
en þegar um er að ræða svo marga
hliðarsöguþræði er hætta á að
myndin verði stefnulaus sem er
einmitt það sem gerist í Benedettu
þegar loftsteinn og plága bætast
við söguþráðinn. Tvíkynhneigð
nunna með valdablæti er greinilega
ekki nógu spennandi fyrir leikstjór-
ann Verhoeven. Þessi efnismikla
mynd verður þannig mjög ýkt og
væri ef til vill best að flokka hana
sem kyndugt listaverk sem varast
skal að taka alvarlega. Endurtekin,
draumkennd atriði þar sem Jesús
bjargar Benedettu frá naugðun eru
dæmi um slíkt.
Benedetta var heimsfrumsýnd á
alþjóðlegu kvikmyndahátíðinni í
Cannes í fyrrasumar þar sem hún
keppti um Gullpálmann og ekki að
ástæðulausu. Hér er á ferðinni
stórskrýtin, kynþokkafull og
skemmtileg kvikmynd sem á
eflaust eftir að hneyksla og jafnvel
móðga suma.
Nekt og nunnur
Nunnusaga Benedetta er „stórskrýtin, kynþokkafull og skemmtileg kvikmynd sem á eflaust eftir að hneyksla og jafnvel móðga suma“, að mati rýnis. Virg-
ine Efira og Daphne Patakia í hlutverkum nunnanna og elskendanna Benedettu og Bartolomeu í kvikmynd Verhoevens sem frumsýnd var í Cannes í fyrra.
Bíó Paradís
Benedetta bbbmn
Leikstjórn: Paul Verhoeven. Handrit:
David Birke og Paul Verhoeven.
Aðalleikarar: Virginie Efira, Charlotte
Rampling og Daphne Patakia.
Frakkland, 2021. 127 mín.
JÓNA GRÉTA
HILMARSDÓTTIR
KVIKMYNDIR