Borgfirðingabók - 01.12.2006, Side 30

28
Borgfirðingabók 2006
við skáldskap kvenna en áður mátti sjá, og virðist ástæðan sú ein að
bókin er eftir konu sem fjallar um konur. Hefst ritdómurinn á því
að það brenni „fyrir brjóstinu á margri skáldkonunni, hversu körlum
hefur verið gert hærra undir höfði en konum í veröldinni“ og Halldóra
B. Björnsson sé ein þeirra. Til marks um þetta tekur hann hennar
eigin ljóð um stöðu kvenna sem hann, eins og ritdómari Helgafells
áður, snýr upp á hana sjálfa: „Sé hlutskipti konunnar lakara en karl-
mannsins, mætti raunar kveðja þessa bók Halldóru til vitnis um það.
Sem skáld er Halldóra körlum háð.“ Síðan rekur hann dæmi um
„lántöku“ Halldóru úr kvæðum nokkurra karlskálda og er niðurstað-
an sú að í „hennar kveðskap“ verði „raddir þeirra hjáróma“. Halldóra,
sem þá var orðin veik, svarar Erlendi af sjúkrabeði í Morganblaðinu
8. maí og sýnir fram á að karlskáldin eru flest mun yngri en hún og
sum varla fædd þegar hún yrkir ljóðin sem hún á að hafa tekið frá
þeim.
I mörgum ljóða sinna yrkir Halldóra um konur sem eru horfnar af
yfirborði sögunnar. 1 „A Þjóðminjasafninu“ sem birtist fyrst í Emblu
1946 og síðan í Ljóðum reynir hún að ráða í líf löngu liðinnar konu
út frá útsaumnum á búningi hennar sem er það eina sem eftir er til
vitnis um hana:
Mig langar til að spyrja þig, löngu horfna kona
hvað leiddi hendur þínar
að sauma þessar rósir í samfelluna þína?
Og svona líkafinar!42
Hún spyr en fær ekkert svar annað en getgátur frá sjálfri sér:
„Attirðu þér leyndarmál sem leyfðist ekki að segja, / en lærðir ekki
að skrifa?“ Þannig er þetta ljóð líka um tungumál og skáldskap,
skriftina sem þessi horfna kona fékk ekki að læra en tjáði sig þess í
stað í óræðum útsaumi.
Eitt áhrifamesta ljóð Halldóru „Og þá rigndi blómum“ í Við sanda
er ort í orðastað látinnar skáldkonu sem hefur fengið blóm á kistu
sína og talar úr gröfinni. Einnig þetta ljóð býr yfir leyndarmáli því
að dauða skáldkonunnar bar að með „öðrum hætti“ og fyrr en hana
varði, án þess að hún segi hvað gerðist. Hún sættir sig við að vera
dáin, en finnst „lakast hve oft ég var dauð / á meðan ég hjarði.“ Ljóð