Veiðimaðurinn - 01.05.1978, Blaðsíða 7

Carlinmerki, er ekki hægt að setja á seiði
undir 13,5 cm, svo vel fari, og góðar niður-
stöður fást yflrleitt ekki fyrr en fiskurinn er
orðinn 15 cm. Ennfremur hafa erlendar og
innlendar rannsóknir sýnt, að örmerki
tapast yfirleitt lítið og gefa því nokkuð rétta
mynd af heimtum. Að lokum má geta
þess, að merking með örmerkjum er 4
sinnum fljótvirkari en útvortismerking.
Helsti ókostur örmerkjanna, með tilliti
til endurheimtu, er sá, að þau sjást ekki
utan á fiskinum (sem er kostur fyrir fisk-
inn) og veiðimenn geta ekki skilað þeim
eins og Carlinmerkjunum. Merkjunum
þarf að ná úr haus laxins með sérstöku
tæki. Einnig er rétt að benda á, að örmerki
gefa engar upplýsingar um einstaka laxa,
aðeins laxahópa, þar sem viss laxafjöldi
hefur sama merkisnúmer.
A Kyrrahafsströnd Bandaríkjanna er
það álit manna, að kostirnir séu mun meiri
en gallarnir, og það er vart orðum aukið að
fullyrða, að þessi merkingatækni hafi vald-
ið byltingu í laxarækt í þessum heimshluta.
Carlinmerkingar voru hannaðar í Svíþjóð
af dr. Borje Carlin. Þær hafa reynst vel í
Svíþjóð og ýmsum öðrum löndum. A Is-
landi hófust slíkar merkingar um 1966. Oft
hefur fengist nokkuð góð endurheimta
(10%), en í öllum tilfellum hefur stærsti
fiskurinn skilað mestum árangri. Lítið sem
ekkert hefur því verið vitað um endur-
heimtu smárra eldisseiða (10-13 cm), en
velflest náttúruleg gönguseiði eru einmitt
af þeirri stærð. Það var von manna, að ör-
merkin mundu leysa þennan vanda og
hjálpa yfirleitt til að fá sannari mynd af
laxaendurheimtu á Islandi.
Á íslandi eru aðallega tvær tegundir
straumvatna, þar sem gönguseiðum er
sleppt. Annars vegar eru laxveiðiár, þar
sem seiðum er sleppt sem viðbót við nátt-
úrlega framleiðslu til að auka göngur í ána.
Þetta getur haft mikla þýðingu þar sem
um takmarkaða laxveiði er að ræða og
sleppingin getur bætt verulega við veiðina.
Hin tegundin eru kaldar og framleiðslu-
snauðar ár, sem annað hvort eru snjóbráð
úr fjöllum eða lindarvatn, sem runnið hef-
ur stuttan spöl. Þar sem vitað er, að laxar
koma ætíð aftur á þann stað, þar sem seið-
unum er sleppt, eru möguleikar á því að
sleppa seiðum árlega í slíka á og veiða við
endurkomu í gildrur eða á stöng. Þar sem
hver lax er nálega tvöfalt verðmeiri, þegar
hann er veiddur á stöng en í gildru, þá er
stangaveiði mun arðbærari, ef hægt er að
veiða rúmlega helming þeirra laxa, sem til
baka koma. Ef endurheimta í slíkar ár er
góð, er hægt að hugsa sér þess háttar laxa-
búskap sem aukabúgrein fyrir þá bændur,
sem ána eiga. Tilraunir með slíkan laxa-
búskap eru í bígerð hjá Veiðimálastofnun.
Síðastliðin 10 ár hafa merkinga- og sleppi-
tilraunir verið framkvæmdar í Laxeldis-
stöðinni í Kollafirði með góðum árangri.
Nokkuð hefur verið merkt af seiðum, sem
farið hafa í aðrar ár. Niðurstöður þeirra
tilrauna hafa yfirleitt verið neikvæðar.
Fyrir því liggja ýmsar ástæður, og má þar
nefna skort á eftirtekt og skilvísi hjá veiði-
mönnum, misgóð seiði og óheppilegar
sleppiaðferðir.
Algengasta sleppiaðferðin á íslandi hef-
ur verið sú að sleppa gönguseiðum beint í
ána af flutningabíl. Grunur hefur legið á,
að þessi sleppiaðferð sé ekki heppileg, þar
sem seiðin fá ekki að jafna sig eftir flutn-
inginn og dvelja ef til vill ekki nógu lengi í
ánni til að þekkja hana aftur. Á hinn bóg-
inn má reikna með, að sleppitjörn á ár-
bakkanum, þar sem seiðunum væri gefið í
2-4 vikur, mundi auka endurheimtu veru-
lega.
VEIÐIMAÐURINN
5